Sunday, July 3, 2016
ဆီးခ်ိဳ၊ေသြးခ်ိဳ (Diabetes)
ဆီးခ်ိဳဟု ေခၚဆိုၾကေသာ္လည္း ေသြးထဲတြင္ အခ်ိဳဓါတ္မ်ား ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေသြးထဲက ေနမွ ဆီးထဲမွာပါလာတာပါ။ လူအမ်ားစုက ဆီးခ်ိဳရွိမွန္းကို မသိၾကပါဘူး။ အျခားေရာဂါစစ္ရင္း သိတာ၊ ဒါမွမပာုတ္ ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ အရမ္း နာမက်န္းျဖစ္မွပဲသိတတ္ၾကပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳရွိေနျပီ ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္မွာ ေအာက္ပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျပတတ္ပါတယ္။
• ေရငတ္ျခင္း၊ အာေျခာက္ျခင္း
• ဆီးသြားမ်ားျခင္း
• ညဘက္ဆီးခဏခဏ ထသြားရျခင္း
• ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း၊ ေနလို႔မေကာင္းျခင္း
• သိသာစြာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်သြားျခင္း
• အျမင္အာရံုမေကာင္းေတာ့ျခင္း၊ ေ၀၀ါးလာျခင္း
• မိန္းမကိုယ္ယားယံျခင္း၊ လိင္တံယားယံျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း
• ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း
• စိတ္အေျပာင္းအလဲျဖစ္ျခင္း၊ အာရံုစူးစိုက္မွဳက်လာျခင္း
ဆီးခ်ိဳကို ဘယ္လိုစစ္ေဆးမလဲ K
သၾကားဓါတ္ စစ္ေဆးျခင္း
ေသြးတြင္း သၾကားဓါတ္ကိုလည္း စစ္ေဆးရပါတယ္။ ေအာက္ပါ အခ်က္ေတြ ရွိမယ္ဆိုရင္ ဆီးခ်ိဳ ရွိမရွိ အတည္ျပဳႏိုင္ပါတယ္။
Fasting plasma glucose ≥ 7.0 mmol/L (126 mg/dL)
Random plasma glucose ≥ 11.1 mmol/L (200 mg/dL)
သတိျပဳရန္ အခ်က္က ဆီးခ်ိဳ ရွိမရွိ ေသြးတြင္းဓါတ္ကို စစ္ေဆးရင္ အမ်ားအသံုးမ်ားတဲ့ လက္ထိပ္ကေသြးကို ေဖာက္ျပီးမစစ္ရပါဘူး။ အေၾကာထဲက ေသြးကို ဓါတ္ခြဲခန္းပို႔ျပီး စစ္ေဆးရပါတယ္။ လက္ထိပ္ကေသြးကို ေဖာက္စစ္တာက ဆီးခ်ိဳရွိတဲ့သူမွာ ဆီးခ်ိဳပံုမွန္ ရွိရဲ႕လားဆိုတဲ့ေနရာမွာ သံုးရတာပါ။ အထက္ပါအတိုင္းစစ္ေဆးျပီးလို႔ အေျဖက နည္းနည္း အျမင့္ပိုင္း ေရာက္ေနျပီဆိုရင္ ဆီးခ်ိဳရွိမရွိ စစ္ေဆးရန္ အျခားနည္းေတြကိုဆက္ျပီး စစ္ေဆး ရပါေသးတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ အမ်ဳိးအစား
ဆီးခ်ိဳေရာဂါမွာ Type I နဲ့ Type II ၂မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ကုသရပံုျခင္းက မတူလို႔ပါ။ Type I က အသက္ငယ္ သူေတြမွာျဖစ္ျပီး Type II က အသက္ၾကီးတဲ့ သူေတြူမွာျဖစ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ဳိ အမ်ဳိးအစား Type 1 နဲ့ Type 2 ခဲြျခားပုံ
Type 1
- စျဖစ္တဲ့အသက္ < 40 yrs
- ေရာဂါလကၡဏာေပၚခ်ိန္ Weeks
- ကိုယ္အေလးခ်ိန္ - Normal or low
- Ketonuria - Yes
- Rapid death without treatment with insulin - Yes
- Autoantibodies - Yes
- Diabetic complications at diagnosis - No
- ဆီးခ်ိဳမ်ိဳးရိုး - Uncommon
- Other autoimmune disease - Common
Type 2
- စျဖစ္တဲ့အသက္ > 50 yrs
- ေရာဂါလကၡဏာေပၚခ်ိန္ Months to years
- ကိုယ္အေလးခ်ိန္ Obese
- Ketonuria - No
- Rapid death without treatment with insulin - No
- Autoantibodies - No
- Diabetic complications at diagnosis - 25%
- ဆီးခ်ိဳမ်ိဳးရိုး - Common
- Other autoimmune disease - Uncommon
ဆီးခ်ိဳေရာဂါကို အမ်ိဳးအစားခြဲျခားရာမွာ သိသာထင္ရွားတဲ့အခ်က္ေတြေၾကာင့္ ခြဲျခားရ လြယ္ေပမယ့္ တခ်ိဳ႕လကၡဏာေတြကေတာ့ ၂မ်ိဳးစလံုးမွျဖစ္တတ္လို႔ ခြဲျခားရခက္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစားပာာ ခြဲလို႔မရျဖစ္ေနျပီး ကုသမွဳကို တံု႔ျပန္ပံုေပၚမူတည္ျပီးမွသာ ခြဲျခားလို႔ ရလာတတ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳ Type I ပာာ အသက္ ၄၀ေအာက္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားျပီး တျခား ကိုယ့္ခႏၵာကိုယ္ကို ျပန္တိုက္တဲ့ ေရာဂါေတြနဲ႔တြဲေနတတ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳ Type II ကေတာ့ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ အမ်ားစုျဖစ္ျပီး ေသြးတိုး၊ ႏွလံုးေရာဂါေတြနဲ႔ တြဲျဖစ္တတ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳ Type I ပာာ အင္ဆူလင္မထြက္လို႔ အဓိက အင္ဆူလင္ကို လိုအပ္တဲ့ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ျပီး Type II ကေတာ့ အင္ဆူလင္ကို တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္း က်ဆင္းလာတဲ့အတြက္ အင္ဆူလင္ မလိုအပ္ဘဲ အင္ဆူလင္ကို တုံ႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းတက္တဲ့ ေဆးေတြပဲလိုအပ္ပါတယ္။
အင္ဆူလင္ဆိုတာ ခႏၵာကိုယ္ထဲက ပံုမွန္အားျဖင့္ သရက္ရြက္ကေနထြက္တဲ့ ေပာာ္မုန္း တစ္မ်ိဳးပါ။ အဲဒီ အင္ဆူလင္က ခႏၵာကိုယ္က စားသံုးလိုက္တဲ့ သၾကားဓါတ္ကို ဆဲလ္ေတြက အက်ိဳးရွိရွိ သံုးစြဲႏိုင္ဖို႔အတြက္ အကူအညီေပးရပါတယ္။ အဲဒီ အင္ဆူလင္ မရွိရင္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အဲဒီအင္ဆူလင္ကို ခႏၵာကိုယ္က တံု႔ျပန္ႏို္င္စြမ္းက်လာရင္ေသာ္လည္းေကာင္း ဆီးခ်ိဳဆိုတာ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါကိုကုသရာမွာ သံုးမ်ိဳးရွိပါတယ္။
ပထမအခ်က္ကေတာ့ ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအေနနဲ႔ ေနထိုင္မွဳပံုစံ၊ အစားအေသာက္ကို ျပင္ဆင္ရပါမယ္။
ေနာက္၂မ်ိဳးကေတာ့ ေသာက္ေဆးနဲ႔ ထိုးေဆးကုထံုးေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။
ဒီမွာ တစ္ခု သိထားသင့္တာက ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုးေရာဂါေတြပာာ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသလို႔မရဘဲ ေရာဂါမဆိုး၀ါးေအာင္၊ ပံုမွန္အတိုင္းပဲ ရွိေနေအာင္ ထိန္းထားလို႔ပဲရပါတယ္။
Type I အမ်ိဳးအစားေတြပာာ အင္ဆူလင္မထြက္တဲ့အတြက္ အႏၱရယ္ရွိပါတယ္။ အင္ဆူလင္ကို အသက္ရွင္ဖို႔အတြက္လိုအပ္လို႔ ေသာက္ေဆးနဲ႔မရဘဲ ထိုးေဆးကို သံုးရပါတယ္။ ထိုးေဆးကို ထိုးရာမွာလည္း အသက္ရွင္ေနသမွ် ကာလပတ္လံုး ထိုးေနဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Type I သမားေတြပာာ ဆီးခ်ိဳအထူးကုမ်ားနဲ႔ ျပသျပီး ကုထံုးခံယူရပါတယ္။
Type II အမ်ိဳးအစားလို႔ထင္ျပီဆိုရင္ေတာ့ အရင္ဆံုးလုပ္သင့္တာက ေနထိုင္၊ စားေသာက္မွဳ ပံုစံကို ေျပာင္းလဲပစ္ရပါမယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းမွန္မွန္ုလုပ္ျခင္း၊ အခ်ိဳေရွာင္ျခင္း၊ ပာင္းသီးပာင္းရြက္ ႏွင့္ အသီးအႏွံမ်ား ပံုမွန္စားျခင္း၊ အရက္၊ ေဆးလိပ္ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းတို႔ကို လုပ္ရပါတယ္။ ဒီလို အမ်ိဳးအစားေတြမွာေတာ့ အဲလို ေနထိုင္စားေသာက္မွဳပံုစံကို ေျပာင္းေပးရင္ ဆီးခ်ိဳကို ထိန္းထား ႏိုင္ပါတယ္။ အဲလိုမ်ိဳး ေျပာင္းလဲလို႔မွ ဆီးခ်ိဳကို မထိန္းထားႏိုင္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေသာက္ေဆး မ်ားကို မွီ၀ဲရပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ ေဆးထိုးေနရသူေတြ ေဆးေသာက္ေနရသူေတြအတြက္ ေသြးတြင္း သၾကားဓါတ္ကို စစ္ေဆးျခင္းက အလြန္အေရးပါပါတယ္။ ဒီလိုဆီးခ်ိဳရွိျပီးသားသူေတြမွာ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို စစ္ေဆးရင္ေတာ့ လက္ထိပ္ကေသြးကို ယူျပီး အမ်ားစစ္ေနတဲ့ ဆီးခ်ိဳတိုင္းစက္နဲ႔ စစ္ေဆးလို႔ရပါျပီ။
၁။ အင္ဆူလင္ထိုးေနရတဲ့ သူေတြမွာေတာ့ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို ေန႔တိုင္း စစ္သင့္ ပါတယ္။ အဲလိုေန႔တိုင္းမွန္မွန္ စစ္ေပးမွ လိုအပ္တဲ့ အင္ဆူလင္ပမာဏကို သိရွိႏိုင္ မွာျဖစ္ပါ တယ္။ အသင့္ေတာ္ဆံုးကေတာ့ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို ေန႔လည္စာမစားခင္တၾကိမ္နဲ႔၊ ညဘက္ အိပ္ရာ၀င္ခါနီးတစ္ၾကိမ္ စစ္သင့္ပါတယ္။ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို 5-8mmol/L (90-144mg/dl) ၾကားမွာ ရွိေနေအာင္ထိန္းထားသင့္ပါတယ္။
၂။ ေသာက္ေဆး ေသာက္ေနရတဲ့သူေတြ အတြက္ကေတာ့ လူနာ အဆင္ေျပသလို စစ္ေဆးလို႔ ရပါတယ္။ ေနထိုင္လို႔ မေကာင္းဘူး၊ ဆီးခ်ိဳတက္ေနတယ္လို႔ ထင္တဲ့အခ်ိန္မွာ စစ္ေဆးသင့္ပါတယ္။ အျခားေရာဂါေတြျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊ Steroid ေဆးမ်ား ေသာက္သံုးေန ရခ်ိ္န္၊ ကုသမွဳ အေျပာင္းအလဲေတြလုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ မွန္မွန္ စစ္ေဆးေပးရပါမယ္။ ျဖစ္သင့္တာ ကေတာ့ တစ္ေန႔ကို မနက္စာ မစားခင္တစ္ခ်ိန္နဲ႔ ေန႔လည္စာစားျပီး ၂နာရီၾကာတဲ့ အခ်ိန္မွာ တစ္ၾကိမ္စစ္ေဆး သင့္ပါတယ္။ နံနက္စာမစားခင္မွာ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို 4-7mmol/L (72-126mg/dl) နဲ႔ ေန႔လည္စာစားျပီး ၂နာရီအခ်ိန္မွာေတာ့ 4-10mmol/L (72-180mg/dl) ၾကားမွာရွိေနေအာင္ ထိန္းထား သင့္ပါတယ္။
အခုဆက္လက္ေဖာ္ျပမွာကေတာ့ ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ လုိက္နာသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြ၊ ေျပာင္းလဲသင့္တဲ့ ေနထုိင္စားေသာက္မွဳေတြ၊ မွီ၀ဲရမယ့္ ေဆး၀ါးေတြအေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ေနထိုင္စားေသာက္မွဳပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းပာာ Type I ေရာ Type II အတြက္ပါ ေသြးတြင္း သၾကား ဓါတ္ပံုမွန္ျဖစ္ေနဖို႔ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းအေနနဲ႔ပါ၀င္ေနပါတယ္။
ကိုယ္လက္လွဳပ္ရွားမွဳကို မွန္မွန္လုပ္ျခင္း (ပံုမွန္အားျဖင့္ တစ္ေန႔ကို တစ္နာရီေလာက္ ကိုယ္လက္ လွဳပ္ရွားမွဳ ျပဳေပးသင့္ပါတယ္။)၊ အစားအေသာက္ကို ေရြးခ်ယ္စားသံုးျခင္း၊ ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း၊ အရက္ေသာက္သံုးမွဳကို ေလ်ာ့ခ်ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းကို ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းတို႔က ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ျပဳလုပ္ရပါလိမ့္မယ္။
အစားအေသာက္စားခ်ိန္မွာ ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ Plate model လို႔ေခၚတဲ့ စားေသာက္မွဳ ပံုစံတစ္ခုကို ရွင္းျပပါမယ္။
Plate model ဆိုတာ ပန္ကန္ျပား တစ္ခ်ပ္နဲ႔ ေန႔လည္စာ၊ ညစာ စားေသာက္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အဲဒီပန္ကန္ျပားရဲ႕ ၅ပံု၁ပံုကို အသား၊ငါး၊ ဥမ်ားကိုထားပါ။ က်န္တဲ့ပန္ကန္ျပားရဲ႕ တစ္၀က္ကို ထမင္း၊ အာလူး၊ ေပါင္မုန္႔ တို႔ကိုထားပါ။ က်န္တဲ့တစ္၀က္ကိုေတာ့ ပာင္းသီးပာင္းရြက္နဲ႔ အသီးအႏွံတို႔ကို ထားရပါမယ္။ ဆီးခ်ိဳသမားတစ္ေယာက္ပာာ အစားအေသာက္စားတဲ့အခါမွာ အဲလိုမ်ိဳးပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ စားသံုးရပါမယ္။ ထို႔ျပင္ အဆီမ်ားေသာ အစားအစာမ်ား၊ အငန္စာမ်ား ကိုေလွ်ာ့စားရပါမယ္။ သၾကားမပါတဲ့ အစားအေသာက္မ်ားကို စားသံုးရပါမယ္။
ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းကလည္း အလြန္အေရးပါပါတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္ထားႏိုင္ရင္ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္လည္း ပံုမွန္ျဖစ္လာ ပါလိမ့္မယ္။ ထို႔ျပင္ ၀ျခင္းရဲ႕ေနာက္ဆက္တြဲေတြျဖစ္တဲ့ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါစတဲ့ ေရာဂါေတြကိုလည္း ကာကြယ္ျပီးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ကို္ယ္အေလးခ်ိန္မ်ားတာပာာ ခႏၵာကိုယ္က အင္ဆူလင္အေပၚတံု႔ျပန္တာကို ေလ်ာ့က်ေစလို႔ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကိုမ်ားေစပါတယ္။
ေဆးကုထံုးအေနနဲ႔ကေတာ့ Type I မွာေတာ့ အင္ဆူလင္အဓိကလိုအပ္လို႔ အင္ဆူလင္ကိုပဲ ထိုးရပါတယ္။ အင္ဆူလင္ပာာ ေသာက္ေဆးပံုမ်ိဳးလုပ္လို႔မရတဲ့အတြက္ သူ႔ကိုထိုးေဆး အေနနဲ႔ပဲ ရွိပါတယ္။ ခႏၵာကိုယ္ရဲ႕လိုအပ္ခ်က္အေပၚမူတည္ျပီး ထိုးရပါတယ္။
Type II မွာေတာ့ ေသာက္ေဆးအမ်ားအျပားရွိပါတယ္။
ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာစမ္းသပ္ခဲ့တာမွာေတာ့ Biguanides နဲ႔ Sulphonylureas ပာာ ဆီးခ်ိဳကို ကုတာမွာ အဓိက ကုထံုးအေနနဲ႔ရွိေနပါတယ္။ အျခားေဆးေတြအေနနဲ႔ α-glucosidase inhibitors, the thiazolidinediones and the dipeptidyl peptidase 4 inhibitors တို႔ရွိၾကပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါေဆးေတြကို ဆီးခ်ိဳေရာဂါကို ကုတဲ့အခါမွာ တစ္ခုျခင္းေသာ္ လည္းေကာင္း ႏွစ္ခု သံုးခုတြဲျပီးေသာ္လည္းေကာင္း ေရာဂါအေျခအေနေပၚမူတည္ျပီး အသံုးျပဳရပါတယ္။
Biguanides
ဒီအမ်ိဳးအစားမွာေတာ့ Metformin လို႔ေခၚတဲ့အမ်ားသိၾကတဲ့ ဆီးခ်ိဳေဆးပါ၀င္ပါတယ္။ Metformin ပာာ အခုအခါမွာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကိုကုသရာမွာ အဓိကအသံုးျပဳၾကပါတယ္။ Metformin ကို၀တဲ့ Type I လူနာေတြမွာ အင္ဆူလင္နဲ႔အတူတြဲဖက္ အသံုးျပဳပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေဆးအမ်ိဳးအစားပာာ Sulphonylureas ထက္စာရင္ေတာ့ ဆိုးက်ိဳးပိုမ်ားပါတယ္။ Metformin ကို Sulphonylureas နဲ႔လည္း တြဲဖက္ျပီး အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ Metformin ပာာ Sulphonylureas ထက္စာရင္ ၀တဲ့သူေတြမွာပိုျပီး အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ Metformin ပာာ အသည္းမေကာင္းတဲ့သူေတြ၊ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းတဲ့သူေတြ၊ အရက္အလြန္ အကၽြံေသာက္ သံုးသူေတြမွာ အသံုးျပဳရင္ Lactic acidosis လို႔ေခၚတဲ့ ေသေစႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကို ျဖစ္ေပၚႏိုင္ ပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာဆိုရင္ေတာ့ အင္ဆူလင္ကို အစားထိုးအသံုးျပဳရပါတယ္။
Sulphonylureas
ဒီေဆးကိုေတာ့ ကိုယ္လက္လွဳပ္ရွားမွဳ၊ အစားအေသာက္နဲ႔ ဆီးခ်ိဳကို ထိန္းလို႔မရေတာ့တဲ့ မ၀တဲ့ လူနာေတြမွာ အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ Metformin က အင္ဆူလင္ တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းကို တတ္ေစတဲ့ ေဆးျဖစ္ျပီး ဒီအမ်ိဳးအစားကေတာ့ အင္ဆူလင္ပိုထြက္ေစတဲ့ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ Sulphonylureas ပာာကိုယ္အေလးခ်ိန္ကိုတက္ေစျပီး ခႏၵာကိုယ္ကလည္း အင္ဆူလင္ကို တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းက် လာတတ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳတဲ့ Sulphonylureas ကေတာ့ Gliclazide, Glemipiride တို႔ျဖစ္ၾကပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳပာာ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳကိုေစာေစာစီးစီး သိျပီး ကုသမွဳခံယူ ထားရင္ေတာ့ အေျခအေနေကာင္းေပမယ့္ ေနာက္က်မွသိရင္ တျခားေရာဂါေတြနဲ႔ေပါင္းျပီး ဆိုးက်ိဳး ေတြမ်ားတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ ဆီးခ်ိဳမျဖစ္ေအာင္ အေနအထို္င္၊ အစား အေသာက္ ေတြကို ဆင္ျခင္ရပါမယ္။ ဆီးခ်ိဳကို သတိအျမဲရွိေနရန္လိုအပ္ျပီး စစ္ေဆး ေနသင့္ပါတယ္။ ျဖစ္လာရင္လည္း ေစာေစာစီးစီး ကုသမွဳခံယူသင့္ပါတယ္။
*** ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းႏွင္ ့ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ျခင္း***
ဆီးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္း ဆက္ႏြယ္မႈကို ဒီေနရာမွာ အရင္ဖတ္ႏိုင္ပါသည္။
ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား ကာကြယ္ျခင္းသည္ ေသြးထဲရွိ သၾကားဓါတ္ကို အၿမဲတမ္း ပံုမွန္ျဖစ္ေနေစရန္ ထိန္းညွိ ေပးျခင္းက အဓိက ျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါသည္ ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္း မ်ားျခင္း အေပၚတြင္ အရင္းခံေသာ္လည္း Diabetes Complication သည္ ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္း နည္းသည့္အခါတြင္လည္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ႏွစ္ခုစလံုးေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ အႏၱရာယ္မ်ားကို ေရာဂါသည္မ်ား ေကာင္းစြာ နားလည္ထားရမည္။ သို႔မွသာ ရုတ္တရက္ႏွင့္ နာတာရွည္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား (Acute & Chronic complications) မ်ားကို ေကာင္းစြာ ကာကြယ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္ၿပီး ဤသို႔ ကာကြယ္ျခင္း သည္ပင္ Diabetes Management ျဖစ္သည္။
ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
ဆီးခ်ိဳေရာဂါအား ေကာင္းစြာ ႏွိမ္ႏွင္းရန္ ေ၀ဒနာရွင္သည္ ဘ၀ ေနထိုင္မႈ ပံုစံကို မျဖစ္မေန ေျပာင္းလဲရမည္ ျဖစ္ၿပီး အာဟာရကို မွန္ကန္စြာ စားသံုျခင္း၊ ကာယ ေလ့က်င့္ခန္းကို ပံုမွန္လုပ္ျခင္းႏွင့္ ေဆး၀ါး အသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ကို ပံုမွန္ ျဖစ္ေအာင္ ေကာင္းစြာ ထိန္းခ်ဳပ္ရမည္္။ သို႔ေသာ္ Type 1 ႏွင့္ Type 2 သည္ ဆဲလ္မ်ား၏ အင္ဆူလင္ ေဟာ္မုန္းအေပၚ တုန္႔ျပန္မႈ မတူညီျခင္း၊ Type 1 သည္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့သည့္ လကၡဏာရွိၿပီး Type 2 တြင္ အ၀လြန္သူ အမ်ားစု ျဖစ္ျခင္းႏွင့္ တျခား ေသြးတိုး၊ ႏွလံုး ေရာဂါမ်ားႏွင့္လည္း တြဲေနႏိုင္ျခင္း စသည့္ အမ်ိဳးအစား ႏွစ္ခုအၾကား မတူ ကြဲျပားသည့္ အခ်က္မ်ား ရွိေသာေၾကာင့္ ေဆး၀ါးကုသမႈ (Medical Treatment) တြင္ အနည္းငယ္ ကြာျခားပါသည္။
ကိုယ္အေလးခ်ိန္
ပထမဦးစြာ ေဆးလိပ္ ေသာက္သူျဖစ္ပါက ေဆးလိပ္ ျဖတ္ရမည္ ျဖစ္ၿပီး အ၀လြန္ေသာ Type 2 သမားမ်ားသည္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ေလွ်ာ့၍ ပိန္လြန္းေသာ Type 1 သမားမ်ားသည္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ပံုမွန္ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရမည္္။ လူတေယာက္တြင္ ရွိသင့္သည့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို Body Mass Index (BMI) ျဖင့္ တိုင္းတာၿပီး BMI 20-25 အထိကို ပံုမွန္ ရွိသင့္ေသာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားပါသည္။ တြက္နည္းမွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ကီလိုဂရမ္ကို အရပ္ စတုရန္းမီတာျဖင့္ စား၍ (kg/m2) ရရွိေသာ အေျဖျဖစ္သည္္။ ဥပမာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ 51kg ႏွင့္ အရပ္ 155cm=1.55m ရွိသူအတြက္ 51/(1.55)2 = 21.2 ျဖစ္ပါသည္ (ေဒါက္တာ ေငြဇင္သူတင္တဲ့ BMI တိုင္းၾကမယ္ ပို႔စ္က ေပးထားတဲ့အကြက္မွာ မိမိ ကိုယ္အေလးအခ်ိန္နဲ႔ အရပ္ကို အစားသြင္းၿပီး အလြယ္တကူ တြက္ခ်က္ ႏိုင္ပါတယ္) ။ ထို႔ေၾကာင့္ အဟာရႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းျဖင့္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ သမားမ်ားသည္ ကိုယ္အေလးအခ်ိန္ကို BMI 20-25 အတြင္း ထိန္းႏိုင္လ်င္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာ မ်ားကို တစိတ္တေဒသ အားျဖင့္ ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္ပါသည္္။ Type 2 Diabetes ကို ပံုမွန္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းၿပီး ရာႏႈန္းျပည့္ နီးပါး ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
အာဟာရ
ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ အာဟာရ သီးသန္႔ သတ္မွတ္ထားျခင္း မရွိ္ (Diabetes Australia, 2003) ပဲ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ အခ်က္အေနျဖင့္ အဆီေလွ်ာ့ စားျခင္း၊ သၾကားကို လံုး၀ေရွာင္ျခင္း၊ တျခား အခ်ိဳပါေသာ အစား အေသာက္မ်ားႏွင့္ အသီးႏွံမ်ား စားႏိုင္ေသာ္လည္း ခ်င့္ခ်ိန္၍ စားျခင္းတို႔ကို အဓိကလိုက္နာရမည္ (Dr Carter, 2005)။ ထို႔ေၾကာင့္ ေယဘုယ်အားျခင့္ သာမန္ Healthy Diet အျဖစ္သတ္မွတ္ထားသည့္ စံအတိုင္း ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ကို အမ်ားဆံုးစား၍ တျခား အဟာရမ်ားမွ ဟင္းသီးရြက္ကိုမ်ားမ်ား၊ ႏို႔ထြက္အစားအစာမ်ားႏွင့္ အသားငါးကိုအသင့္အတင့္၊ အဆီႏွင့္ဆားကို နည္းငယ္သာစားျခင္း စသည္တို႔ ပါ၀င္သည့္ Food Pyramid အတိုင္း လိုက္နာႏိုင္ပါသည္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ အဟာရႏွင့္ပတ္သက္၍ ေဒါက္တာ ၀င္းသိန္း ေရးသားသည့္ အေသးစိတ္ကို ေနာက္တင္မည့္ ပို႔စ္တြင္ ဆက္လက္ေဖၚျပေပးပါမည္။
ေလ့က်င့္ခန္း
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္မ်ားအေနျဖင့္ မေပ်ာ့လြန္း မျပင္းလြန္းသည့္ ကာယေလ့က်င့္ခန္းကို မိႏွစ္ ၂၀-၄၀ ခန္႔ တပတ္မွာ အနည္းဆံုး သံုးေလးႀကိမ္ ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ျခင္းႏွင့္ အဟာရကို သင့္တင့္စြာ ပံုမွန္ စားေသာက္ျခင္းသည္ အင္ဆူလင္ကို အလုပ္လုပ္ေအာင္ ႏိုးေဆာ္ေပးျခင္းျဖစ္၍ Type 2 သမားမ်ားအတြက္ ဆဲလ္၏ အင္ဆူလင္ ခံႏိုင္ရည္ရွိမႈကို ေလွ်ာ့့နည္းေစပါသည္။ ထို႔အျပင္ ေသြးထဲသၾကားဓါတ္၊ ေကာ္လက္စထေရာလ္ ပမာဏႏွင့္ ေသြးဖိအားကို ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္လည္း ထိန္းညွိေပးသည္။ ေလ့က်င့္ခန္းသည္ ေရာဂါအမ်ိဳးအစား ႏွစ္ခုစလံုး အတြက္ နာ့ဗ္ေၾကာမ်ားႏွင့္ ေသြးေၾကာမ်ားကို ပံုမွန္အလုပ္လုပ္ ေစသျဖင့္ ၎တို႔ကို ပ်က္စီးျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆီးခ်ိဳကို ေဆးျဖင့္အရင္ မကုပဲ အာဟာရႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းျဖင့္ အရင္ကု၍ ေနာက္ပိုင္း ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ကို ထိုႏွစ္ခုျဖင့္ မထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္မွသာ Combination therapy အျဖစ္ ေဆးကို တြဲေပးပါသည္္။
ေဆး၀ါးမ်ား
ဆီးခ်ိဳေရာဂါေဆးမ်ားမွာ Oral Agent ဟုေခၚေသာ ေသာက္ေဆးမ်ားႏွင့္ အေရျပားေအာက္ ထိုးေပးရေသာ အင္ဆူလင္ ေဟာ္မုန္းေဆးမ်ား ပါ၀င္ပါသည္။
ေသာက္ေဆး
ေသာက္ေဆး အမ်ားစုသည္ အင္ဆူလင္ ခံႏိုင္ရည္ရွိသည့္ Type 2 Diabetes အတြက္ျဖစ္ၿပီး ထင္ရွားေသာ ေသာက္ေဆးမ်ားမွာ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေသာ ဘီတာဆဲလ္ကို အလုပ္လုပ္ေအာင္ အားေပးသည့္ Sulfonylureas and Meglitinides, ဂလူးကို႔စ္ကို ဆဲလ္ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္ေအာင္ အင္ဆူလင္၏ စြမ္းရည္အား ျမွင့္တင္ေပးသည့္ Biguanides, ဆဲလ္ကို အင္ဆူလင္ႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေစရန္ အကူအညီေပးသည့္ Thiazolidinediones ႏွင့္ ကစီဓါတ္ေခ်ဖ်က္မႈကို အားေပးသည့္ အင္ဇိုင္းမ်ားအား အဟန္႔အတားျဖစ္ေစသည့္ Alpha-glycosidase တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ အဟာရ၊ ေလ့က်င့္ခန္းႏွင့္ ေသာက္ေဆး သံုးမ်ိဳးေပါင္းစပ္၍ ကုသၿပီး ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ မ်ားျခင္းကို မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေသာ လူနာမ်ားအတြက္ အင္ဆူလင္ ထိုးေဆးပါ တြဲေပးရသည္။
ထိုးေဆး
အင္ဆူလင္သည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ တခုတည္းေသာ ထိုးေဆးျဖစ္သည္။ အစာအိမ္ထဲရွိ အစာေခ်ရည္ အက္ဆစ္ဓာတ္မွ အင္ဆူလင္ အာနိသင္ကို ဖ်က္ဆီးႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အင္ဆူလင္္ကို ေသာက္ေဆးအျဖစ္ အသံုးမျပဳႏိုင္ပဲ ထိုးေဆးအျဖစ္သာ အသံုးျပဳပါသည္။ Type 1 Diabetes တြင္ ဘီတာဆဲလ္ကို အလုပ္လုပ္ေစရန္ အကူအညီေပးသည့္ ေသာက္ေဆးမ်ားျဖင့္ မထိေရာက္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အင္ဆူလင္ ထိုးေဆးကို ေစာစီးစြာ ေပးရေလ့ရွိပါသည္္။ အင္ဆူလင္ ထိုးေဆးအတြက္ အင္ဆူလင္ ေဟာ္မုန္းကို ယခင္က ၀က္ႏွင့္ သိုးမ်ားမွ အမ်ားဆံုးထုတ္ယူ သံုးစြဲခဲ့သည္။
ယခု ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ (Modern Biotechnology) က်ယ္ျပန္႔စြာ ထြန္းကားလာၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ Human Insulin က တျခား အင္ဆူလင္မ်ားထက္ ပိုမို အင္နိသင္ ရွိသည္ကို စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိရၿပီး ယခုအခ်ိန္တြင္ Human Insulin ကို ပိုမို အသံုးျပဳ လာေနပါသည္။ Human Insulin ကို လူ႔ခႏၶာကိုယ္မွ တိုက္ရိုက္ ထုတ္ယူျခင္းမဟုတ္ပဲ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ျပဳျပင္ဖန္တီးသည့္ပညာ (Genetic engineering) ျဖင့္ လူႏွင့္ ဘက္တီးရီးယား၏ DNA ကို ျဖတ္ေတာက္ ေပါင္းစပ္ျခင္း ( Recombinant DNA) မွ ဘက္တီးရီးယား Plasmic ဆီမွတဆင့္ ထုတ္လုပ္ပါသည္။ အင္ဆူလင္ထိုးေဆးကို လူနာအား အစာမစားမီ ၁၅-၄၅ မိႏွစ္အတြင္း ထိုးေပးရပါသည္။ ထိုအခါ အင္ဆူလင္ မွ ေသြးေၾကာထဲရွိ ဂလူးကို႔စ္ ေမာ္လီက်ဴးမ်ားအား ဆဲလ္ထဲေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးႏိုင္ျခင္းျဖင့္ ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ မ်ားျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးသည္။
Complications ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆက္ပြား ေရာဂါမ်ားကို ရုတ္တရက္ (Acute Complication) ႏွင့္ နာတာရွည္ (chronic Complication) ဆက္ပြား ေရာဂါ ဟူ၍ႏွစ္မ်ိဳး ေတြ႔ရႏိုင္ပါသည္္။ Diabetes Management ကို ေကာင္းစြာလိုက္နာျခင္းသည္ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ျခင္းျဖစ္၍ ဆရာ၀န္ ညြန္ၾကားသည့္အတိုင္း မေသြမတိမ္း လိုက္နာျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။
Acute Complications
ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္းနည္းသြားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ (Severe Hypoglycaemia)၊ ေသြးထဲ၌ သၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္းမ်ား၍ ေသြးေၾကာထဲ အညစ္အေၾကးမ်ားျဖင့္ ျပည့္ေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ Diabetic Ketoacidosis ႏွင့္ ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္း မ်ားေနသည့္အခ်ိန္ ၾကာသြားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ Hyperosmolar Coma ဟူ၍ ထင္ရွားသည့္ Acute Complication ၃ မ်ိဳးရွိပါသည္။
Hypoglycaemia ျဖစ္ပါက လူနာသည္ ေခါင္းမူးျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဂနာမၿငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊ ငိုေၾကြးျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ားကိုေတြ႔ရၿပီး အားအင္ကုန္ခန္း၍ ေနာက္ဆံုး သတိလစ္ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ သတိမလစ္ပါက အခ်ိဳရည္တခုခုကို အျမန္ဆံုးတိုက္ၿပီး ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ကို ျပန္ျဖည့္ေပးႏိုင္သည္။ ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္မီ သို႔မဟုတ္ အင္ဆူလင္ထိုးၿပီး အစာမစားထားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္္ ၎ကို ကာကြယ္ရန္ ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ကို သတ္မွတ္ထားသည့္အခ်ိန္တြင္ မလစ္ဟင္းေစပဲ မွန္မွန္စားရၿပီး ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ခင္ႏွင့္ ၾကားကာလ နားခ်ိန္မ်ားတြင္ စားရန္လည္း ကာဗြန္ ဟိုက္ဒရိတ္ အစာတခုခုကို အျမဲေဆာင္ထားရမည္။
Diabetes Ketoacidosis ႏွင့္ Hyperosmolar Coma သည္ ဆင္တူ၍ မူးေ၀ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ အလြန္အမင္း ေရဓါတ္ခမ္းေျခာက္ျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း သတၱဳဓါတ္ မညီမွ်ျခင္းႏွင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်က္ခ်င္း ေလ်ာ့က်သြားျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ား ေတြ႔ရႏိုင္ၿပီး သတိလစ္ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္တတ္သည္။ 7 Complications အားလံုးသည္ အသက္အႏၱရယ္ အထူး စိုးရိမ္ရသည္ ျဖစ္၍ အေရးေပၚ ေဆး၀ါးကုသမႈ ခ်က္ခ်င္း လိုအပ္ၿပီး ေဆးရံု ခ်က္ခ်င္း တင္ရမည္။
Chronic Complications
မ်က္စိပ်က္စီးျခင္း (Retinopathy)၊ ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္း (Nephropathy)၊ နာ့ဗ္ေၾကာမ်ားေၾကာင့္ ေျခေထာက္ပ်က္စီးျခင္း (Neuropathy)၊ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အင္အားမရွိျခင္း (Sexual dysfunction) တို႔ပါ၀င္သည္။
Retinopathy သည္ ဆံခ်ည္မွ်င္ ေသြးေၾကာမ်ားပ်က္စီး၍ မ်က္ၾကည္လႊာကို ထိခိုက္ၿပီး မ်က္စိေ၀၀ါးလာသည္။ု မ်က္စိထဲ၌ အတိုင္းအတာတခုထိ ပ်က္စီး သြားၿပီးမွသာ မ်က္စိမႈန္ လာသည္ကို သတိထား မိေသာေၾကာင့္ မ်က္စိပံုမွန္ စမ္းသပ္ျခင္း မရွိပါက အသိေနာက္က်ၿပီး မ်က္စိ ကြယ္သည္အထိ ျဖစ္တတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အသိ ေနာက္မက်ေစရန္ ပံုမွန္ မ်က္စိ စစ္ေဆးျခင္းကို ႏွစ္စဥ္ ျပဳလုပ္ရမည္။
Nephropathy သည္ ေက်က္ကပ္မွ အသားဓါတ္ႏွင့္ အဆီပါေသာဆီးမ်ားကို မၾကာခဏစစ္ ထုတ္ရေသာေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္ ယိုစိမ့္လာၿပီးပံုမွန္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ ျဖစ္သြားသည္္။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကို ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း ေက်ာက္ကပ္ကို တႏွစ္တႀကိမ္စမ္းသပ္ျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
Neuropathy သည္ အာရံုခံနာ့ဗ္ (Sensory) ႏွင့္ အာရံုတုန္႔ျပန္သည့္ နာ့ဗ္ (Motor) မ်ား ပံုမွန္ အလုပ္မလုပ္ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ ေျခလက္မ်ား ထံုက်င္၍ ထိခိုက္နာက်င္မႈႏွင့္ ေရာဂါကူးစက္မႈကို သတိမထား မိျခင္းေၾကာင့္ ေျခေထာက္ ျဖတ္ရသည္ အထိ ျဖစ္ျခင္း၊ ေမာ္တာနာ့ဗ္ ပ်က္စီး ေသာေၾကာင့္ ၾကြက္သားမ်ား ပ်က္စီး၍ ေျခေထာက္၏ ပံုသ႑န္ေျပာင္းၿပီး သားေရဖုမ်ားႏွင့္ အနာမ်ားျဖစ္လာကာ ေျခတဖက္လံုး ကူးစက္ၿပီး ျဖတ္ရႏိုင္ပါသည္။ ေျခေတာက္အား ျခစ္ရာႏွင့္ အနာမ်ားရွိမရွိ ေန႔စဥ္ဂရုတစိုက္ ၾကည့္ရႈစစ္ေဆးျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္သည္။ ႏွလံုးေရာဂါသည္ ေသြးတိုးႏွင့္တြဲျဖစ္၍ ႏွလံုးသို႔သြားေသာ ေသြးေၾကာထဲတြင္ အဆီဖတ္မ်ား ပိတ္ျခင္း၊ ေသြထဲေကာ္လက္္စထေရာလ္ မ်ားၿပီး ေသြးေက်ာနံရံမ်ားတြင္ အနည္္ထိုင္၍ ေသြးေၾကာမ်ား မာေက်ာေတာင့္တင္းလာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
Sexual Dysfunction သည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါေၾကာင့္ အာရံုေၾကာ အဖြဲ႔အစည္း တခုျဖစ္သည့္ Sympathetic Nervous System ၏ ထိန္းခ်ိဳပ္ ႏိုင္မႈအားနည္းသြားေသာေၾကာင့္ လိင္အဂၤါမ်ားသို႔ သြားေသာ နာ့ဗ္ေၾကာႏွင့္ ေသြးေၾကာမ်ားကို ထိခိုက္ေစပါသည္။ လိင္အဂၤါမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ အရည္ထြက္နည္းျခင္းႏွင့္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ လိင္တံေတာင့္တင္းမႈ အားနည္း၍ လိင္ဆက္ဆံစဥ္ သုတ္မထုတ္ႏိုင္ခင္ လိင္တံေပ်ာ့ေခြျခင္း မ်ား ျဖစ္တတ္ပါသည္။ အစားအေသာက္ကို စနစ္တက် စားသံုးၿပီး ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္ လုပ္ပါက ထိုျပႆနာမ်ားကို အနည္းငယ္ ေလွ်ာ့ေစႏိုင္ပါသည္။
Public Health in Myanmar တြင္ တင္ခဲ့သည့္ မူရင္းပို႔စ္ အနည္းငယ္ ျပင္ဆင္ၿပီး ျပန္လည္တင္ျပျခင္း ျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ အစားအစာကို ဆက္လက္ဖတ္ရႈႏိုင္ပါသည္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ မရွိသူမ်ား အ၀မလြန္ေအာင္ ႀကိဳးစားၿပီး ေရာဂါကို ကာကြယ္ႏိုင္ၾကပါေစ။
ေရာဂါ ရွိေနၿပီးသူမ်ား က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္စြာ ျပဳမူေနထိုင္ စားေသာက္ၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္ၾကပါေစ။
***ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳသမားမ်ား စားေသာက္နည္း***ု
Sunday, March 11, 2012
အမ်ိဳးအစား (၂) ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ေရာဂါ ရွိသူ မ်ား အတြက္ စားေသာက္ နည္း
ဆီးခ်ဳိ အမ်ဳိး အစား (၂) ဆီးခ်ဳိ၊ ေသြးခ်ဳိ ေရာဂါ ရွိသူ ေတြ အတြက္ ေသြးတြင္း သ ၾကား ဓာတ္ကို ထိန္းႏိုင္ေအာင္ စား ေသာက္ရာမွာ အထူးသိထားသင္႕တဲ႕ အခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါလကၡဏာမ်ား
ခႏၶာကိုယ္က အင္ဆူလင္ကို အလံု အေလာက္ မထုတ္ေပးႏိုင္တဲ့ အေျခအ ေနကို အမ်ိဳးအစား(၂) ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ေရာဂါလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္က ျမင့္တက္ေနၿပီး ႏံုးတာ၊ အျမင္ေဝ၀ါးတာ၊ အစာစားခ်င္စိတ္ မ်ား တာ၊ ေရငတ္တာ၊ ဆီးမၾကာခဏ သြား တာေတြလို လကၡဏာေတြ ျဖစ္တတ္ပါ တယ္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါႏွင္႕ သၾကားဓာတ္
သၾကားဟာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ ရွိသူေတြအတြက္ အႏၱရာယ္ပါပဲ။ ေသြး တြင္းသၾကားဓာတ္ကို ခပ္ျမန္ျမန္ျမင့္ တက္ေစတာေၾကာင့္ပါ။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိ သူေတြဟာ အခြံခြ်တ္ထားတဲ့ သၾကားျဖဴ နဲ႔ တျခားကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္အစာေတြမ စားဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါရွိသူ တစ္ဦးက ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ေလ်ာ့ က်ေနခ်ိန္မွာ သၾကားလံုးတစ္လံုး ဒါမွမ ဟုတ္ ပ်ားရည္တစ္ဇြန္းေလာက္ ေသာက္ လိုက္႐ံုနဲ႔ ေသြးတြင္း ဂလူးကစို႔ အ္ ဆငျ့္မင့္ တက္လာႏိုင္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါႏွင္႕ အဆီဓာတ္
ဆိုဒီယမ္၊ ျပည့္ဝဆီ၊ ကိုလက္စထ ေရာနဲ႔ ထရန္႔စ္ဖက္စ္(Trans Fats) ပါဝင္ တဲ့ အစားအေသာက္ေတြက ဆီးခ်ိဳေသြး ခ်ိဳေရာဂါရွိသူေတြအတြက္ ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ ေလျဖတ္တာကို ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ျမင့္တက္ ေစႏိုင္ပါတယ္။ အဆီေတြ အားလံုးကို ေတာ့ မေရွာင္ပါနဲ႔။ မျပည့္ဝဆီေတြက ေသြးတြင္း မေကာင္းတဲ့ ကိုလက္စထေရာ ကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။
စားသင့့္္ေ့ေသာ အစာမ်ား - ဆယ္လ္မြန္ ငါး၊ မက္ကရယ္ငါးလို ေရေအးငါးေတြ၊ သံလြင္ဆီ၊ ေထာပတ္သီးနဲ႔ အခြံမာသီး။ (သင္စားတဲ့ ထမင္းပန္းကန္ထဲကို အသား အစား အိုမီဂါ ၃ ဖက္တီးအက္စစ္ပါဝင္ တဲ့ ငါးကို ထည့္စားေပးပါ။)
ေရွာင္သင့္ေသာ အစာမ်ား - အနီ ေရာင္အသား၊ ဝက္ေပါင္ေျခာက္၊ ျပဳျပင္ ထားတဲ့ အစာေတြနဲ႔ အဆီပါဝင္မႈမ်ား တဲ့ ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္း။
သစ္သီးမ်ားႏွင္႕ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား
သစ္သီးေတြနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ေတြက ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိသူေတြ စားသင့္ တဲ့ အစာေတြပါ။
စားသင့္ေသာ အစာမ်ား - အစိမ္း ေရာင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြ၊ အခြံမာ သီး၊ အခြံခြ်တ္မထားတဲ့ ေကာက္ႏွံစာ၊ ပဲ အမ်ိဳးမ်ိဴး၊ အဆီနည္း ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္း၊ စေတာ္ဘယ္ရီသီး၊ သစ္ေတာ္သီး၊ ဂရိတ္ ဖ႐ုသီးတို႔လို အခ်ိဳဓာတ္နည္းပါးတဲ့ သစ္ သီးေတြ။
ေရွွာင္သင့္ေသာ အစာမ်ား - ဖရဲသီး၊ နာနတ္သီး၊ စပ်စ္သီး၊ စပ်စ္သီးေျခာက္၊ လိေမၼာ္သီးတို႔လို သၾကားဓာတ္ပါဝင္မႈ ျမင့္မားတဲ့ သစ္သီးေတြ။
ကစီဓာတ္
ကစီဓာတ္ပါတဲ့ အစာေတြက ခႏၶာ ကိုယ္ကေန ေသြးတြင္းဂလူးကို့စ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲတဲ့ ေနာက္အစားအစာတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ကစီဓာတ္က စြမ္းအင္အ ရင္းအျမစ္ကို ရရွိေစ႐ံုသာမက ဗီတာမင္၊ သတၲဳဓာတ္နဲ႔ အမွ်င္ဓာတ္ေတြကိုလည္း ရရွိေစႏိုင္ပါတယ္။ အခြံခြ်တ္မထားတဲ့ ေကာက္ႏွံစာကရတဲ့ ကစီဓာတ္ဟာ က်န္း မာေရးနဲ႔ အညီၫြတ္ဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ အ ေၾကာင္းကေတာ့ ကစီဓာတ္ဟာ အာဟာ ရဓာတ္ရရွိေစၿပီး ေသြးထဲကို ခပ္ေႏွးေႏွးနဲ႔ ေရာက္ရွိသြားတတ္လို႔ပါ။
စားသင့့္္ေသာ အစာမ်ား -ဆန္လုံးညဳိ အညိဳေရာင္ ေခါက္ဆြဲ၊ အညိဳေရာင္ ေပါင္မုန္႔၊ ခရက္ကာမုန္႔နဲ႔ ေကြကာ။
ေရွာင္သင့္ေသာ အစာမ်ား - အာလူး ေခ်ာင္းေၾကာ္၊ အဆင္သင့္သေရစာေတြ နဲ႔ သၾကားပါတဲ့ မုန္႔ေခ်ာင္း။
စားသင္႕ေသာ အခ်ိန္
ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိသူေတြက တစ္ေန႔ လံုး အစာကို နည္းနည္းနဲ႔ မၾကာခဏ စားေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ တစ္ႀကိမ္တည္းနဲ႔ အမ်ားႀကီး စားလိုက္ရင္ ေသြးတြင္း သ ၾကားဓာတ္ကို မလိုအပ္ဘဲ ျမင့္တက္ေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈလုပ္ ေနတဲ့ အခ်ိန္အေတာအတြင္းမွာလည္း ခႏၶာကိုယ္က သၾကားဓာတ္နဲ႔ ကာဗိုဟိုက္ ဒရိတ္ေတြ ပိုလိုအပ္ေနတာေၾကာင့္ ေလ့ က်င့္ခန္းမလုပ္ခင္နဲ႔ လုပ္ၿပီးခ်ိန္မွာ အစာ စားေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အသက္အရြယ္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္၊ အရပ္အေမာင္း၊ ေလ့က်င့္ခန္းနဲ႔ တျခား အခ်က္ေတြကလည္း သင္စားတဲ့ အစား အေသာက္ကို ခ်ိန္ဆသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ ပင္ၿပီး ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ကို ထိန္း ခ်ဳပ္ႏိုင္ေအာင္ စားေသာက္သင့္ပါတယ္။
ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ႕ခ်ပါ
ကိုယ္အေလးခ်ိန္ျမင့္တက္ေနရင္ အနည္းငယ္ေလ်ာ့က်ေအာင္ ေလွ်ာ့ခ် ႏိုင္ရင္ေတာင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ေလးစား မႈကို တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေသြး တြင္းသၾကားဓာတ္နဲ႔ ကိုလက္စထေရာ အဆင့္ကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစကာ ေသြးဖိ အားကို က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္ေစပါတယ္။ ပံုမွန္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာနဲ႔ က်န္း မာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္တဲ့ အစားအေသာက္ ေတြစားတာက ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ေလ်ာ့ က်ေစ႐ံုသာမက ေသြးတြင္း သၾကား ဓာတ္ကိုပါ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။
ဇြန္ခုိင္ဦး (ေဆး၀ါတကၠသုိလ္)
Medical Writings ေဆးပညာစာမ်ား
ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာေစရမည္
Wednesday, October 30, 2013
Diabetes ဆီးခ်ိဳ
ဆီးခ်ိုကို Diabetes mellitus လို႔ေခၚတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက ဆီးခ်ိဳ ေခၚ၊ ေသြးခ်ိဳေခၚနဲ႔ အတူတူကို ႏွစ္မ်ိဳး ထင္ၾကေနၾကတယ္။ တကယ္က ၃ မ်ိဳးရွိတာပါ။
၁။ Type 1 Diabetes ကိုယ္ခႏၶာကေန အခ်ိဳဓါတ္ကို ထိန္းညွိေပးတဲ့ သရက္ရြက္ကေန ထုတ္ေပးရမဲ့ Insulin ေဟာ္မုန္း မထုတ္ႏိုင္တာ။ ငယ္သူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။
၂။ Type 2 Diabetes (အင္စူလင္) ေဟာ္မုန္းကို ခံႏိုင္ရည္ျဖစ္ေနတာ။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
၃။ Gestational Diabetes ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ျဖစ္တာ။
(၁) နဲ႔ (၂) က နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး၊ လံုးဝေပ်ာက္တယ္ဆိုတာ မရွိပါ။ (၃) ကေတာ့ ေမြးျပီး ေကာင္းသြားတာ မ်ားတယ္။ ေနာက္မွာ အမ်ိဳးအစား (၂) ျဖစ္သြားတတ္တာလဲ ရွိတယ္။ ေမြးရာပါဆီးခ်ိဳ၊ Cystic fibrosis ေရာဂါနဲ႔တြဲတာ၊ Steroid ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္တာ၊ စသျဖင့္ ရွိေသးတယ္။
ဆီးခ်ိဳကို မကုဘဲထားရင္ သၾကားဓါတ္ နည္းလြန္းသြားတာ နဲ႔ သတိလစ္တာက ရုတ္တရက္ျဖစ္တာေတြပါ။ ေရရွည္ ျဖစ္ႏိုင္တာေတြက ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္မလုပ္တာ၊ မ်က္စိထိခိုက္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆီးခ်ိဳကိုကုတာမွာ ေသြးတိုး (ေသြးဖိအားမ်ား) တာ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်တာ၊ ေဆးလိပ္ျဖတ္တာေတြနဲ႔ တြဲလုပ္ရမယ္။ ကုသရတာ ေရရွည္ပါ။ ေသြးထဲက အခ်ိဳဓါတ္ကို ပံုမွန္မွာ ရွိေနေအာင္ လုပ္ေပးေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။
အစားအေသာက္ထိန္းတာနဲ႔ ေဆးေပးတာက မလုပ္မေနလုပ္ရပါမယ္။ ေဆးမွာ အမ်ိဳးအစား (၁) ကို (အင္စူလင္) ထိုးေဆး၊ (၂) ကို စားေဆးနဲ႔ လိုေသးရင္ေတာ့ ထိုးေဆး ေပးရတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ လူနာကို ဆီးခ်ိဳအေၾကာင္း သိေအာင္ ပညာေပးရပါမယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ဘို႔၊ (ကိုလက္စေထာ) ခ်ဘို႔ေတြပါ လုပ္ရမယ္။ ဒီလိုလုပ္တာ ေနထိုင္မႈဘဝကိုပါ ေျပာင္းေစရတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါေဝဒနာ႐ွင္မ်ားအတြက္ အၾကမ္းအားျဖင့္ အဓိက အစာအုပ္စု(၃)မ်ိဳး -
(၁) လံုးဝေ႐ွာင္ၾကဥ္ရမဲ့ အစားအစာေတြ = ဂလူးကို႔စ္၊ သၾကား၊ ႏို႔ဆီ၊ ထန္းလ်က္၊ ၾကံသကာ နဲ႔ အဲဒါေတြကေန လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ၊
(၂) အသင့္အတင့္သာ စားသံုးႏိုင္တဲ့ အစားအစာေတြ = ဆန္၊ ဂ်ံဳ၊ ေျပာင္း၊ အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ၊ ပိန္းဥ စတဲ့ ကစီဓါတ္မ်ားတဲ့ အစာမ်ား၊ ခ်ိဳတဲ့ အသီးအႏွံမ်ား၊ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အဲဒါေတြကေန လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ၊
(၃) ၾကိဳက္သလို စားသံုးႏိုင္တဲ့ အစားအစာေတြ = အသား၊ ငါး၊ အခ်ိဳဓါတ္မ႐ွိတဲ့ အသီးအႏွံမ်ား၊ အ႐ြက္မ်ား။
• ပင္မအစားအစာေတြမွာ ဆန္ျဖဴ ထက္ ဆန္လံုးညိဳက သင့္တယ္။ ေခါက္ဆြဲက ပိုသင့္တယ္။ ေပါင္မံု႔က ၾကားၾကတယ္။
• သစ္ဥ-သစ္ဖုေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ေမ်ာက္ဥ၊ မုန္လာဥနီ၊ ကန္စြန္းဥ၊ အာလူး၊
• ပဲေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပဲပုတ္၊ ကုလားပဲ၊ ပဲကတၱီပါ၊ ပဲနီေလး၊ ပဲေထာပါတ္၊
• သစ္သီး အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပန္းသီး၊ သစ္ေတာ္သီး၊ ဆီးသီး၊ စပ်စ္သီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ သရက္သီး၊ နာနတ္သီး၊ သေဘၤာသီး၊ ဖရဲသီး၊
• ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ႏြားႏို႔၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ႏို႔ဆီ၊ ေရခဲမုန္႔၊
• သၾကား အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ သစ္သီးသၾကား (Fructose)၊ ႏို႔သၾကား (Lactose)၊ ၾကံသၾကား (Sucrose)၊ ပ်ားရည္၊ ဂလူးကို႔စ္ (Glucose)၊
• အခ်ိဳရည္ အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပန္းသီးေဖ်ာ္ရည္၊ လိေမၼာ္ရည္္၊ ကိုကာကိုလာ၊ လင္မနစ္၊
ေဆးေတြ -
• Insulin, Sulfonylurea injection and Suspension ဆီးခ်ိဳအတြက္ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ေဆးထိုးသည့္ ေနရာ နီ-ေရာင္-ယား၊ ကိုယ္ေရာင္၊ အလာဂ်ီရ၊
• Metformin ဆီးခ်ိဳထိန္းေဆး၊ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ လူၾကီး 2550 mg ထက္မေက်ာ္ေစရ၊ ကေလး 2000 mg ထက္မေက်ာ္ေစရ၊
• Sulfonylureas ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
- ပဌမမ်ိဳးတက္ Orinase (tolbutamide) = 500 - 3000 mg; Tolinase (tolazamide) = 100 - 1000 mg; Diabinese (chlorpropamide) = 100 - 500 mg
- ဒုတိယမ်ိဳးတက္ Glucotrol (glipizide) 2.5 - 40 mg; Glucotrol XL (ext. rel. glipizide) 2.5 - 20 mg; Micronase, Diabeta (glyburide) 1.25 - 2.0 mg; Glynase (micronized gly.) 3 - 12 mg
- တတိယမ်ိဳးဆက္ Amaryl (glimepiride) 1 - 8 mg d. ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = သၾကားဓါတ္နဲျခင္း၊ အစာမေက်ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕၊ ရင္ပူ၊ ေသြးအားနဲ၊ ဝလာ၊
• Alpha-Glucosidase inhibitors (Acarbose, Miglitol, Voglibose) ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
• Dipeptidyl peptidase-4 inhibitors (DPP-4) ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
• Glibenclamide, Glimepiride = ဆီးခ်ိဳအတြက္ေဆး။
ဒီေဆးေတြနဲ႔ မသင့္ပါ။
• Furosemide or Frusemide (Lasix) ဆီးသြားေစသည့္ေဆး ဆီးခ်ိဳးရွိသူတို႔အား မေပးရ၊
• Estrogen and Progestogen ေဟာ္မုန္း ႏွစ္မ်ိဳး ပါဝင္သည့္ ကိုယ္ဝန္တားစားေဆး၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိေနလ်င္ မသံုးသင့္။
• Depo-Provera ကိုယ္ဝန္တား ၃ လခံထိုးေဆး၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိလ်င္ မသံုးသင့္။
• Dexamethasone (စတီ႐ြိဳက္)၊ ထိုးေဆး၊ စားေဆးကေန ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳး ဆီးခ်ိဳျဖစ္ႏိုင္သည္။
ေသြးထဲရွိသၾကား (ဂလူးကို႔စ္) ဓါတ္စစ္ေဆးျခင္း အေျဖ
(၁) ပံုမွန္
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၇ဝ မွ ၁ဝဝ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း (၂ နာရီေနာက္) Post Prandial = ၁၄ဝ ထက္နည္းရမည္။
(၂) ဆီးခ်ိဳအစအပိုင္း
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၁ဝ၁ mg / dl မွ ၁၂၆ mg / dl
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = ၁၄ဝ mg / dl မွ ၂ဝဝ mg / dl
(၃) ဆီးခ်ိဳျဖစ္ေနျပီ
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၁၂၆ mg / dl အထက္။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = ၂ဝဝ mg / dl အထက္။
(၁) ပံုမွန္
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4.0 မွ 5.9 mmol/L အထိ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း (၂ နာရီေနာက္) Post Prandial = 7.8 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
(၂) ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၂)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 မွ 7 mmol/L အထိ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 8.5 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
(၃) ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၁)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 to 7 mmol/L
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 9 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
(၄) ကေလး ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၁)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 to 8 mmol/L
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 10 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
- Diabetic neuropathy ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ အာရံုေၾကာေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/diabetic-neuropathy.html
"အစားေတြ တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္ပါေလ။ ဆီးခ်ိဳရွိလွ်က္ အသက္ ၁၂ဝ ရွည္ပါေစ။"
Dr. တင့္ေဆြ
Metformin ဆီးခ်ိဳစားေဆး ဘယ္လိုေပးၾကလဲ
အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ Type 2 Diabetes ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၂) အတြက္ Metformin ေဆးကို
• အသက္ 10 to 16 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာ အမ်ားဆံုး၊
• အသက္ 17 ႏွင့္အထက္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ (သို႔) 850 mg တေတ႔ ၁ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2550 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာ အမ်ားဆံုး။
• Metformin + Insulin 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2500 mg အမ်ားဆံုး၊ metformin ER ဆိုရင္ တေန႔ 2000 mg အမ်ားဆံုး၊
• တခ်ိဳ႕အထူးကုဆရာဝန္ေတြကေတာ့ သတ္မွတ္ခ်က္မထားဘူး။ လူၾကီးအတြက္ 2550 mg ကို အမ်ားဆံုး၊ ကေလး (၁ဝ-၁၆) အတြက္ 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးလို႔ သတ္မွတ္တာလဲရွိတယ္။
• 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 850 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္နဲ႔ စေပးတယ္။ တပါတ္မွာ တခါ 500 mg ဒါမွမဟုတ္ ၂ ပါတ္မွာ 850 mg တိုးေပးျပီး၊ အမ်ားဆံုး 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာလဲရွိတယ္။
• ၂ ပါတ္ေနရင္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 850 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္နဲ႔ ေပးတာလဲရွိတယ္။ ဒီနည္းမွာ တေန႔ အမ်ားဆံုး 2550 mg အၾကိမ္ခြဲေပးေစတယ္။
• ကေလးေတြကို 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္စေပးျပီး၊ တပါတ္မွာ 500 mg တိုးေပးျပီး၊ အမ်ားဆံုး 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတယ္။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
Dr. Tint Swe at 1:04 PM
က်န္းမာေစခ်င္သူ
Dr. Tint Swe
New Delhi, India
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
MBBS (Mandalay)
Sama 4272
*ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အယူအဆ အမွားမ်ား*
ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ျဖစ္တယ္ ဆိုရင္ တင္းက်ပ္ လွေသာ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္း ေတြလိုက္နာ ရေတာ့မွာ။ အဲဒီလို လိုက္နာရမည့္ စည္းကမ္း ေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိတယ္ဆိုၿပီး ေျပာၾကတာ လည္း မွန္ကန္ တယ္လို႔ မဆိုႏိုင္
ပါဘူး။ ကိုယ့္မွာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ရွိၿပီ ဆိုရင္ ေတာ့ မိမိ စားေသာက္ ရမည့္ အစား အစာ မ်ားကို စီမံခ်က္ ခ်ဖို႔ေတာ့ လိုပါသည္။ ဒါေပမယ့္ အေျခခ စည္းကမ္း ကေတာ့ ႐ိုး႐ိုးေလး ပါပဲ။
ဒီေနရာမွာ ဆီးခ်ိဳ အစားအစာ (Diabetics Diet) ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရ အသံုးအႏႈန္းနဲ႔ ပတ္သက္ လို႔လည္း ရွင္းျပ ခ်င္ပါ သည္။ တကယ္ ေတာ့ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ သမား မ်ားစား ရမယ့္ အစား အစာ စာရင္း ရယ္လို႔ သီးသန္႔ သတ္ မွတ္ထားတာ မ်ိဳး မရွိပါဘူး။ ဆိုလိုရင္းက ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ သမားမ်ား စားတဲ့ အစား အစာဟာ အဲဒီလူရဲ႕ ေန႔စဥ္ လႈပ္ရွားမႈ မ်ားနဲ႔ လိုက္ေလ်ာ ညီေထြျဖစ္ ေအာင္ ေရြးခ်ယ္ စားေသာက္ျခင္း သာျဖစ္ၿပီး ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ ပမာဏ (Blood Sugar) ကိုလည္း အတတ္ ႏိုင္ဆံုး ပံုမွန္ရွိရမည့္ ပမာဏႏွင့္ အနီး စပ္ဆံုး တူညီေစရန္ ေသာက္ေန ရေသာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳထိန္းေဆး မ်ားႏွင့္အတူ လိုက္ေလ်ာ ညီေထြရွိရန္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ လူနာတစ္ဦး အေနျဖင့္ မိမိယခု စားသံုး ေနေသာ အစားအစာ မ်ားကို ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္ပါ သလားဟု ေမးခဲ့လွ်င္ လိုအပ္ႏိုင္ ပါသည္။ သို႔ေသာ္ လူအမ်ား ထင္ထား ၾကသလို အမ်ားႀကီး ေျပာင္း လဲရန္ လည္း မလိုပါ။ ဥပမာ သၾကား အခ်ိဳလြန္ကဲ စြာ ပါဝင္ေသာ စားစရာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီး အသင့္အတင့္ ခ်ိဳေသာ စားစရာ မ်ားကို အသင့္အတင့္ စားနိုင္ ပါသည္။
စားစရာ တစ္ခုကို လံုးဝ မစားရေတာ့ ဟူ၍ မရွိပါ။ ကစီဓာတ္ ပါဝင္ေသာ စားစရာ မ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ လူနာမ်ား အတြက္ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစသည္ ဟူ၍ တစ္ထစ္ခ် မွတ္ယူ ထားျခင္းသည္ လည္း မမွန္ပါ။ ကစီဓာတ္ မ်ားက က်န္းမာ ေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ ေသာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ အစားအစာ အတြက္ အေျခခံ အျဖစ္ ပါဝင္ေနေသာ စားစရာမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ကစီ ဓာတ္မ်ားက ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ ပမာဏအေပၚ ႀကီးမား ေသာ အက်ိဳး သက္ေရာက္မႈရွိသည့္ အတြက္ ကစီဓာတ္ကို ဘယ္ေလာက္ မ်ားမ်ား စားရမလဲ ဆိုသည့္ အခ်က္ ကသာ အေရးႀကီး ပါသည္။ ကစီဓာတ္ပါေသာ စားစရာ မ်ား၊ ဥပမာ ဆန္၊ ဂ်ံဳစသည္တို႔ထဲ တြင္ မ်ားစြာေသာ မရွိမျဖစ္ အာဟာ ရဓာတ္မ်ားျဖစ္သည့္ ဗီတာမင္မ်ား၊ သတၲဳဓာတ္မ်ား၊ အမွ်င္ ဓာတ္မ်ားပါဝင္ ေနပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္မည္သည့္ ကစီ ဓာတ ္ပါေသာ စားစရာေရြးခ်ယ္ သင့္သလဲဆိုရင္ အာဟာရဓာတ္ အမ်ားဆံုး ပါေသာ ကစီဓာတ္ ျဖစ္သည့္ ဂ်ံဳၾကမ္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ ထားေသာ ေပါင္မုန္႔ Whole Grain Breads ၊ အမွ်င္ဓာတ္ မ်ားမ်ားပါသည့္ သစ္သီး ဝလံမ်ားႏွင့္ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ သူတို႔ႏိုင္ငံေတြ မွာေတာ့ အာဟာရ ကြ်မ္းက်င္သူ Dietitan ႏွင့္ ေဆြးေႏြး ႏိုင္ပါသည္။
ေယဘုယ်အား ျဖင့္ မခ်ိဳလြန္းေသာ သစ္သီးမ်ား၊ ဘူးသီး၊ ခရမ္းသီး၊ ပဲရြက္၊ ကန္စြန္း ရြက္၊ ဘူးရြက္ စသည့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ေနာက္ အမွား တစ္ခုမွာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳသမား တစ္ေယာက္အေနျဖင့္ မိမိ စားမိေသာ အစားအစာမ်ားကို လိုက္၍ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆးမ်ား၏ ပမာဏကို ညႇိ၍ Adjust အေျပာင္း အလဲ လုပ္ႏိုင္သည္ ဆိုေသာ အခ်က္ မွာလည္း မွားယြင္းေသာ အယူအဆ တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။
အကယ္၍ အင္ဆူလင္ သံုးစြဲေန ရသူျဖစ္ပါက မိမိစားလိုသည့္ အစား အစာ အမ်ိဳးအစားႏွင့္ ပမာဏကို မိမိထိုးမည့္ အင္ဆူလင္ အမ်ိဳးအစား ႏွင့္ ပမာဏတို႔ ကိုက္ညီမႈရွိရန္ ေလ့ လာ သင္ယူႏိုင္ ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုကဲ့သို႔ ဆိုလိုက္ျခင္း အားျဖင့္ မိမိ စားခ်င္ သေလာက္ စားႏိုင္သည္ဟု ဆိုလိုျခင္း မဟုတ္ပါ။ ထို႔ျပင္ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ ပမာဏတည္ၿငိမ္ရန္ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆးေတြပိုၿပီး ေသာက္လိုက္မယ္ ဟူ၍လည္း မွတ္ ယူရန္ မဟုတ္ပါ။ ဆရာဝန္၏ ၫႊန္ၾကားခ်က္ မရွိဘဲ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆး မ်ား၏ ပမာဏကို မိမ ိစားေသာ ကစီဓာတ္ ပမာဏႏွင့္ မိမိဘာသာ ညႇိယူရန္ မႀကိဳးစားပါႏွင့္။ အမ်ားစုေသာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆး မ်ားသည္ မိမိအား ကုသ ေနေသာ ဆရာဝန္၏ ၫႊန္ၾကား ခ်က္ေအာက္ တြင္ အၿမဲတမ္း ရွိေနမွသာ အေကာင္းဆံုး ေသာ အက်ိဳး အာနိသင္ ရရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါသည္။
ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ျဖစ္လွ်င္ မိမိႀကိဳက္ ႏွစ္သက္ ေသာ အစားအစာ မ်ားကို တစ္သက္လံုး စြန္႔လႊတ္ လိုက္ရန္ လိုအပ္သည္ ဟူေသာ အခ်က္မွာ လည္း အယူအဆ အမွား တစ္ခုျဖစ္ပါ သည္။ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာနဲ႔ မိမိႀကိဳက္ ႏွစ္သက္ ေသာ စားစရာ မ်ားကို တစ္သက္လံုး စြန္႔ ပစ္ရန္ အ ေၾကာင္းျပခ်က္ မရွိပါ။ သို႔ ေသာ္ ဘာေတြ လုပ္ရမလဲဆို လွ်င္-
(က) မိမိ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ သည့္ အစား အစာမ်ားအား ျပင္ဆင္ပံုနည္း လမ္း ေျပာင္း လဲရန္ လိုအပ္ႏိုင္ပါသည္။
(ခ) သင္ႀကိဳက္ ႏွစ္သက္ သည့္ အစားအစာ ႏွင့္အတူ သင္စားေလ့ရွိ ေသာ စားစရာမ်ား ကို ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္ပါသည္။
(ဂ) သင္ႀကိဳက္ ႏွစ္သက ္ေသာ စားစရာမ်ား ၏ တစ္ခါစား ပမာဏကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ယခင္ တုန္းကလို ကိုယ္ႀကိဳက္တဲ့ စားစရာ ဆိုလွ်င္ တဝႀကီး စားပစ္ လိုက္မယ္၊ အျပတ္ တီးလိုက္မယ္ ဟူေသာ စိတ္ ထားမ်ိဳးမထားရပါ။
(ဃ) သင္၏ စားေသာက္မႈ ပံုစံကို လိုက္နာရန္ အတြက္ မိမိအႀကိဳက္ဆံုး စားစရာ မ်ားကို ဆုလာဘ္ အျဖစ္ ထည့္သြင္း အသံုးခ်ပါ။
ဆိုလိုတာ ကေတာ့ ဥပမာ ေခ်ာကလက္ ႀကိဳက္ တယ္ဆိုရင္ ကိုယ္စားမယ့္ တစ္ေန႔ တာ အစားအစာ စာရင္းထဲမွာ သင့္ ေလ်ာ္တဲ့ ပမာဏရွိတဲ့ ေခ်ာကလက္ ကို ထည့္သြင္း ေရးဆြဲထားျခင္း အားျဖင့္ မိမိ ကိုယ္ ကိုမိမိ ဆုခ် လိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါ သည္။
ဆီးခ်ိဳဟု ေခၚဆိုၾကေသာ္လည္း ေသြးထဲတြင္ အခ်ိဳဓါတ္မ်ား ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေသြးထဲက ေနမွ ဆီးထဲမွာပါလာတာပါ။ လူအမ်ားစုက ဆီးခ်ိဳရွိမွန္းကို မသိၾကပါဘူး။ အျခားေရာဂါစစ္ရင္း သိတာ၊ ဒါမွမပာုတ္ ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ အရမ္း နာမက်န္းျဖစ္မွပဲသိတတ္ၾကပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳရွိေနျပီ ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္မွာ ေအာက္ပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျပတတ္ပါတယ္။
• ေရငတ္ျခင္း၊ အာေျခာက္ျခင္း
• ဆီးသြားမ်ားျခင္း
• ညဘက္ဆီးခဏခဏ ထသြားရျခင္း
• ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း၊ ေနလို႔မေကာင္းျခင္း
• သိသာစြာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်သြားျခင္း
• အျမင္အာရံုမေကာင္းေတာ့ျခင္း၊ ေ၀၀ါးလာျခင္း
• မိန္းမကိုယ္ယားယံျခင္း၊ လိင္တံယားယံျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း
• ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း
• စိတ္အေျပာင္းအလဲျဖစ္ျခင္း၊ အာရံုစူးစိုက္မွဳက်လာျခင္း
ဆီးခ်ိဳကို ဘယ္လိုစစ္ေဆးမလဲ K
သၾကားဓါတ္ စစ္ေဆးျခင္း
ေသြးတြင္း သၾကားဓါတ္ကိုလည္း စစ္ေဆးရပါတယ္။ ေအာက္ပါ အခ်က္ေတြ ရွိမယ္ဆိုရင္ ဆီးခ်ိဳ ရွိမရွိ အတည္ျပဳႏိုင္ပါတယ္။
Fasting plasma glucose ≥ 7.0 mmol/L (126 mg/dL)
Random plasma glucose ≥ 11.1 mmol/L (200 mg/dL)
သတိျပဳရန္ အခ်က္က ဆီးခ်ိဳ ရွိမရွိ ေသြးတြင္းဓါတ္ကို စစ္ေဆးရင္ အမ်ားအသံုးမ်ားတဲ့ လက္ထိပ္ကေသြးကို ေဖာက္ျပီးမစစ္ရပါဘူး။ အေၾကာထဲက ေသြးကို ဓါတ္ခြဲခန္းပို႔ျပီး စစ္ေဆးရပါတယ္။ လက္ထိပ္ကေသြးကို ေဖာက္စစ္တာက ဆီးခ်ိဳရွိတဲ့သူမွာ ဆီးခ်ိဳပံုမွန္ ရွိရဲ႕လားဆိုတဲ့ေနရာမွာ သံုးရတာပါ။ အထက္ပါအတိုင္းစစ္ေဆးျပီးလို႔ အေျဖက နည္းနည္း အျမင့္ပိုင္း ေရာက္ေနျပီဆိုရင္ ဆီးခ်ိဳရွိမရွိ စစ္ေဆးရန္ အျခားနည္းေတြကိုဆက္ျပီး စစ္ေဆး ရပါေသးတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ အမ်ဳိးအစား
ဆီးခ်ိဳေရာဂါမွာ Type I နဲ့ Type II ၂မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ကုသရပံုျခင္းက မတူလို႔ပါ။ Type I က အသက္ငယ္ သူေတြမွာျဖစ္ျပီး Type II က အသက္ၾကီးတဲ့ သူေတြူမွာျဖစ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ဳိ အမ်ဳိးအစား Type 1 နဲ့ Type 2 ခဲြျခားပုံ
Type 1
- စျဖစ္တဲ့အသက္ < 40 yrs
- ေရာဂါလကၡဏာေပၚခ်ိန္ Weeks
- ကိုယ္အေလးခ်ိန္ - Normal or low
- Ketonuria - Yes
- Rapid death without treatment with insulin - Yes
- Autoantibodies - Yes
- Diabetic complications at diagnosis - No
- ဆီးခ်ိဳမ်ိဳးရိုး - Uncommon
- Other autoimmune disease - Common
Type 2
- စျဖစ္တဲ့အသက္ > 50 yrs
- ေရာဂါလကၡဏာေပၚခ်ိန္ Months to years
- ကိုယ္အေလးခ်ိန္ Obese
- Ketonuria - No
- Rapid death without treatment with insulin - No
- Autoantibodies - No
- Diabetic complications at diagnosis - 25%
- ဆီးခ်ိဳမ်ိဳးရိုး - Common
- Other autoimmune disease - Uncommon
ဆီးခ်ိဳေရာဂါကို အမ်ိဳးအစားခြဲျခားရာမွာ သိသာထင္ရွားတဲ့အခ်က္ေတြေၾကာင့္ ခြဲျခားရ လြယ္ေပမယ့္ တခ်ိဳ႕လကၡဏာေတြကေတာ့ ၂မ်ိဳးစလံုးမွျဖစ္တတ္လို႔ ခြဲျခားရခက္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစားပာာ ခြဲလို႔မရျဖစ္ေနျပီး ကုသမွဳကို တံု႔ျပန္ပံုေပၚမူတည္ျပီးမွသာ ခြဲျခားလို႔ ရလာတတ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳ Type I ပာာ အသက္ ၄၀ေအာက္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားျပီး တျခား ကိုယ့္ခႏၵာကိုယ္ကို ျပန္တိုက္တဲ့ ေရာဂါေတြနဲ႔တြဲေနတတ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳ Type II ကေတာ့ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ အမ်ားစုျဖစ္ျပီး ေသြးတိုး၊ ႏွလံုးေရာဂါေတြနဲ႔ တြဲျဖစ္တတ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳ Type I ပာာ အင္ဆူလင္မထြက္လို႔ အဓိက အင္ဆူလင္ကို လိုအပ္တဲ့ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ျပီး Type II ကေတာ့ အင္ဆူလင္ကို တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္း က်ဆင္းလာတဲ့အတြက္ အင္ဆူလင္ မလိုအပ္ဘဲ အင္ဆူလင္ကို တုံ႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းတက္တဲ့ ေဆးေတြပဲလိုအပ္ပါတယ္။
အင္ဆူလင္ဆိုတာ ခႏၵာကိုယ္ထဲက ပံုမွန္အားျဖင့္ သရက္ရြက္ကေနထြက္တဲ့ ေပာာ္မုန္း တစ္မ်ိဳးပါ။ အဲဒီ အင္ဆူလင္က ခႏၵာကိုယ္က စားသံုးလိုက္တဲ့ သၾကားဓါတ္ကို ဆဲလ္ေတြက အက်ိဳးရွိရွိ သံုးစြဲႏိုင္ဖို႔အတြက္ အကူအညီေပးရပါတယ္။ အဲဒီ အင္ဆူလင္ မရွိရင္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အဲဒီအင္ဆူလင္ကို ခႏၵာကိုယ္က တံု႔ျပန္ႏို္င္စြမ္းက်လာရင္ေသာ္လည္းေကာင္း ဆီးခ်ိဳဆိုတာ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါကိုကုသရာမွာ သံုးမ်ိဳးရွိပါတယ္။
ပထမအခ်က္ကေတာ့ ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအေနနဲ႔ ေနထိုင္မွဳပံုစံ၊ အစားအေသာက္ကို ျပင္ဆင္ရပါမယ္။
ေနာက္၂မ်ိဳးကေတာ့ ေသာက္ေဆးနဲ႔ ထိုးေဆးကုထံုးေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။
ဒီမွာ တစ္ခု သိထားသင့္တာက ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုးေရာဂါေတြပာာ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသလို႔မရဘဲ ေရာဂါမဆိုး၀ါးေအာင္၊ ပံုမွန္အတိုင္းပဲ ရွိေနေအာင္ ထိန္းထားလို႔ပဲရပါတယ္။
Type I အမ်ိဳးအစားေတြပာာ အင္ဆူလင္မထြက္တဲ့အတြက္ အႏၱရယ္ရွိပါတယ္။ အင္ဆူလင္ကို အသက္ရွင္ဖို႔အတြက္လိုအပ္လို႔ ေသာက္ေဆးနဲ႔မရဘဲ ထိုးေဆးကို သံုးရပါတယ္။ ထိုးေဆးကို ထိုးရာမွာလည္း အသက္ရွင္ေနသမွ် ကာလပတ္လံုး ထိုးေနဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Type I သမားေတြပာာ ဆီးခ်ိဳအထူးကုမ်ားနဲ႔ ျပသျပီး ကုထံုးခံယူရပါတယ္။
Type II အမ်ိဳးအစားလို႔ထင္ျပီဆိုရင္ေတာ့ အရင္ဆံုးလုပ္သင့္တာက ေနထိုင္၊ စားေသာက္မွဳ ပံုစံကို ေျပာင္းလဲပစ္ရပါမယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းမွန္မွန္ုလုပ္ျခင္း၊ အခ်ိဳေရွာင္ျခင္း၊ ပာင္းသီးပာင္းရြက္ ႏွင့္ အသီးအႏွံမ်ား ပံုမွန္စားျခင္း၊ အရက္၊ ေဆးလိပ္ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းတို႔ကို လုပ္ရပါတယ္။ ဒီလို အမ်ိဳးအစားေတြမွာေတာ့ အဲလို ေနထိုင္စားေသာက္မွဳပံုစံကို ေျပာင္းေပးရင္ ဆီးခ်ိဳကို ထိန္းထား ႏိုင္ပါတယ္။ အဲလိုမ်ိဳး ေျပာင္းလဲလို႔မွ ဆီးခ်ိဳကို မထိန္းထားႏိုင္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေသာက္ေဆး မ်ားကို မွီ၀ဲရပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ ေဆးထိုးေနရသူေတြ ေဆးေသာက္ေနရသူေတြအတြက္ ေသြးတြင္း သၾကားဓါတ္ကို စစ္ေဆးျခင္းက အလြန္အေရးပါပါတယ္။ ဒီလိုဆီးခ်ိဳရွိျပီးသားသူေတြမွာ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို စစ္ေဆးရင္ေတာ့ လက္ထိပ္ကေသြးကို ယူျပီး အမ်ားစစ္ေနတဲ့ ဆီးခ်ိဳတိုင္းစက္နဲ႔ စစ္ေဆးလို႔ရပါျပီ။
၁။ အင္ဆူလင္ထိုးေနရတဲ့ သူေတြမွာေတာ့ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို ေန႔တိုင္း စစ္သင့္ ပါတယ္။ အဲလိုေန႔တိုင္းမွန္မွန္ စစ္ေပးမွ လိုအပ္တဲ့ အင္ဆူလင္ပမာဏကို သိရွိႏိုင္ မွာျဖစ္ပါ တယ္။ အသင့္ေတာ္ဆံုးကေတာ့ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို ေန႔လည္စာမစားခင္တၾကိမ္နဲ႔၊ ညဘက္ အိပ္ရာ၀င္ခါနီးတစ္ၾကိမ္ စစ္သင့္ပါတယ္။ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို 5-8mmol/L (90-144mg/dl) ၾကားမွာ ရွိေနေအာင္ထိန္းထားသင့္ပါတယ္။
၂။ ေသာက္ေဆး ေသာက္ေနရတဲ့သူေတြ အတြက္ကေတာ့ လူနာ အဆင္ေျပသလို စစ္ေဆးလို႔ ရပါတယ္။ ေနထိုင္လို႔ မေကာင္းဘူး၊ ဆီးခ်ိဳတက္ေနတယ္လို႔ ထင္တဲ့အခ်ိန္မွာ စစ္ေဆးသင့္ပါတယ္။ အျခားေရာဂါေတြျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊ Steroid ေဆးမ်ား ေသာက္သံုးေန ရခ်ိ္န္၊ ကုသမွဳ အေျပာင္းအလဲေတြလုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ မွန္မွန္ စစ္ေဆးေပးရပါမယ္။ ျဖစ္သင့္တာ ကေတာ့ တစ္ေန႔ကို မနက္စာ မစားခင္တစ္ခ်ိန္နဲ႔ ေန႔လည္စာစားျပီး ၂နာရီၾကာတဲ့ အခ်ိန္မွာ တစ္ၾကိမ္စစ္ေဆး သင့္ပါတယ္။ နံနက္စာမစားခင္မွာ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကို 4-7mmol/L (72-126mg/dl) နဲ႔ ေန႔လည္စာစားျပီး ၂နာရီအခ်ိန္မွာေတာ့ 4-10mmol/L (72-180mg/dl) ၾကားမွာရွိေနေအာင္ ထိန္းထား သင့္ပါတယ္။
အခုဆက္လက္ေဖာ္ျပမွာကေတာ့ ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ လုိက္နာသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြ၊ ေျပာင္းလဲသင့္တဲ့ ေနထုိင္စားေသာက္မွဳေတြ၊ မွီ၀ဲရမယ့္ ေဆး၀ါးေတြအေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ေနထိုင္စားေသာက္မွဳပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းပာာ Type I ေရာ Type II အတြက္ပါ ေသြးတြင္း သၾကား ဓါတ္ပံုမွန္ျဖစ္ေနဖို႔ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းအေနနဲ႔ပါ၀င္ေနပါတယ္။
ကိုယ္လက္လွဳပ္ရွားမွဳကို မွန္မွန္လုပ္ျခင္း (ပံုမွန္အားျဖင့္ တစ္ေန႔ကို တစ္နာရီေလာက္ ကိုယ္လက္ လွဳပ္ရွားမွဳ ျပဳေပးသင့္ပါတယ္။)၊ အစားအေသာက္ကို ေရြးခ်ယ္စားသံုးျခင္း၊ ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း၊ အရက္ေသာက္သံုးမွဳကို ေလ်ာ့ခ်ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းကို ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းတို႔က ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ျပဳလုပ္ရပါလိမ့္မယ္။
အစားအေသာက္စားခ်ိန္မွာ ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ Plate model လို႔ေခၚတဲ့ စားေသာက္မွဳ ပံုစံတစ္ခုကို ရွင္းျပပါမယ္။
Plate model ဆိုတာ ပန္ကန္ျပား တစ္ခ်ပ္နဲ႔ ေန႔လည္စာ၊ ညစာ စားေသာက္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အဲဒီပန္ကန္ျပားရဲ႕ ၅ပံု၁ပံုကို အသား၊ငါး၊ ဥမ်ားကိုထားပါ။ က်န္တဲ့ပန္ကန္ျပားရဲ႕ တစ္၀က္ကို ထမင္း၊ အာလူး၊ ေပါင္မုန္႔ တို႔ကိုထားပါ။ က်န္တဲ့တစ္၀က္ကိုေတာ့ ပာင္းသီးပာင္းရြက္နဲ႔ အသီးအႏွံတို႔ကို ထားရပါမယ္။ ဆီးခ်ိဳသမားတစ္ေယာက္ပာာ အစားအေသာက္စားတဲ့အခါမွာ အဲလိုမ်ိဳးပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ စားသံုးရပါမယ္။ ထို႔ျပင္ အဆီမ်ားေသာ အစားအစာမ်ား၊ အငန္စာမ်ား ကိုေလွ်ာ့စားရပါမယ္။ သၾကားမပါတဲ့ အစားအေသာက္မ်ားကို စားသံုးရပါမယ္။
ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းကလည္း အလြန္အေရးပါပါတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္ထားႏိုင္ရင္ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္လည္း ပံုမွန္ျဖစ္လာ ပါလိမ့္မယ္။ ထို႔ျပင္ ၀ျခင္းရဲ႕ေနာက္ဆက္တြဲေတြျဖစ္တဲ့ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါစတဲ့ ေရာဂါေတြကိုလည္း ကာကြယ္ျပီးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ကို္ယ္အေလးခ်ိန္မ်ားတာပာာ ခႏၵာကိုယ္က အင္ဆူလင္အေပၚတံု႔ျပန္တာကို ေလ်ာ့က်ေစလို႔ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ကိုမ်ားေစပါတယ္။
ေဆးကုထံုးအေနနဲ႔ကေတာ့ Type I မွာေတာ့ အင္ဆူလင္အဓိကလိုအပ္လို႔ အင္ဆူလင္ကိုပဲ ထိုးရပါတယ္။ အင္ဆူလင္ပာာ ေသာက္ေဆးပံုမ်ိဳးလုပ္လို႔မရတဲ့အတြက္ သူ႔ကိုထိုးေဆး အေနနဲ႔ပဲ ရွိပါတယ္။ ခႏၵာကိုယ္ရဲ႕လိုအပ္ခ်က္အေပၚမူတည္ျပီး ထိုးရပါတယ္။
Type II မွာေတာ့ ေသာက္ေဆးအမ်ားအျပားရွိပါတယ္။
ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာစမ္းသပ္ခဲ့တာမွာေတာ့ Biguanides နဲ႔ Sulphonylureas ပာာ ဆီးခ်ိဳကို ကုတာမွာ အဓိက ကုထံုးအေနနဲ႔ရွိေနပါတယ္။ အျခားေဆးေတြအေနနဲ႔ α-glucosidase inhibitors, the thiazolidinediones and the dipeptidyl peptidase 4 inhibitors တို႔ရွိၾကပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါေဆးေတြကို ဆီးခ်ိဳေရာဂါကို ကုတဲ့အခါမွာ တစ္ခုျခင္းေသာ္ လည္းေကာင္း ႏွစ္ခု သံုးခုတြဲျပီးေသာ္လည္းေကာင္း ေရာဂါအေျခအေနေပၚမူတည္ျပီး အသံုးျပဳရပါတယ္။
Biguanides
ဒီအမ်ိဳးအစားမွာေတာ့ Metformin လို႔ေခၚတဲ့အမ်ားသိၾကတဲ့ ဆီးခ်ိဳေဆးပါ၀င္ပါတယ္။ Metformin ပာာ အခုအခါမွာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကိုကုသရာမွာ အဓိကအသံုးျပဳၾကပါတယ္။ Metformin ကို၀တဲ့ Type I လူနာေတြမွာ အင္ဆူလင္နဲ႔အတူတြဲဖက္ အသံုးျပဳပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေဆးအမ်ိဳးအစားပာာ Sulphonylureas ထက္စာရင္ေတာ့ ဆိုးက်ိဳးပိုမ်ားပါတယ္။ Metformin ကို Sulphonylureas နဲ႔လည္း တြဲဖက္ျပီး အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ Metformin ပာာ Sulphonylureas ထက္စာရင္ ၀တဲ့သူေတြမွာပိုျပီး အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ Metformin ပာာ အသည္းမေကာင္းတဲ့သူေတြ၊ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းတဲ့သူေတြ၊ အရက္အလြန္ အကၽြံေသာက္ သံုးသူေတြမွာ အသံုးျပဳရင္ Lactic acidosis လို႔ေခၚတဲ့ ေသေစႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကို ျဖစ္ေပၚႏိုင္ ပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာဆိုရင္ေတာ့ အင္ဆူလင္ကို အစားထိုးအသံုးျပဳရပါတယ္။
Sulphonylureas
ဒီေဆးကိုေတာ့ ကိုယ္လက္လွဳပ္ရွားမွဳ၊ အစားအေသာက္နဲ႔ ဆီးခ်ိဳကို ထိန္းလို႔မရေတာ့တဲ့ မ၀တဲ့ လူနာေတြမွာ အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ Metformin က အင္ဆူလင္ တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းကို တတ္ေစတဲ့ ေဆးျဖစ္ျပီး ဒီအမ်ိဳးအစားကေတာ့ အင္ဆူလင္ပိုထြက္ေစတဲ့ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ Sulphonylureas ပာာကိုယ္အေလးခ်ိန္ကိုတက္ေစျပီး ခႏၵာကိုယ္ကလည္း အင္ဆူလင္ကို တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းက် လာတတ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳတဲ့ Sulphonylureas ကေတာ့ Gliclazide, Glemipiride တို႔ျဖစ္ၾကပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳပာာ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳကိုေစာေစာစီးစီး သိျပီး ကုသမွဳခံယူ ထားရင္ေတာ့ အေျခအေနေကာင္းေပမယ့္ ေနာက္က်မွသိရင္ တျခားေရာဂါေတြနဲ႔ေပါင္းျပီး ဆိုးက်ိဳး ေတြမ်ားတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ ဆီးခ်ိဳမျဖစ္ေအာင္ အေနအထို္င္၊ အစား အေသာက္ ေတြကို ဆင္ျခင္ရပါမယ္။ ဆီးခ်ိဳကို သတိအျမဲရွိေနရန္လိုအပ္ျပီး စစ္ေဆး ေနသင့္ပါတယ္။ ျဖစ္လာရင္လည္း ေစာေစာစီးစီး ကုသမွဳခံယူသင့္ပါတယ္။
*** ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းႏွင္ ့ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ျခင္း***
ဆီးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္း ဆက္ႏြယ္မႈကို ဒီေနရာမွာ အရင္ဖတ္ႏိုင္ပါသည္။
ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား ကာကြယ္ျခင္းသည္ ေသြးထဲရွိ သၾကားဓါတ္ကို အၿမဲတမ္း ပံုမွန္ျဖစ္ေနေစရန္ ထိန္းညွိ ေပးျခင္းက အဓိက ျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါသည္ ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္း မ်ားျခင္း အေပၚတြင္ အရင္းခံေသာ္လည္း Diabetes Complication သည္ ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္း နည္းသည့္အခါတြင္လည္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ႏွစ္ခုစလံုးေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ အႏၱရာယ္မ်ားကို ေရာဂါသည္မ်ား ေကာင္းစြာ နားလည္ထားရမည္။ သို႔မွသာ ရုတ္တရက္ႏွင့္ နာတာရွည္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား (Acute & Chronic complications) မ်ားကို ေကာင္းစြာ ကာကြယ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္ၿပီး ဤသို႔ ကာကြယ္ျခင္း သည္ပင္ Diabetes Management ျဖစ္သည္။
ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
ဆီးခ်ိဳေရာဂါအား ေကာင္းစြာ ႏွိမ္ႏွင္းရန္ ေ၀ဒနာရွင္သည္ ဘ၀ ေနထိုင္မႈ ပံုစံကို မျဖစ္မေန ေျပာင္းလဲရမည္ ျဖစ္ၿပီး အာဟာရကို မွန္ကန္စြာ စားသံုျခင္း၊ ကာယ ေလ့က်င့္ခန္းကို ပံုမွန္လုပ္ျခင္းႏွင့္ ေဆး၀ါး အသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ကို ပံုမွန္ ျဖစ္ေအာင္ ေကာင္းစြာ ထိန္းခ်ဳပ္ရမည္္။ သို႔ေသာ္ Type 1 ႏွင့္ Type 2 သည္ ဆဲလ္မ်ား၏ အင္ဆူလင္ ေဟာ္မုန္းအေပၚ တုန္႔ျပန္မႈ မတူညီျခင္း၊ Type 1 သည္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့သည့္ လကၡဏာရွိၿပီး Type 2 တြင္ အ၀လြန္သူ အမ်ားစု ျဖစ္ျခင္းႏွင့္ တျခား ေသြးတိုး၊ ႏွလံုး ေရာဂါမ်ားႏွင့္လည္း တြဲေနႏိုင္ျခင္း စသည့္ အမ်ိဳးအစား ႏွစ္ခုအၾကား မတူ ကြဲျပားသည့္ အခ်က္မ်ား ရွိေသာေၾကာင့္ ေဆး၀ါးကုသမႈ (Medical Treatment) တြင္ အနည္းငယ္ ကြာျခားပါသည္။
ကိုယ္အေလးခ်ိန္
ပထမဦးစြာ ေဆးလိပ္ ေသာက္သူျဖစ္ပါက ေဆးလိပ္ ျဖတ္ရမည္ ျဖစ္ၿပီး အ၀လြန္ေသာ Type 2 သမားမ်ားသည္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ေလွ်ာ့၍ ပိန္လြန္းေသာ Type 1 သမားမ်ားသည္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ပံုမွန္ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရမည္္။ လူတေယာက္တြင္ ရွိသင့္သည့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို Body Mass Index (BMI) ျဖင့္ တိုင္းတာၿပီး BMI 20-25 အထိကို ပံုမွန္ ရွိသင့္ေသာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားပါသည္။ တြက္နည္းမွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ကီလိုဂရမ္ကို အရပ္ စတုရန္းမီတာျဖင့္ စား၍ (kg/m2) ရရွိေသာ အေျဖျဖစ္သည္္။ ဥပမာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ 51kg ႏွင့္ အရပ္ 155cm=1.55m ရွိသူအတြက္ 51/(1.55)2 = 21.2 ျဖစ္ပါသည္ (ေဒါက္တာ ေငြဇင္သူတင္တဲ့ BMI တိုင္းၾကမယ္ ပို႔စ္က ေပးထားတဲ့အကြက္မွာ မိမိ ကိုယ္အေလးအခ်ိန္နဲ႔ အရပ္ကို အစားသြင္းၿပီး အလြယ္တကူ တြက္ခ်က္ ႏိုင္ပါတယ္) ။ ထို႔ေၾကာင့္ အဟာရႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းျဖင့္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ သမားမ်ားသည္ ကိုယ္အေလးအခ်ိန္ကို BMI 20-25 အတြင္း ထိန္းႏိုင္လ်င္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာ မ်ားကို တစိတ္တေဒသ အားျဖင့္ ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္ပါသည္္။ Type 2 Diabetes ကို ပံုမွန္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းၿပီး ရာႏႈန္းျပည့္ နီးပါး ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
အာဟာရ
ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ အာဟာရ သီးသန္႔ သတ္မွတ္ထားျခင္း မရွိ္ (Diabetes Australia, 2003) ပဲ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ အခ်က္အေနျဖင့္ အဆီေလွ်ာ့ စားျခင္း၊ သၾကားကို လံုး၀ေရွာင္ျခင္း၊ တျခား အခ်ိဳပါေသာ အစား အေသာက္မ်ားႏွင့္ အသီးႏွံမ်ား စားႏိုင္ေသာ္လည္း ခ်င့္ခ်ိန္၍ စားျခင္းတို႔ကို အဓိကလိုက္နာရမည္ (Dr Carter, 2005)။ ထို႔ေၾကာင့္ ေယဘုယ်အားျခင့္ သာမန္ Healthy Diet အျဖစ္သတ္မွတ္ထားသည့္ စံအတိုင္း ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ကို အမ်ားဆံုးစား၍ တျခား အဟာရမ်ားမွ ဟင္းသီးရြက္ကိုမ်ားမ်ား၊ ႏို႔ထြက္အစားအစာမ်ားႏွင့္ အသားငါးကိုအသင့္အတင့္၊ အဆီႏွင့္ဆားကို နည္းငယ္သာစားျခင္း စသည္တို႔ ပါ၀င္သည့္ Food Pyramid အတိုင္း လိုက္နာႏိုင္ပါသည္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ အဟာရႏွင့္ပတ္သက္၍ ေဒါက္တာ ၀င္းသိန္း ေရးသားသည့္ အေသးစိတ္ကို ေနာက္တင္မည့္ ပို႔စ္တြင္ ဆက္လက္ေဖၚျပေပးပါမည္။
ေလ့က်င့္ခန္း
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္မ်ားအေနျဖင့္ မေပ်ာ့လြန္း မျပင္းလြန္းသည့္ ကာယေလ့က်င့္ခန္းကို မိႏွစ္ ၂၀-၄၀ ခန္႔ တပတ္မွာ အနည္းဆံုး သံုးေလးႀကိမ္ ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ျခင္းႏွင့္ အဟာရကို သင့္တင့္စြာ ပံုမွန္ စားေသာက္ျခင္းသည္ အင္ဆူလင္ကို အလုပ္လုပ္ေအာင္ ႏိုးေဆာ္ေပးျခင္းျဖစ္၍ Type 2 သမားမ်ားအတြက္ ဆဲလ္၏ အင္ဆူလင္ ခံႏိုင္ရည္ရွိမႈကို ေလွ်ာ့့နည္းေစပါသည္။ ထို႔အျပင္ ေသြးထဲသၾကားဓါတ္၊ ေကာ္လက္စထေရာလ္ ပမာဏႏွင့္ ေသြးဖိအားကို ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္လည္း ထိန္းညွိေပးသည္။ ေလ့က်င့္ခန္းသည္ ေရာဂါအမ်ိဳးအစား ႏွစ္ခုစလံုး အတြက္ နာ့ဗ္ေၾကာမ်ားႏွင့္ ေသြးေၾကာမ်ားကို ပံုမွန္အလုပ္လုပ္ ေစသျဖင့္ ၎တို႔ကို ပ်က္စီးျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆီးခ်ိဳကို ေဆးျဖင့္အရင္ မကုပဲ အာဟာရႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းျဖင့္ အရင္ကု၍ ေနာက္ပိုင္း ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ကို ထိုႏွစ္ခုျဖင့္ မထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္မွသာ Combination therapy အျဖစ္ ေဆးကို တြဲေပးပါသည္္။
ေဆး၀ါးမ်ား
ဆီးခ်ိဳေရာဂါေဆးမ်ားမွာ Oral Agent ဟုေခၚေသာ ေသာက္ေဆးမ်ားႏွင့္ အေရျပားေအာက္ ထိုးေပးရေသာ အင္ဆူလင္ ေဟာ္မုန္းေဆးမ်ား ပါ၀င္ပါသည္။
ေသာက္ေဆး
ေသာက္ေဆး အမ်ားစုသည္ အင္ဆူလင္ ခံႏိုင္ရည္ရွိသည့္ Type 2 Diabetes အတြက္ျဖစ္ၿပီး ထင္ရွားေသာ ေသာက္ေဆးမ်ားမွာ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေသာ ဘီတာဆဲလ္ကို အလုပ္လုပ္ေအာင္ အားေပးသည့္ Sulfonylureas and Meglitinides, ဂလူးကို႔စ္ကို ဆဲလ္ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္ေအာင္ အင္ဆူလင္၏ စြမ္းရည္အား ျမွင့္တင္ေပးသည့္ Biguanides, ဆဲလ္ကို အင္ဆူလင္ႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေစရန္ အကူအညီေပးသည့္ Thiazolidinediones ႏွင့္ ကစီဓါတ္ေခ်ဖ်က္မႈကို အားေပးသည့္ အင္ဇိုင္းမ်ားအား အဟန္႔အတားျဖစ္ေစသည့္ Alpha-glycosidase တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ အဟာရ၊ ေလ့က်င့္ခန္းႏွင့္ ေသာက္ေဆး သံုးမ်ိဳးေပါင္းစပ္၍ ကုသၿပီး ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ မ်ားျခင္းကို မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေသာ လူနာမ်ားအတြက္ အင္ဆူလင္ ထိုးေဆးပါ တြဲေပးရသည္။
ထိုးေဆး
အင္ဆူလင္သည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါအတြက္ တခုတည္းေသာ ထိုးေဆးျဖစ္သည္။ အစာအိမ္ထဲရွိ အစာေခ်ရည္ အက္ဆစ္ဓာတ္မွ အင္ဆူလင္ အာနိသင္ကို ဖ်က္ဆီးႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အင္ဆူလင္္ကို ေသာက္ေဆးအျဖစ္ အသံုးမျပဳႏိုင္ပဲ ထိုးေဆးအျဖစ္သာ အသံုးျပဳပါသည္။ Type 1 Diabetes တြင္ ဘီတာဆဲလ္ကို အလုပ္လုပ္ေစရန္ အကူအညီေပးသည့္ ေသာက္ေဆးမ်ားျဖင့္ မထိေရာက္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အင္ဆူလင္ ထိုးေဆးကို ေစာစီးစြာ ေပးရေလ့ရွိပါသည္္။ အင္ဆူလင္ ထိုးေဆးအတြက္ အင္ဆူလင္ ေဟာ္မုန္းကို ယခင္က ၀က္ႏွင့္ သိုးမ်ားမွ အမ်ားဆံုးထုတ္ယူ သံုးစြဲခဲ့သည္။
ယခု ေခတ္သစ္ ဇီ၀နည္းပညာ (Modern Biotechnology) က်ယ္ျပန္႔စြာ ထြန္းကားလာၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ Human Insulin က တျခား အင္ဆူလင္မ်ားထက္ ပိုမို အင္နိသင္ ရွိသည္ကို စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိရၿပီး ယခုအခ်ိန္တြင္ Human Insulin ကို ပိုမို အသံုးျပဳ လာေနပါသည္။ Human Insulin ကို လူ႔ခႏၶာကိုယ္မွ တိုက္ရိုက္ ထုတ္ယူျခင္းမဟုတ္ပဲ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ျပဳျပင္ဖန္တီးသည့္ပညာ (Genetic engineering) ျဖင့္ လူႏွင့္ ဘက္တီးရီးယား၏ DNA ကို ျဖတ္ေတာက္ ေပါင္းစပ္ျခင္း ( Recombinant DNA) မွ ဘက္တီးရီးယား Plasmic ဆီမွတဆင့္ ထုတ္လုပ္ပါသည္။ အင္ဆူလင္ထိုးေဆးကို လူနာအား အစာမစားမီ ၁၅-၄၅ မိႏွစ္အတြင္း ထိုးေပးရပါသည္။ ထိုအခါ အင္ဆူလင္ မွ ေသြးေၾကာထဲရွိ ဂလူးကို႔စ္ ေမာ္လီက်ဴးမ်ားအား ဆဲလ္ထဲေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးႏိုင္ျခင္းျဖင့္ ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ မ်ားျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးသည္။
Complications ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆက္ပြား ေရာဂါမ်ားကို ရုတ္တရက္ (Acute Complication) ႏွင့္ နာတာရွည္ (chronic Complication) ဆက္ပြား ေရာဂါ ဟူ၍ႏွစ္မ်ိဳး ေတြ႔ရႏိုင္ပါသည္္။ Diabetes Management ကို ေကာင္းစြာလိုက္နာျခင္းသည္ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ျခင္းျဖစ္၍ ဆရာ၀န္ ညြန္ၾကားသည့္အတိုင္း မေသြမတိမ္း လိုက္နာျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။
Acute Complications
ေသြးထဲ သၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္းနည္းသြားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ (Severe Hypoglycaemia)၊ ေသြးထဲ၌ သၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္းမ်ား၍ ေသြးေၾကာထဲ အညစ္အေၾကးမ်ားျဖင့္ ျပည့္ေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ Diabetic Ketoacidosis ႏွင့္ ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ အလြန္အမင္း မ်ားေနသည့္အခ်ိန္ ၾကာသြားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ Hyperosmolar Coma ဟူ၍ ထင္ရွားသည့္ Acute Complication ၃ မ်ိဳးရွိပါသည္။
Hypoglycaemia ျဖစ္ပါက လူနာသည္ ေခါင္းမူးျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဂနာမၿငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊ ငိုေၾကြးျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ားကိုေတြ႔ရၿပီး အားအင္ကုန္ခန္း၍ ေနာက္ဆံုး သတိလစ္ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ သတိမလစ္ပါက အခ်ိဳရည္တခုခုကို အျမန္ဆံုးတိုက္ၿပီး ေသြးထဲသၾကားဓါတ္ကို ျပန္ျဖည့္ေပးႏိုင္သည္။ ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္မီ သို႔မဟုတ္ အင္ဆူလင္ထိုးၿပီး အစာမစားထားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္္ ၎ကို ကာကြယ္ရန္ ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ကို သတ္မွတ္ထားသည့္အခ်ိန္တြင္ မလစ္ဟင္းေစပဲ မွန္မွန္စားရၿပီး ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ခင္ႏွင့္ ၾကားကာလ နားခ်ိန္မ်ားတြင္ စားရန္လည္း ကာဗြန္ ဟိုက္ဒရိတ္ အစာတခုခုကို အျမဲေဆာင္ထားရမည္။
Diabetes Ketoacidosis ႏွင့္ Hyperosmolar Coma သည္ ဆင္တူ၍ မူးေ၀ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ အလြန္အမင္း ေရဓါတ္ခမ္းေျခာက္ျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း သတၱဳဓါတ္ မညီမွ်ျခင္းႏွင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်က္ခ်င္း ေလ်ာ့က်သြားျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ား ေတြ႔ရႏိုင္ၿပီး သတိလစ္ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္တတ္သည္။ 7 Complications အားလံုးသည္ အသက္အႏၱရယ္ အထူး စိုးရိမ္ရသည္ ျဖစ္၍ အေရးေပၚ ေဆး၀ါးကုသမႈ ခ်က္ခ်င္း လိုအပ္ၿပီး ေဆးရံု ခ်က္ခ်င္း တင္ရမည္။
Chronic Complications
မ်က္စိပ်က္စီးျခင္း (Retinopathy)၊ ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္း (Nephropathy)၊ နာ့ဗ္ေၾကာမ်ားေၾကာင့္ ေျခေထာက္ပ်က္စီးျခင္း (Neuropathy)၊ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အင္အားမရွိျခင္း (Sexual dysfunction) တို႔ပါ၀င္သည္။
Retinopathy သည္ ဆံခ်ည္မွ်င္ ေသြးေၾကာမ်ားပ်က္စီး၍ မ်က္ၾကည္လႊာကို ထိခိုက္ၿပီး မ်က္စိေ၀၀ါးလာသည္။ု မ်က္စိထဲ၌ အတိုင္းအတာတခုထိ ပ်က္စီး သြားၿပီးမွသာ မ်က္စိမႈန္ လာသည္ကို သတိထား မိေသာေၾကာင့္ မ်က္စိပံုမွန္ စမ္းသပ္ျခင္း မရွိပါက အသိေနာက္က်ၿပီး မ်က္စိ ကြယ္သည္အထိ ျဖစ္တတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အသိ ေနာက္မက်ေစရန္ ပံုမွန္ မ်က္စိ စစ္ေဆးျခင္းကို ႏွစ္စဥ္ ျပဳလုပ္ရမည္။
Nephropathy သည္ ေက်က္ကပ္မွ အသားဓါတ္ႏွင့္ အဆီပါေသာဆီးမ်ားကို မၾကာခဏစစ္ ထုတ္ရေသာေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္ ယိုစိမ့္လာၿပီးပံုမွန္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ ျဖစ္သြားသည္္။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကို ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း ေက်ာက္ကပ္ကို တႏွစ္တႀကိမ္စမ္းသပ္ျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
Neuropathy သည္ အာရံုခံနာ့ဗ္ (Sensory) ႏွင့္ အာရံုတုန္႔ျပန္သည့္ နာ့ဗ္ (Motor) မ်ား ပံုမွန္ အလုပ္မလုပ္ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ ေျခလက္မ်ား ထံုက်င္၍ ထိခိုက္နာက်င္မႈႏွင့္ ေရာဂါကူးစက္မႈကို သတိမထား မိျခင္းေၾကာင့္ ေျခေထာက္ ျဖတ္ရသည္ အထိ ျဖစ္ျခင္း၊ ေမာ္တာနာ့ဗ္ ပ်က္စီး ေသာေၾကာင့္ ၾကြက္သားမ်ား ပ်က္စီး၍ ေျခေထာက္၏ ပံုသ႑န္ေျပာင္းၿပီး သားေရဖုမ်ားႏွင့္ အနာမ်ားျဖစ္လာကာ ေျခတဖက္လံုး ကူးစက္ၿပီး ျဖတ္ရႏိုင္ပါသည္။ ေျခေတာက္အား ျခစ္ရာႏွင့္ အနာမ်ားရွိမရွိ ေန႔စဥ္ဂရုတစိုက္ ၾကည့္ရႈစစ္ေဆးျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္သည္။ ႏွလံုးေရာဂါသည္ ေသြးတိုးႏွင့္တြဲျဖစ္၍ ႏွလံုးသို႔သြားေသာ ေသြးေၾကာထဲတြင္ အဆီဖတ္မ်ား ပိတ္ျခင္း၊ ေသြထဲေကာ္လက္္စထေရာလ္ မ်ားၿပီး ေသြးေက်ာနံရံမ်ားတြင္ အနည္္ထိုင္၍ ေသြးေၾကာမ်ား မာေက်ာေတာင့္တင္းလာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
Sexual Dysfunction သည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါေၾကာင့္ အာရံုေၾကာ အဖြဲ႔အစည္း တခုျဖစ္သည့္ Sympathetic Nervous System ၏ ထိန္းခ်ိဳပ္ ႏိုင္မႈအားနည္းသြားေသာေၾကာင့္ လိင္အဂၤါမ်ားသို႔ သြားေသာ နာ့ဗ္ေၾကာႏွင့္ ေသြးေၾကာမ်ားကို ထိခိုက္ေစပါသည္။ လိင္အဂၤါမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ အရည္ထြက္နည္းျခင္းႏွင့္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ လိင္တံေတာင့္တင္းမႈ အားနည္း၍ လိင္ဆက္ဆံစဥ္ သုတ္မထုတ္ႏိုင္ခင္ လိင္တံေပ်ာ့ေခြျခင္း မ်ား ျဖစ္တတ္ပါသည္။ အစားအေသာက္ကို စနစ္တက် စားသံုးၿပီး ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္ လုပ္ပါက ထိုျပႆနာမ်ားကို အနည္းငယ္ ေလွ်ာ့ေစႏိုင္ပါသည္။
Public Health in Myanmar တြင္ တင္ခဲ့သည့္ မူရင္းပို႔စ္ အနည္းငယ္ ျပင္ဆင္ၿပီး ျပန္လည္တင္ျပျခင္း ျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ အစားအစာကို ဆက္လက္ဖတ္ရႈႏိုင္ပါသည္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါ မရွိသူမ်ား အ၀မလြန္ေအာင္ ႀကိဳးစားၿပီး ေရာဂါကို ကာကြယ္ႏိုင္ၾကပါေစ။
ေရာဂါ ရွိေနၿပီးသူမ်ား က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္စြာ ျပဳမူေနထိုင္ စားေသာက္ၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္ၾကပါေစ။
***ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳသမားမ်ား စားေသာက္နည္း***ု
Sunday, March 11, 2012
အမ်ိဳးအစား (၂) ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ေရာဂါ ရွိသူ မ်ား အတြက္ စားေသာက္ နည္း
ဆီးခ်ဳိ အမ်ဳိး အစား (၂) ဆီးခ်ဳိ၊ ေသြးခ်ဳိ ေရာဂါ ရွိသူ ေတြ အတြက္ ေသြးတြင္း သ ၾကား ဓာတ္ကို ထိန္းႏိုင္ေအာင္ စား ေသာက္ရာမွာ အထူးသိထားသင္႕တဲ႕ အခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါလကၡဏာမ်ား
ခႏၶာကိုယ္က အင္ဆူလင္ကို အလံု အေလာက္ မထုတ္ေပးႏိုင္တဲ့ အေျခအ ေနကို အမ်ိဳးအစား(၂) ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ေရာဂါလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္က ျမင့္တက္ေနၿပီး ႏံုးတာ၊ အျမင္ေဝ၀ါးတာ၊ အစာစားခ်င္စိတ္ မ်ား တာ၊ ေရငတ္တာ၊ ဆီးမၾကာခဏ သြား တာေတြလို လကၡဏာေတြ ျဖစ္တတ္ပါ တယ္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါႏွင္႕ သၾကားဓာတ္
သၾကားဟာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ ရွိသူေတြအတြက္ အႏၱရာယ္ပါပဲ။ ေသြး တြင္းသၾကားဓာတ္ကို ခပ္ျမန္ျမန္ျမင့္ တက္ေစတာေၾကာင့္ပါ။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိ သူေတြဟာ အခြံခြ်တ္ထားတဲ့ သၾကားျဖဴ နဲ႔ တျခားကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္အစာေတြမ စားဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါရွိသူ တစ္ဦးက ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ေလ်ာ့ က်ေနခ်ိန္မွာ သၾကားလံုးတစ္လံုး ဒါမွမ ဟုတ္ ပ်ားရည္တစ္ဇြန္းေလာက္ ေသာက္ လိုက္႐ံုနဲ႔ ေသြးတြင္း ဂလူးကစို႔ အ္ ဆငျ့္မင့္ တက္လာႏိုင္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါႏွင္႕ အဆီဓာတ္
ဆိုဒီယမ္၊ ျပည့္ဝဆီ၊ ကိုလက္စထ ေရာနဲ႔ ထရန္႔စ္ဖက္စ္(Trans Fats) ပါဝင္ တဲ့ အစားအေသာက္ေတြက ဆီးခ်ိဳေသြး ခ်ိဳေရာဂါရွိသူေတြအတြက္ ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ ေလျဖတ္တာကို ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ျမင့္တက္ ေစႏိုင္ပါတယ္။ အဆီေတြ အားလံုးကို ေတာ့ မေရွာင္ပါနဲ႔။ မျပည့္ဝဆီေတြက ေသြးတြင္း မေကာင္းတဲ့ ကိုလက္စထေရာ ကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။
စားသင့့္္ေ့ေသာ အစာမ်ား - ဆယ္လ္မြန္ ငါး၊ မက္ကရယ္ငါးလို ေရေအးငါးေတြ၊ သံလြင္ဆီ၊ ေထာပတ္သီးနဲ႔ အခြံမာသီး။ (သင္စားတဲ့ ထမင္းပန္းကန္ထဲကို အသား အစား အိုမီဂါ ၃ ဖက္တီးအက္စစ္ပါဝင္ တဲ့ ငါးကို ထည့္စားေပးပါ။)
ေရွာင္သင့္ေသာ အစာမ်ား - အနီ ေရာင္အသား၊ ဝက္ေပါင္ေျခာက္၊ ျပဳျပင္ ထားတဲ့ အစာေတြနဲ႔ အဆီပါဝင္မႈမ်ား တဲ့ ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္း။
သစ္သီးမ်ားႏွင္႕ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား
သစ္သီးေတြနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ေတြက ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိသူေတြ စားသင့္ တဲ့ အစာေတြပါ။
စားသင့္ေသာ အစာမ်ား - အစိမ္း ေရာင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြ၊ အခြံမာ သီး၊ အခြံခြ်တ္မထားတဲ့ ေကာက္ႏွံစာ၊ ပဲ အမ်ိဳးမ်ိဴး၊ အဆီနည္း ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္း၊ စေတာ္ဘယ္ရီသီး၊ သစ္ေတာ္သီး၊ ဂရိတ္ ဖ႐ုသီးတို႔လို အခ်ိဳဓာတ္နည္းပါးတဲ့ သစ္ သီးေတြ။
ေရွွာင္သင့္ေသာ အစာမ်ား - ဖရဲသီး၊ နာနတ္သီး၊ စပ်စ္သီး၊ စပ်စ္သီးေျခာက္၊ လိေမၼာ္သီးတို႔လို သၾကားဓာတ္ပါဝင္မႈ ျမင့္မားတဲ့ သစ္သီးေတြ။
ကစီဓာတ္
ကစီဓာတ္ပါတဲ့ အစာေတြက ခႏၶာ ကိုယ္ကေန ေသြးတြင္းဂလူးကို့စ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲတဲ့ ေနာက္အစားအစာတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ကစီဓာတ္က စြမ္းအင္အ ရင္းအျမစ္ကို ရရွိေစ႐ံုသာမက ဗီတာမင္၊ သတၲဳဓာတ္နဲ႔ အမွ်င္ဓာတ္ေတြကိုလည္း ရရွိေစႏိုင္ပါတယ္။ အခြံခြ်တ္မထားတဲ့ ေကာက္ႏွံစာကရတဲ့ ကစီဓာတ္ဟာ က်န္း မာေရးနဲ႔ အညီၫြတ္ဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ အ ေၾကာင္းကေတာ့ ကစီဓာတ္ဟာ အာဟာ ရဓာတ္ရရွိေစၿပီး ေသြးထဲကို ခပ္ေႏွးေႏွးနဲ႔ ေရာက္ရွိသြားတတ္လို႔ပါ။
စားသင့့္္ေသာ အစာမ်ား -ဆန္လုံးညဳိ အညိဳေရာင္ ေခါက္ဆြဲ၊ အညိဳေရာင္ ေပါင္မုန္႔၊ ခရက္ကာမုန္႔နဲ႔ ေကြကာ။
ေရွာင္သင့္ေသာ အစာမ်ား - အာလူး ေခ်ာင္းေၾကာ္၊ အဆင္သင့္သေရစာေတြ နဲ႔ သၾကားပါတဲ့ မုန္႔ေခ်ာင္း။
စားသင္႕ေသာ အခ်ိန္
ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိသူေတြက တစ္ေန႔ လံုး အစာကို နည္းနည္းနဲ႔ မၾကာခဏ စားေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ တစ္ႀကိမ္တည္းနဲ႔ အမ်ားႀကီး စားလိုက္ရင္ ေသြးတြင္း သ ၾကားဓာတ္ကို မလိုအပ္ဘဲ ျမင့္တက္ေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈလုပ္ ေနတဲ့ အခ်ိန္အေတာအတြင္းမွာလည္း ခႏၶာကိုယ္က သၾကားဓာတ္နဲ႔ ကာဗိုဟိုက္ ဒရိတ္ေတြ ပိုလိုအပ္ေနတာေၾကာင့္ ေလ့ က်င့္ခန္းမလုပ္ခင္နဲ႔ လုပ္ၿပီးခ်ိန္မွာ အစာ စားေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အသက္အရြယ္၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္၊ အရပ္အေမာင္း၊ ေလ့က်င့္ခန္းနဲ႔ တျခား အခ်က္ေတြကလည္း သင္စားတဲ့ အစား အေသာက္ကို ခ်ိန္ဆသင့္တဲ့ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ ပင္ၿပီး ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ကို ထိန္း ခ်ဳပ္ႏိုင္ေအာင္ စားေသာက္သင့္ပါတယ္။
ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ႕ခ်ပါ
ကိုယ္အေလးခ်ိန္ျမင့္တက္ေနရင္ အနည္းငယ္ေလ်ာ့က်ေအာင္ ေလွ်ာ့ခ် ႏိုင္ရင္ေတာင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ေလးစား မႈကို တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေသြး တြင္းသၾကားဓာတ္နဲ႔ ကိုလက္စထေရာ အဆင့္ကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစကာ ေသြးဖိ အားကို က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္ေစပါတယ္။ ပံုမွန္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာနဲ႔ က်န္း မာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္တဲ့ အစားအေသာက္ ေတြစားတာက ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ေလ်ာ့ က်ေစ႐ံုသာမက ေသြးတြင္း သၾကား ဓာတ္ကိုပါ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။
ဇြန္ခုိင္ဦး (ေဆး၀ါတကၠသုိလ္)
Medical Writings ေဆးပညာစာမ်ား
ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား ဘယ္မွာေနေန က်န္းမာေစရမည္
Wednesday, October 30, 2013
Diabetes ဆီးခ်ိဳ
ဆီးခ်ိုကို Diabetes mellitus လို႔ေခၚတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက ဆီးခ်ိဳ ေခၚ၊ ေသြးခ်ိဳေခၚနဲ႔ အတူတူကို ႏွစ္မ်ိဳး ထင္ၾကေနၾကတယ္။ တကယ္က ၃ မ်ိဳးရွိတာပါ။
၁။ Type 1 Diabetes ကိုယ္ခႏၶာကေန အခ်ိဳဓါတ္ကို ထိန္းညွိေပးတဲ့ သရက္ရြက္ကေန ထုတ္ေပးရမဲ့ Insulin ေဟာ္မုန္း မထုတ္ႏိုင္တာ။ ငယ္သူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။
၂။ Type 2 Diabetes (အင္စူလင္) ေဟာ္မုန္းကို ခံႏိုင္ရည္ျဖစ္ေနတာ။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
၃။ Gestational Diabetes ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ျဖစ္တာ။
(၁) နဲ႔ (၂) က နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး၊ လံုးဝေပ်ာက္တယ္ဆိုတာ မရွိပါ။ (၃) ကေတာ့ ေမြးျပီး ေကာင္းသြားတာ မ်ားတယ္။ ေနာက္မွာ အမ်ိဳးအစား (၂) ျဖစ္သြားတတ္တာလဲ ရွိတယ္။ ေမြးရာပါဆီးခ်ိဳ၊ Cystic fibrosis ေရာဂါနဲ႔တြဲတာ၊ Steroid ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္တာ၊ စသျဖင့္ ရွိေသးတယ္။
ဆီးခ်ိဳကို မကုဘဲထားရင္ သၾကားဓါတ္ နည္းလြန္းသြားတာ နဲ႔ သတိလစ္တာက ရုတ္တရက္ျဖစ္တာေတြပါ။ ေရရွည္ ျဖစ္ႏိုင္တာေတြက ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္မလုပ္တာ၊ မ်က္စိထိခိုက္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆီးခ်ိဳကိုကုတာမွာ ေသြးတိုး (ေသြးဖိအားမ်ား) တာ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်တာ၊ ေဆးလိပ္ျဖတ္တာေတြနဲ႔ တြဲလုပ္ရမယ္။ ကုသရတာ ေရရွည္ပါ။ ေသြးထဲက အခ်ိဳဓါတ္ကို ပံုမွန္မွာ ရွိေနေအာင္ လုပ္ေပးေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။
အစားအေသာက္ထိန္းတာနဲ႔ ေဆးေပးတာက မလုပ္မေနလုပ္ရပါမယ္။ ေဆးမွာ အမ်ိဳးအစား (၁) ကို (အင္စူလင္) ထိုးေဆး၊ (၂) ကို စားေဆးနဲ႔ လိုေသးရင္ေတာ့ ထိုးေဆး ေပးရတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ လူနာကို ဆီးခ်ိဳအေၾကာင္း သိေအာင္ ပညာေပးရပါမယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ဘို႔၊ (ကိုလက္စေထာ) ခ်ဘို႔ေတြပါ လုပ္ရမယ္။ ဒီလိုလုပ္တာ ေနထိုင္မႈဘဝကိုပါ ေျပာင္းေစရတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဆီးခ်ိဳေရာဂါေဝဒနာ႐ွင္မ်ားအတြက္ အၾကမ္းအားျဖင့္ အဓိက အစာအုပ္စု(၃)မ်ိဳး -
(၁) လံုးဝေ႐ွာင္ၾကဥ္ရမဲ့ အစားအစာေတြ = ဂလူးကို႔စ္၊ သၾကား၊ ႏို႔ဆီ၊ ထန္းလ်က္၊ ၾကံသကာ နဲ႔ အဲဒါေတြကေန လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ၊
(၂) အသင့္အတင့္သာ စားသံုးႏိုင္တဲ့ အစားအစာေတြ = ဆန္၊ ဂ်ံဳ၊ ေျပာင္း၊ အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ၊ ပိန္းဥ စတဲ့ ကစီဓါတ္မ်ားတဲ့ အစာမ်ား၊ ခ်ိဳတဲ့ အသီးအႏွံမ်ား၊ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အဲဒါေတြကေန လုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ၊
(၃) ၾကိဳက္သလို စားသံုးႏိုင္တဲ့ အစားအစာေတြ = အသား၊ ငါး၊ အခ်ိဳဓါတ္မ႐ွိတဲ့ အသီးအႏွံမ်ား၊ အ႐ြက္မ်ား။
• ပင္မအစားအစာေတြမွာ ဆန္ျဖဴ ထက္ ဆန္လံုးညိဳက သင့္တယ္။ ေခါက္ဆြဲက ပိုသင့္တယ္။ ေပါင္မံု႔က ၾကားၾကတယ္။
• သစ္ဥ-သစ္ဖုေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ေမ်ာက္ဥ၊ မုန္လာဥနီ၊ ကန္စြန္းဥ၊ အာလူး၊
• ပဲေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပဲပုတ္၊ ကုလားပဲ၊ ပဲကတၱီပါ၊ ပဲနီေလး၊ ပဲေထာပါတ္၊
• သစ္သီး အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပန္းသီး၊ သစ္ေတာ္သီး၊ ဆီးသီး၊ စပ်စ္သီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ သရက္သီး၊ နာနတ္သီး၊ သေဘၤာသီး၊ ဖရဲသီး၊
• ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ႏြားႏို႔၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ႏို႔ဆီ၊ ေရခဲမုန္႔၊
• သၾကား အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ သစ္သီးသၾကား (Fructose)၊ ႏို႔သၾကား (Lactose)၊ ၾကံသၾကား (Sucrose)၊ ပ်ားရည္၊ ဂလူးကို႔စ္ (Glucose)၊
• အခ်ိဳရည္ အမ်ိဳးမ်ိဳး အစဥ္လိုက္ဆိုရင္ ပန္းသီးေဖ်ာ္ရည္၊ လိေမၼာ္ရည္္၊ ကိုကာကိုလာ၊ လင္မနစ္၊
ေဆးေတြ -
• Insulin, Sulfonylurea injection and Suspension ဆီးခ်ိဳအတြက္ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ေဆးထိုးသည့္ ေနရာ နီ-ေရာင္-ယား၊ ကိုယ္ေရာင္၊ အလာဂ်ီရ၊
• Metformin ဆီးခ်ိဳထိန္းေဆး၊ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ လူၾကီး 2550 mg ထက္မေက်ာ္ေစရ၊ ကေလး 2000 mg ထက္မေက်ာ္ေစရ၊
• Sulfonylureas ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
- ပဌမမ်ိဳးတက္ Orinase (tolbutamide) = 500 - 3000 mg; Tolinase (tolazamide) = 100 - 1000 mg; Diabinese (chlorpropamide) = 100 - 500 mg
- ဒုတိယမ်ိဳးတက္ Glucotrol (glipizide) 2.5 - 40 mg; Glucotrol XL (ext. rel. glipizide) 2.5 - 20 mg; Micronase, Diabeta (glyburide) 1.25 - 2.0 mg; Glynase (micronized gly.) 3 - 12 mg
- တတိယမ်ိဳးဆက္ Amaryl (glimepiride) 1 - 8 mg d. ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = သၾကားဓါတ္နဲျခင္း၊ အစာမေက်ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕၊ ရင္ပူ၊ ေသြးအားနဲ၊ ဝလာ၊
• Alpha-Glucosidase inhibitors (Acarbose, Miglitol, Voglibose) ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
• Dipeptidyl peptidase-4 inhibitors (DPP-4) ဆီးခ်ိဳစားေဆး၊
• Glibenclamide, Glimepiride = ဆီးခ်ိဳအတြက္ေဆး။
ဒီေဆးေတြနဲ႔ မသင့္ပါ။
• Furosemide or Frusemide (Lasix) ဆီးသြားေစသည့္ေဆး ဆီးခ်ိဳးရွိသူတို႔အား မေပးရ၊
• Estrogen and Progestogen ေဟာ္မုန္း ႏွစ္မ်ိဳး ပါဝင္သည့္ ကိုယ္ဝန္တားစားေဆး၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိေနလ်င္ မသံုးသင့္။
• Depo-Provera ကိုယ္ဝန္တား ၃ လခံထိုးေဆး၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ရွိလ်င္ မသံုးသင့္။
• Dexamethasone (စတီ႐ြိဳက္)၊ ထိုးေဆး၊ စားေဆးကေန ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳး ဆီးခ်ိဳျဖစ္ႏိုင္သည္။
ေသြးထဲရွိသၾကား (ဂလူးကို႔စ္) ဓါတ္စစ္ေဆးျခင္း အေျဖ
(၁) ပံုမွန္
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၇ဝ မွ ၁ဝဝ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း (၂ နာရီေနာက္) Post Prandial = ၁၄ဝ ထက္နည္းရမည္။
(၂) ဆီးခ်ိဳအစအပိုင္း
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၁ဝ၁ mg / dl မွ ၁၂၆ mg / dl
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = ၁၄ဝ mg / dl မွ ၂ဝဝ mg / dl
(၃) ဆီးခ်ိဳျဖစ္ေနျပီ
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = ၁၂၆ mg / dl အထက္။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = ၂ဝဝ mg / dl အထက္။
(၁) ပံုမွန္
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4.0 မွ 5.9 mmol/L အထိ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း (၂ နာရီေနာက္) Post Prandial = 7.8 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
(၂) ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား (၂)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 မွ 7 mmol/L အထိ။
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 8.5 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
(၃) ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၁)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 to 7 mmol/L
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 9 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
(၄) ကေလး ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၁)
ဘာမွမစားပဲစစ္ျခင္း Fasting Value = 4 to 8 mmol/L
အစာစားျပီးစစ္ျခင္း Post Prandial = 10 mmol/L ထက္နည္းရမည္။
- Diabetic neuropathy ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ အာရံုေၾကာေရာဂါ http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2012/06/diabetic-neuropathy.html
"အစားေတြ တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္ပါေလ။ ဆီးခ်ိဳရွိလွ်က္ အသက္ ၁၂ဝ ရွည္ပါေစ။"
Dr. တင့္ေဆြ
Metformin ဆီးခ်ိဳစားေဆး ဘယ္လိုေပးၾကလဲ
အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ Type 2 Diabetes ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၂) အတြက္ Metformin ေဆးကို
• အသက္ 10 to 16 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာ အမ်ားဆံုး၊
• အသက္ 17 ႏွင့္အထက္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ (သို႔) 850 mg တေတ႔ ၁ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2550 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာ အမ်ားဆံုး။
• Metformin + Insulin 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ တေန႔ 2500 mg အမ်ားဆံုး၊ metformin ER ဆိုရင္ တေန႔ 2000 mg အမ်ားဆံုး၊
• တခ်ိဳ႕အထူးကုဆရာဝန္ေတြကေတာ့ သတ္မွတ္ခ်က္မထားဘူး။ လူၾကီးအတြက္ 2550 mg ကို အမ်ားဆံုး၊ ကေလး (၁ဝ-၁၆) အတြက္ 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးလို႔ သတ္မွတ္တာလဲရွိတယ္။
• 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 850 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္နဲ႔ စေပးတယ္။ တပါတ္မွာ တခါ 500 mg ဒါမွမဟုတ္ ၂ ပါတ္မွာ 850 mg တိုးေပးျပီး၊ အမ်ားဆံုး 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတာလဲရွိတယ္။
• ၂ ပါတ္ေနရင္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ 850 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္နဲ႔ ေပးတာလဲရွိတယ္။ ဒီနည္းမွာ တေန႔ အမ်ားဆံုး 2550 mg အၾကိမ္ခြဲေပးေစတယ္။
• ကေလးေတြကို 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္စေပးျပီး၊ တပါတ္မွာ 500 mg တိုးေပးျပီး၊ အမ်ားဆံုး 2000 mg အၾကိမ္ခြဲေပးတယ္။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
Dr. Tint Swe at 1:04 PM
က်န္းမာေစခ်င္သူ
Dr. Tint Swe
New Delhi, India
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
MBBS (Mandalay)
Sama 4272
*ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အယူအဆ အမွားမ်ား*
ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ျဖစ္တယ္ ဆိုရင္ တင္းက်ပ္ လွေသာ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္း ေတြလိုက္နာ ရေတာ့မွာ။ အဲဒီလို လိုက္နာရမည့္ စည္းကမ္း ေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိတယ္ဆိုၿပီး ေျပာၾကတာ လည္း မွန္ကန္ တယ္လို႔ မဆိုႏိုင္
ပါဘူး။ ကိုယ့္မွာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ရွိၿပီ ဆိုရင္ ေတာ့ မိမိ စားေသာက္ ရမည့္ အစား အစာ မ်ားကို စီမံခ်က္ ခ်ဖို႔ေတာ့ လိုပါသည္။ ဒါေပမယ့္ အေျခခ စည္းကမ္း ကေတာ့ ႐ိုး႐ိုးေလး ပါပဲ။
ဒီေနရာမွာ ဆီးခ်ိဳ အစားအစာ (Diabetics Diet) ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရ အသံုးအႏႈန္းနဲ႔ ပတ္သက္ လို႔လည္း ရွင္းျပ ခ်င္ပါ သည္။ တကယ္ ေတာ့ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ သမား မ်ားစား ရမယ့္ အစား အစာ စာရင္း ရယ္လို႔ သီးသန္႔ သတ္ မွတ္ထားတာ မ်ိဳး မရွိပါဘူး။ ဆိုလိုရင္းက ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ သမားမ်ား စားတဲ့ အစား အစာဟာ အဲဒီလူရဲ႕ ေန႔စဥ္ လႈပ္ရွားမႈ မ်ားနဲ႔ လိုက္ေလ်ာ ညီေထြျဖစ္ ေအာင္ ေရြးခ်ယ္ စားေသာက္ျခင္း သာျဖစ္ၿပီး ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ ပမာဏ (Blood Sugar) ကိုလည္း အတတ္ ႏိုင္ဆံုး ပံုမွန္ရွိရမည့္ ပမာဏႏွင့္ အနီး စပ္ဆံုး တူညီေစရန္ ေသာက္ေန ရေသာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳထိန္းေဆး မ်ားႏွင့္အတူ လိုက္ေလ်ာ ညီေထြရွိရန္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ လူနာတစ္ဦး အေနျဖင့္ မိမိယခု စားသံုး ေနေသာ အစားအစာ မ်ားကို ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္ပါ သလားဟု ေမးခဲ့လွ်င္ လိုအပ္ႏိုင္ ပါသည္။ သို႔ေသာ္ လူအမ်ား ထင္ထား ၾကသလို အမ်ားႀကီး ေျပာင္း လဲရန္ လည္း မလိုပါ။ ဥပမာ သၾကား အခ်ိဳလြန္ကဲ စြာ ပါဝင္ေသာ စားစရာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီး အသင့္အတင့္ ခ်ိဳေသာ စားစရာ မ်ားကို အသင့္အတင့္ စားနိုင္ ပါသည္။
စားစရာ တစ္ခုကို လံုးဝ မစားရေတာ့ ဟူ၍ မရွိပါ။ ကစီဓာတ္ ပါဝင္ေသာ စားစရာ မ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ လူနာမ်ား အတြက္ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစသည္ ဟူ၍ တစ္ထစ္ခ် မွတ္ယူ ထားျခင္းသည္ လည္း မမွန္ပါ။ ကစီဓာတ္ မ်ားက က်န္းမာ ေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ ေသာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ အစားအစာ အတြက္ အေျခခံ အျဖစ္ ပါဝင္ေနေသာ စားစရာမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ကစီ ဓာတ္မ်ားက ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ ပမာဏအေပၚ ႀကီးမား ေသာ အက်ိဳး သက္ေရာက္မႈရွိသည့္ အတြက္ ကစီဓာတ္ကို ဘယ္ေလာက္ မ်ားမ်ား စားရမလဲ ဆိုသည့္ အခ်က္ ကသာ အေရးႀကီး ပါသည္။ ကစီဓာတ္ပါေသာ စားစရာ မ်ား၊ ဥပမာ ဆန္၊ ဂ်ံဳစသည္တို႔ထဲ တြင္ မ်ားစြာေသာ မရွိမျဖစ္ အာဟာ ရဓာတ္မ်ားျဖစ္သည့္ ဗီတာမင္မ်ား၊ သတၲဳဓာတ္မ်ား၊ အမွ်င္ ဓာတ္မ်ားပါဝင္ ေနပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္မည္သည့္ ကစီ ဓာတ ္ပါေသာ စားစရာေရြးခ်ယ္ သင့္သလဲဆိုရင္ အာဟာရဓာတ္ အမ်ားဆံုး ပါေသာ ကစီဓာတ္ ျဖစ္သည့္ ဂ်ံဳၾကမ္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ ထားေသာ ေပါင္မုန္႔ Whole Grain Breads ၊ အမွ်င္ဓာတ္ မ်ားမ်ားပါသည့္ သစ္သီး ဝလံမ်ားႏွင့္ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ သူတို႔ႏိုင္ငံေတြ မွာေတာ့ အာဟာရ ကြ်မ္းက်င္သူ Dietitan ႏွင့္ ေဆြးေႏြး ႏိုင္ပါသည္။
ေယဘုယ်အား ျဖင့္ မခ်ိဳလြန္းေသာ သစ္သီးမ်ား၊ ဘူးသီး၊ ခရမ္းသီး၊ ပဲရြက္၊ ကန္စြန္း ရြက္၊ ဘူးရြက္ စသည့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ေနာက္ အမွား တစ္ခုမွာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳသမား တစ္ေယာက္အေနျဖင့္ မိမိ စားမိေသာ အစားအစာမ်ားကို လိုက္၍ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆးမ်ား၏ ပမာဏကို ညႇိ၍ Adjust အေျပာင္း အလဲ လုပ္ႏိုင္သည္ ဆိုေသာ အခ်က္ မွာလည္း မွားယြင္းေသာ အယူအဆ တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။
အကယ္၍ အင္ဆူလင္ သံုးစြဲေန ရသူျဖစ္ပါက မိမိစားလိုသည့္ အစား အစာ အမ်ိဳးအစားႏွင့္ ပမာဏကို မိမိထိုးမည့္ အင္ဆူလင္ အမ်ိဳးအစား ႏွင့္ ပမာဏတို႔ ကိုက္ညီမႈရွိရန္ ေလ့ လာ သင္ယူႏိုင္ ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုကဲ့သို႔ ဆိုလိုက္ျခင္း အားျဖင့္ မိမိ စားခ်င္ သေလာက္ စားႏိုင္သည္ဟု ဆိုလိုျခင္း မဟုတ္ပါ။ ထို႔ျပင္ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ ပမာဏတည္ၿငိမ္ရန္ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆးေတြပိုၿပီး ေသာက္လိုက္မယ္ ဟူ၍လည္း မွတ္ ယူရန္ မဟုတ္ပါ။ ဆရာဝန္၏ ၫႊန္ၾကားခ်က္ မရွိဘဲ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆး မ်ား၏ ပမာဏကို မိမ ိစားေသာ ကစီဓာတ္ ပမာဏႏွင့္ မိမိဘာသာ ညႇိယူရန္ မႀကိဳးစားပါႏွင့္။ အမ်ားစုေသာ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ထိန္းေဆး မ်ားသည္ မိမိအား ကုသ ေနေသာ ဆရာဝန္၏ ၫႊန္ၾကား ခ်က္ေအာက္ တြင္ အၿမဲတမ္း ရွိေနမွသာ အေကာင္းဆံုး ေသာ အက်ိဳး အာနိသင္ ရရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါသည္။
ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ျဖစ္လွ်င္ မိမိႀကိဳက္ ႏွစ္သက္ ေသာ အစားအစာ မ်ားကို တစ္သက္လံုး စြန္႔လႊတ္ လိုက္ရန္ လိုအပ္သည္ ဟူေသာ အခ်က္မွာ လည္း အယူအဆ အမွား တစ္ခုျဖစ္ပါ သည္။ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာနဲ႔ မိမိႀကိဳက္ ႏွစ္သက္ ေသာ စားစရာ မ်ားကို တစ္သက္လံုး စြန္႔ ပစ္ရန္ အ ေၾကာင္းျပခ်က္ မရွိပါ။ သို႔ ေသာ္ ဘာေတြ လုပ္ရမလဲဆို လွ်င္-
(က) မိမိ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ သည့္ အစား အစာမ်ားအား ျပင္ဆင္ပံုနည္း လမ္း ေျပာင္း လဲရန္ လိုအပ္ႏိုင္ပါသည္။
(ခ) သင္ႀကိဳက္ ႏွစ္သက္ သည့္ အစားအစာ ႏွင့္အတူ သင္စားေလ့ရွိ ေသာ စားစရာမ်ား ကို ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္ပါသည္။
(ဂ) သင္ႀကိဳက္ ႏွစ္သက ္ေသာ စားစရာမ်ား ၏ တစ္ခါစား ပမာဏကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ယခင္ တုန္းကလို ကိုယ္ႀကိဳက္တဲ့ စားစရာ ဆိုလွ်င္ တဝႀကီး စားပစ္ လိုက္မယ္၊ အျပတ္ တီးလိုက္မယ္ ဟူေသာ စိတ္ ထားမ်ိဳးမထားရပါ။
(ဃ) သင္၏ စားေသာက္မႈ ပံုစံကို လိုက္နာရန္ အတြက္ မိမိအႀကိဳက္ဆံုး စားစရာ မ်ားကို ဆုလာဘ္ အျဖစ္ ထည့္သြင္း အသံုးခ်ပါ။
ဆိုလိုတာ ကေတာ့ ဥပမာ ေခ်ာကလက္ ႀကိဳက္ တယ္ဆိုရင္ ကိုယ္စားမယ့္ တစ္ေန႔ တာ အစားအစာ စာရင္းထဲမွာ သင့္ ေလ်ာ္တဲ့ ပမာဏရွိတဲ့ ေခ်ာကလက္ ကို ထည့္သြင္း ေရးဆြဲထားျခင္း အားျဖင့္ မိမိ ကိုယ္ ကိုမိမိ ဆုခ် လိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါ သည္။
Saturday, July 2, 2016
ဆိတ္စြပ္ၿပဳတ္ ( Mutton Legs Soup with Spices)
********************************
-
credit - ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား.
-
ဒူးဆစ္ေအာက္ပိုင္းဆိတ္ေၿခေထာက္.............၃ ေခ်ာင္း
ၾကက္သြန္နီၾကီးၾကီး..................................၁ လုံး
ၾကက္သြန္ၿဖဴ...........................................၄ တက္
ခ်င္းေသးေသး.........................................၁ တက္
ခရမ္းခ်ဥ္သီး............................................၁လုံး
ဇီယာေစ့................................................၁/၂ ဇြန္း(လက္ဖက္ရည္ဇြန္း)
နံနံေစ့...................................................၁/၂ ဇြန္း(လက္ဖက္ရည္ဇြန္း)
စမုံစပါးေစ့..............................................၁/၂ ဇြန္း(လက္ဖက္ရည္ဇြန္း)
ေလးညွင္းပြင့္..........................................၃ ပြင့္
ဖာလာေစ့...............................................၂ ေစ့
သစ္ၾကပိုးေခါက္...................................... ၁ခု( ၂လက္မအရြယ္ )
ကရေ၀းရြက္..........................................၂ ရြက္
ေရ......................................................၁ လီတာ
ဆိတ္ေၿခေထာက္ေတြကို မီးအနည္းငယ္ကင္ၿပီး..ဓါးေလးနဲ.ၿခစ္ထုတ္ၿပီး
သန္.စင္ေအာင္ေဆးကာ ၂ ပိုင္းစီပိုင္းပါ။ (ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီမ်ားမဆုံးရွဳံးရန္
ဂရုၿပဳပါ)
ၾကက္သြန္နီ၊ ၿဖဴ ၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီးေတြကို ႏုပ္ႏုပ္စဥ္းပါ။
စမုံစပါးေစ့ ၊ နံနံေစ့ ၊ ဇီယာေစ့ေတြကို ေလွာ္ၿပီးညွက္ေနေအာင္ေထာင္းပါ။
ေလးညွင္း၊ ဖာလာ၊ သစ္ၾကပိုးေတြကို မီးကင္ၿပီးဓါးၿပားရိုက္ထားပါ။
ဒယ္အိုးတစ္လုံးမွာဆီအနည္းငယ္ကိုအပူေပးၿပီး..ၾကက္သြန္နီ၊ ၿဖဴကို နႏြင္း
မွဳန္.ေလးပါသည္ဆိုရုံႏွင့္ဆီသတ္ပါ။
အနည္းငယ္ႏြမ္းလာလွ်င္ခရမ္းခ်ဥ္သီးမ်ားထည့္ေပါင္းၿပီး..ညွက္ေနေအာင္
ေထာင္းထားေသာ ၃ မ်ိဳးအေရာကို ထည့္ေပါင္းဆီသတ္ပါ။
မီးကင္ၿပီးဓါးၿပားရိုက္ထားတဲ့ ၃ မ်ိဳးကိုလည္းထည့္ပါ။ ဆား၊ ပာင္းခတ္မွဳန္.တို.ႏွင့္အရသာသြင္းပါ။
ကရေ၀းရြက္၊ ခ်င္းကိုပါးပါးလွီးထည့္ကာ ေရ၁လီတာၿဖည့္စြက္ၿပီး..ပထမတစ္ပြက္မဆူခင္အထိမီးၿပင္းၿပင္းနဲ.ၿပဳတ္ပါ။
အညစ္အေၾကးႏွင့္အၿမွဳပ္မ်ားကိုစစ္ထုတ္ေပးၿပီးလွ်င္..မီးကိုေလွ်ာ့ခ်ၿပီး
မီးေအးေအးမွာ အဖုံးပိတ္ၿပီး..မိနစ္ (၃၀) မွ (၄၅) မိနစ္အထိႏွပ္ခ်က္ေပးပါ
ၾကက္သြန္နီေၾကာ္ေလးနဲ.နံနံပင္ေလးၿဖဴး၊ ငရုတ္ေကာင္းမွဳန္.ေလးခပ္ၿပီးသုံးေဆာင္ပါ။
နံၿပားၿဖင့္တြဲဖက္လွ်င္အေကာင္းမြန္ဆုံးၿဖစ္ပါမည္။
credit - ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား.
********************************
-
credit - ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား.
-
ဒူးဆစ္ေအာက္ပိုင္းဆိတ္ေၿခေထာက္.............၃ ေခ်ာင္း
ၾကက္သြန္နီၾကီးၾကီး..................................၁ လုံး
ၾကက္သြန္ၿဖဴ...........................................၄ တက္
ခ်င္းေသးေသး.........................................၁ တက္
ခရမ္းခ်ဥ္သီး............................................၁လုံး
ဇီယာေစ့................................................၁/၂ ဇြန္း(လက္ဖက္ရည္ဇြန္း)
နံနံေစ့...................................................၁/၂ ဇြန္း(လက္ဖက္ရည္ဇြန္း)
စမုံစပါးေစ့..............................................၁/၂ ဇြန္း(လက္ဖက္ရည္ဇြန္း)
ေလးညွင္းပြင့္..........................................၃ ပြင့္
ဖာလာေစ့...............................................၂ ေစ့
သစ္ၾကပိုးေခါက္...................................... ၁ခု( ၂လက္မအရြယ္ )
ကရေ၀းရြက္..........................................၂ ရြက္
ေရ......................................................၁ လီတာ
ဆိတ္ေၿခေထာက္ေတြကို မီးအနည္းငယ္ကင္ၿပီး..ဓါးေလးနဲ.ၿခစ္ထုတ္ၿပီး
သန္.စင္ေအာင္ေဆးကာ ၂ ပိုင္းစီပိုင္းပါ။ (ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီမ်ားမဆုံးရွဳံးရန္
ဂရုၿပဳပါ)
ၾကက္သြန္နီ၊ ၿဖဴ ၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီးေတြကို ႏုပ္ႏုပ္စဥ္းပါ။
စမုံစပါးေစ့ ၊ နံနံေစ့ ၊ ဇီယာေစ့ေတြကို ေလွာ္ၿပီးညွက္ေနေအာင္ေထာင္းပါ။
ေလးညွင္း၊ ဖာလာ၊ သစ္ၾကပိုးေတြကို မီးကင္ၿပီးဓါးၿပားရိုက္ထားပါ။
ဒယ္အိုးတစ္လုံးမွာဆီအနည္းငယ္ကိုအပူေပးၿပီး..ၾကက္သြန္နီ၊ ၿဖဴကို နႏြင္း
မွဳန္.ေလးပါသည္ဆိုရုံႏွင့္ဆီသတ္ပါ။
အနည္းငယ္ႏြမ္းလာလွ်င္ခရမ္းခ်ဥ္သီးမ်ားထည့္ေပါင္းၿပီး..ညွက္ေနေအာင္
ေထာင္းထားေသာ ၃ မ်ိဳးအေရာကို ထည့္ေပါင္းဆီသတ္ပါ။
မီးကင္ၿပီးဓါးၿပားရိုက္ထားတဲ့ ၃ မ်ိဳးကိုလည္းထည့္ပါ။ ဆား၊ ပာင္းခတ္မွဳန္.တို.ႏွင့္အရသာသြင္းပါ။
ကရေ၀းရြက္၊ ခ်င္းကိုပါးပါးလွီးထည့္ကာ ေရ၁လီတာၿဖည့္စြက္ၿပီး..ပထမတစ္ပြက္မဆူခင္အထိမီးၿပင္းၿပင္းနဲ.ၿပဳတ္ပါ။
အညစ္အေၾကးႏွင့္အၿမွဳပ္မ်ားကိုစစ္ထုတ္ေပးၿပီးလွ်င္..မီးကိုေလွ်ာ့ခ်ၿပီး
မီးေအးေအးမွာ အဖုံးပိတ္ၿပီး..မိနစ္ (၃၀) မွ (၄၅) မိနစ္အထိႏွပ္ခ်က္ေပးပါ
ၾကက္သြန္နီေၾကာ္ေလးနဲ.နံနံပင္ေလးၿဖဴး၊ ငရုတ္ေကာင္းမွဳန္.ေလးခပ္ၿပီးသုံးေဆာင္ပါ။
နံၿပားၿဖင့္တြဲဖက္လွ်င္အေကာင္းမြန္ဆုံးၿဖစ္ပါမည္။
credit - ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား.
"ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာ"
ကြ်န္မသိရသေလာက္ ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာကို တရုတ္၊ ယိုးဒယား၊ ဗီယက္နမ္လူမ်ဳိးေတြနဲ႔ ျမန္မာျပည္မွာဆို ရွမ္းျပည္၊ ရခိုင္ျပည္ နဲ႔ အညာဖက္မွာ လုပ္စားၾကပါတယ္။ ထံုးစံအတိုင္း အစားအစာတစ္မ်ဳိးတည္းကို ႏိူင္ငံမတူ၊ ေဒသမတူတာနဲ႔ လုပ္နည္းေလးေတြ အနည္းငယ္ကြာျခားပါတယ္။ အခ်ဳိ႔က ခ်က္ၿပီးေနာက္၊ အေအးခံ၊ ေရေဆး၊ ေရစစ္ထားေသာ ေကာက္ညွင္းကို တေဆး၊ သၾကားတို႔ျဖင့္ တစ္ခါတည္း ခပ္ဖြဖြေရာနယ္ကာ ၂ ရက္၊ ၃ ရက္ခန္႔ ထားၿပီး အခ်ဥ္ေပါက္ရာမွ ထြက္လာေသာ အရည္အနည္းငယ္ျဖင့္တာ စားပါတယ္။ ကြ်န္မ အခုလုပ္ထားတဲ့ ေလွာ္စာက ဗီယက္နမ္ေတြလုပ္တဲ့ နည္းကို အသံုးျပဳၿပီး လုပ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ စလုပ္ကတည္းက သၾကားမထည့္ပဲ ဆားရည္အနည္းငယ္ထည့္ကာ အခ်ဥ္ေပါက္ၿပီးေနာက္မွ သၾကားရည္နဲ႔ ထပ္ၿပီးေရာတာျဖစ္ပါတယ္။ ေတာင္ၾကီးအေရွ႕ေစ်းမွာ အထုပ္ေလးေတြနဲ႔ ေရာင္းတတ္တဲ့ ကေစာ္ နဲ႔ လုပ္ပံုလုပ္နည္း အနည္းငယ္ကြာျခားမွဳ ရိွႏိူင္ေပမယ့္ အရသာကေတာ့ အတူတူပါပဲ။
ဘိန္းဘင္းကေစာ္ ေလွာ္စာအရက္ လို႔ေျပာၾကတဲ့အတြက္ မစားတဲ့သူေတြရိွသလို၊ ေသြးသားလွည့္ပတ္မွဳေကာင္းေစတဲ့အတြက္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားက်မ္းမာေရးအတြက္ အထူးသင့္ေတာ္တယ္ဆိုၿပီး စားၾကတာလည္းရိွပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ မိမိၾကိဳက္သလိုယူဆႏိူင္ၾကပါတယ္။
rice wine အေနျဖင့္ ေသာက္ခ်င္လွ်င္ ခ်က္ၿပီးအေအးခံထားေသာ ေကာက္ညွင္းထဲ တေဆး (သၾကားအနည္းငယ္ထည့္ႏိူင္ေပမယ့္ ဆား နွင့္ ေရ လံုးဝမထည့္ပါ။) ထည့္ကာ ခပ္ဖြဖြနယ္ၿပီး ေလလံုကာ သန္႔ျပန္ေသာဗူးထဲထည့္၍ အနည္းဆံုး ၃ ပတ္ခန္႔ထားပါ။ ၿပီးေနာက္ သန္႔ျပန္႔ေသာအဝတ္စျဖင့္ စစ္ၿပီး ညစ္ထုတ္လုပ္လွ်င္ ျဖဴျဖဴေနာက္ေနာက္ rice wine ကိုရပါၿပီ။
***... ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာ လုပ္ရန္လိုအပ္တာေလးေတြ…
1. ေကာက္ညင္းဆန္ – 1 cup (250 ml)
2. ေရ – 1 cup (250 ml)
3. ဆားရည္ – ေရသန္႔ (125 ml) ကို ဆား (ထမင္းစားဇြန္း တစ္ဝက္) ျဖင့္ေဖ်ာ္ထားပါ။
4. တေဆး (dried yeast ball) – ၁ လံုး (11 g ခန္႔ ) (ေထာင္းၿပီးေနာက္ ထမင္းစားဇြန္း ၁ ဇြန္းခန္႔)
တေဆးကို ေၾကညက္ေအာင္ေထာင္းၿပီး အေတာ္ေလးစိပ္ေသာ ဇကာ (ေကာ္ဖီစစ္) ျဖင့္ အမွဳန္႔ စစ္ထားပါ။
ေရေဆး၊ ေရစစ္ထားေသာ ေကာက္ညင္း (1 cup) ထဲ ေရ (1 cup) ထည့္ကာ rice cooker ျဖင့္ ခ်က္ပါ။
မေပ်ာ့လြန္း၊ မမာလြန္းေသာ ေကာက္ညင္းသားရေအာင္ ေကာက္ညွင္းဆန္ အမ်ဳိးအစားေပၚမူတည္ၿပီး ေရအတိုး၊ အေလွ်ာ့အနည္းငယ္ရိွႏိူင္ပါတယ္။
(မိမိအဆင္ေျပရာ နည္းျဖင့္လည္း ခ်က္ႏိူင္ ၊ေပါင္းႏိူင္ပါတယ္။)
ေကာက္ညွင္းက်က္လွ်င္ မီးပိတ္ကာ အိုးအဖံုးကို ခ်က္ခ်င္းမဖြင့္ပဲ ၁၀ မိနစ္ခန္႔ နွပ္ထားပါ။
ၿပီးလွ်င္ ပန္းကန္ျပားတစ္ခ်ပ္ထဲ ျဖန္႔ထည့္ၿပီး အေအးခံထားပါ။
ေအးသြားလွ်င္ တေဆးမွဳန္႔မ်ားကို ျဖန္႔ၿပီး ထည့္ပါ။
ဆားရည္ (ထမင္းစားဇြန္း ၄ ဇြန္း) ကိုပါျဖန္႔ထည့္၍ နွံ႔သြားေအာင္ ဇြန္းျဖင့္ အနည္းငယ္ ေမႊေရာၿပီး က်န္သည့္ဆားရည္ျဖင့္ လက္ကိုစိုေအာင္လုပ္ကာ ခပ္ဖြဖြနယ္ေပးပါ။
အားလံုးနွံ႔သြားလွ်င္ လက္ကို ဆားရည္အနည္းငယ္စိုေအာင္ထပ္လုပ္ၿပီး ထမင္းစားဇြန္း ၁ ဇြန္းခန္႔ အလံုးေလးမ်ားလုပ္ကာ သန္႔ျပန္ေသာ ဇလံု (သို႔) ဗူးထဲထည့္ပါ။
ၿပီးလွ်င္ ထိုအလံုးေလးမ်ား အေပၚ ဆားရည္ (ထမင္းစားဇြန္း ၁ ဇြန္း) ကို ျဖန္႔ၿပီးထည့္ေပးပါ။ (က်န္သည့္ ဆားရည္မ်ား သြန္ပစ္ပါ။)
ထို႔ေနာက္ glad wrap ျဖင့္ ဖံုးေပးပါ။ အသံုးျပဳေသာ ဇလံု (သို႔) ဗူးတြင္ အဖံုးပါလွ်င္ glad wrap အေပၚမွ ထပ္ဖံုးေပးပါ။ အဖံုးမပါလွ်င္ glad wrap ျဖင့္ ၂ ခါထပ္ ဖံုးေပးပါ။။
ဖန္ဇလံုကို သံုးထားသည့္အတြက္ အလင္းေရာင္မဝင္ေစရန္နွင့္ ပိုေႏြးေႏြးေထြးေထြးရိွေစရန္ လက္သုတ္ပဝါၾကီးၾကီးျဖင့္ ဖံုးကာ အိမ္၏အပူဆံုးေနရာ(သို႔) မီးဖိုနွင့္နီးေသာေနရာတြင္ ၃ ရက္ခန္႔ထားပါ။ (ရာသီဥတုအပူအေအးေပၚမူတည္ၿပီး ရက္အတိုးအေလွ်ာ့ရိွပါတယ္။ )
၃ ရက္ၾကာၿပီးေနာက္ ေအာက္ပါပံုအတိုင္း အရည္မ်ားထြက္လာလွ်င္ ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာျဖစ္ပါၿပီ။
(အခ်ဥ္ေဖာက္တာျဖစ္ေပမယ့္ ထမင္းသိုးနံ႔လို ခ်ဥ္စုပ္စုပ္အနံ႔မထြက္ရပါ။ အနံ႔ေလးကေမႊးေနရပါမယ္၊ ေရေပၚ ေပၚေနသည့္ ေကာက္ညင္းမွာ တစ္ခါတစ္ရံ မွဳိအနည္းငယ္တက္တတ္ပါတယ္။ ဖယ္ထုတ္ပစ္ေပးရပါမယ္။၊)
***... သၾကားရည္ လုပ္ရန္လိုအပ္တာေလးေတြ…
1. ေရသန္႔ – 1 cup (250 ml)
2. သၾကား – 1/4 cup (60 ml)
ေရ နွင့္ သၾကားကို အိုးတစ္လံုးထဲထည့္ကာ သၾကားေပ်ာ္ရံု က်ဳိၿပီး အေအးခံထားပါ။
အေအးခံထားသည့္ သၾကားရည္ကို ေကာက္ညင္းလံုးမ်ား အလံုးမပ်က္ေအာင္ နံေဘးမွ ျဖည္းျဖည္းေလာင္းထည့္ေပးပါ။
ၿပီးမွ ေရေပၚ ေပၚေနသည့္ ေကာက္ညင္းလံုးမ်ားစိုေအာင္ သၾကားရည္ကို ဇြန္းျဖင့္အနည္းငယ္ခပ္၍ ေလာင္းေပးပါ။
(ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာျဖစ္ေနၿပီမို႔ ေကာက္ညင္းလံုးမ်ားအတြဲလိုက္ေလးခ်ိတ္ၿပီး ေရေပၚ ေပၚေနပါၿပီ။)
ၿပီးလွ်င္ glad wrap ျဖင့္ထပ္ ဖံုးကာ ၁ နာရီခန္႔ ထားၿပီးလွ်င္ ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာေလး စားရန္ အသင့္ျဖစ္ပါၿပီ။
ေအးေအးေလးစားလိုပါက ေရခဲေသတၱာထဲ ထည့္ၿပီး ေအးသြားမွ စားပါ။
က်န္သည့္ ကေစာ္မ်ား ေရခဲေသတၱာထဲထားကာ ၄၊ ၅ ရက္ခန္႔ အတြင္း စားႏိူင္ပါတယ္။
မိမိစိတ္ၾကိဳက္အရသာ ရၿပီျဖစ္ေသာ ကေစာ္ကို ဆက္ၿပီးအခ်ဥ္မေပါက္ေစရန္ ေရခဲေသတၱာထဲ သိမ္းျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
DSC00600
ကြ်န္မသိရသေလာက္ ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာကို တရုတ္၊ ယိုးဒယား၊ ဗီယက္နမ္လူမ်ဳိးေတြနဲ႔ ျမန္မာျပည္မွာဆို ရွမ္းျပည္၊ ရခိုင္ျပည္ နဲ႔ အညာဖက္မွာ လုပ္စားၾကပါတယ္။ ထံုးစံအတိုင္း အစားအစာတစ္မ်ဳိးတည္းကို ႏိူင္ငံမတူ၊ ေဒသမတူတာနဲ႔ လုပ္နည္းေလးေတြ အနည္းငယ္ကြာျခားပါတယ္။ အခ်ဳိ႔က ခ်က္ၿပီးေနာက္၊ အေအးခံ၊ ေရေဆး၊ ေရစစ္ထားေသာ ေကာက္ညွင္းကို တေဆး၊ သၾကားတို႔ျဖင့္ တစ္ခါတည္း ခပ္ဖြဖြေရာနယ္ကာ ၂ ရက္၊ ၃ ရက္ခန္႔ ထားၿပီး အခ်ဥ္ေပါက္ရာမွ ထြက္လာေသာ အရည္အနည္းငယ္ျဖင့္တာ စားပါတယ္။ ကြ်န္မ အခုလုပ္ထားတဲ့ ေလွာ္စာက ဗီယက္နမ္ေတြလုပ္တဲ့ နည္းကို အသံုးျပဳၿပီး လုပ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ စလုပ္ကတည္းက သၾကားမထည့္ပဲ ဆားရည္အနည္းငယ္ထည့္ကာ အခ်ဥ္ေပါက္ၿပီးေနာက္မွ သၾကားရည္နဲ႔ ထပ္ၿပီးေရာတာျဖစ္ပါတယ္။ ေတာင္ၾကီးအေရွ႕ေစ်းမွာ အထုပ္ေလးေတြနဲ႔ ေရာင္းတတ္တဲ့ ကေစာ္ နဲ႔ လုပ္ပံုလုပ္နည္း အနည္းငယ္ကြာျခားမွဳ ရိွႏိူင္ေပမယ့္ အရသာကေတာ့ အတူတူပါပဲ။
ဘိန္းဘင္းကေစာ္ ေလွာ္စာအရက္ လို႔ေျပာၾကတဲ့အတြက္ မစားတဲ့သူေတြရိွသလို၊ ေသြးသားလွည့္ပတ္မွဳေကာင္းေစတဲ့အတြက္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားက်မ္းမာေရးအတြက္ အထူးသင့္ေတာ္တယ္ဆိုၿပီး စားၾကတာလည္းရိွပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ မိမိၾကိဳက္သလိုယူဆႏိူင္ၾကပါတယ္။
rice wine အေနျဖင့္ ေသာက္ခ်င္လွ်င္ ခ်က္ၿပီးအေအးခံထားေသာ ေကာက္ညွင္းထဲ တေဆး (သၾကားအနည္းငယ္ထည့္ႏိူင္ေပမယ့္ ဆား နွင့္ ေရ လံုးဝမထည့္ပါ။) ထည့္ကာ ခပ္ဖြဖြနယ္ၿပီး ေလလံုကာ သန္႔ျပန္ေသာဗူးထဲထည့္၍ အနည္းဆံုး ၃ ပတ္ခန္႔ထားပါ။ ၿပီးေနာက္ သန္႔ျပန္႔ေသာအဝတ္စျဖင့္ စစ္ၿပီး ညစ္ထုတ္လုပ္လွ်င္ ျဖဴျဖဴေနာက္ေနာက္ rice wine ကိုရပါၿပီ။
***... ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာ လုပ္ရန္လိုအပ္တာေလးေတြ…
1. ေကာက္ညင္းဆန္ – 1 cup (250 ml)
2. ေရ – 1 cup (250 ml)
3. ဆားရည္ – ေရသန္႔ (125 ml) ကို ဆား (ထမင္းစားဇြန္း တစ္ဝက္) ျဖင့္ေဖ်ာ္ထားပါ။
4. တေဆး (dried yeast ball) – ၁ လံုး (11 g ခန္႔ ) (ေထာင္းၿပီးေနာက္ ထမင္းစားဇြန္း ၁ ဇြန္းခန္႔)
တေဆးကို ေၾကညက္ေအာင္ေထာင္းၿပီး အေတာ္ေလးစိပ္ေသာ ဇကာ (ေကာ္ဖီစစ္) ျဖင့္ အမွဳန္႔ စစ္ထားပါ။
ေရေဆး၊ ေရစစ္ထားေသာ ေကာက္ညင္း (1 cup) ထဲ ေရ (1 cup) ထည့္ကာ rice cooker ျဖင့္ ခ်က္ပါ။
မေပ်ာ့လြန္း၊ မမာလြန္းေသာ ေကာက္ညင္းသားရေအာင္ ေကာက္ညွင္းဆန္ အမ်ဳိးအစားေပၚမူတည္ၿပီး ေရအတိုး၊ အေလွ်ာ့အနည္းငယ္ရိွႏိူင္ပါတယ္။
(မိမိအဆင္ေျပရာ နည္းျဖင့္လည္း ခ်က္ႏိူင္ ၊ေပါင္းႏိူင္ပါတယ္။)
ေကာက္ညွင္းက်က္လွ်င္ မီးပိတ္ကာ အိုးအဖံုးကို ခ်က္ခ်င္းမဖြင့္ပဲ ၁၀ မိနစ္ခန္႔ နွပ္ထားပါ။
ၿပီးလွ်င္ ပန္းကန္ျပားတစ္ခ်ပ္ထဲ ျဖန္႔ထည့္ၿပီး အေအးခံထားပါ။
ေအးသြားလွ်င္ တေဆးမွဳန္႔မ်ားကို ျဖန္႔ၿပီး ထည့္ပါ။
ဆားရည္ (ထမင္းစားဇြန္း ၄ ဇြန္း) ကိုပါျဖန္႔ထည့္၍ နွံ႔သြားေအာင္ ဇြန္းျဖင့္ အနည္းငယ္ ေမႊေရာၿပီး က်န္သည့္ဆားရည္ျဖင့္ လက္ကိုစိုေအာင္လုပ္ကာ ခပ္ဖြဖြနယ္ေပးပါ။
အားလံုးနွံ႔သြားလွ်င္ လက္ကို ဆားရည္အနည္းငယ္စိုေအာင္ထပ္လုပ္ၿပီး ထမင္းစားဇြန္း ၁ ဇြန္းခန္႔ အလံုးေလးမ်ားလုပ္ကာ သန္႔ျပန္ေသာ ဇလံု (သို႔) ဗူးထဲထည့္ပါ။
ၿပီးလွ်င္ ထိုအလံုးေလးမ်ား အေပၚ ဆားရည္ (ထမင္းစားဇြန္း ၁ ဇြန္း) ကို ျဖန္႔ၿပီးထည့္ေပးပါ။ (က်န္သည့္ ဆားရည္မ်ား သြန္ပစ္ပါ။)
ထို႔ေနာက္ glad wrap ျဖင့္ ဖံုးေပးပါ။ အသံုးျပဳေသာ ဇလံု (သို႔) ဗူးတြင္ အဖံုးပါလွ်င္ glad wrap အေပၚမွ ထပ္ဖံုးေပးပါ။ အဖံုးမပါလွ်င္ glad wrap ျဖင့္ ၂ ခါထပ္ ဖံုးေပးပါ။။
ဖန္ဇလံုကို သံုးထားသည့္အတြက္ အလင္းေရာင္မဝင္ေစရန္နွင့္ ပိုေႏြးေႏြးေထြးေထြးရိွေစရန္ လက္သုတ္ပဝါၾကီးၾကီးျဖင့္ ဖံုးကာ အိမ္၏အပူဆံုးေနရာ(သို႔) မီးဖိုနွင့္နီးေသာေနရာတြင္ ၃ ရက္ခန္႔ထားပါ။ (ရာသီဥတုအပူအေအးေပၚမူတည္ၿပီး ရက္အတိုးအေလွ်ာ့ရိွပါတယ္။ )
၃ ရက္ၾကာၿပီးေနာက္ ေအာက္ပါပံုအတိုင္း အရည္မ်ားထြက္လာလွ်င္ ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာျဖစ္ပါၿပီ။
(အခ်ဥ္ေဖာက္တာျဖစ္ေပမယ့္ ထမင္းသိုးနံ႔လို ခ်ဥ္စုပ္စုပ္အနံ႔မထြက္ရပါ။ အနံ႔ေလးကေမႊးေနရပါမယ္၊ ေရေပၚ ေပၚေနသည့္ ေကာက္ညင္းမွာ တစ္ခါတစ္ရံ မွဳိအနည္းငယ္တက္တတ္ပါတယ္။ ဖယ္ထုတ္ပစ္ေပးရပါမယ္။၊)
***... သၾကားရည္ လုပ္ရန္လိုအပ္တာေလးေတြ…
1. ေရသန္႔ – 1 cup (250 ml)
2. သၾကား – 1/4 cup (60 ml)
ေရ နွင့္ သၾကားကို အိုးတစ္လံုးထဲထည့္ကာ သၾကားေပ်ာ္ရံု က်ဳိၿပီး အေအးခံထားပါ။
အေအးခံထားသည့္ သၾကားရည္ကို ေကာက္ညင္းလံုးမ်ား အလံုးမပ်က္ေအာင္ နံေဘးမွ ျဖည္းျဖည္းေလာင္းထည့္ေပးပါ။
ၿပီးမွ ေရေပၚ ေပၚေနသည့္ ေကာက္ညင္းလံုးမ်ားစိုေအာင္ သၾကားရည္ကို ဇြန္းျဖင့္အနည္းငယ္ခပ္၍ ေလာင္းေပးပါ။
(ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာျဖစ္ေနၿပီမို႔ ေကာက္ညင္းလံုးမ်ားအတြဲလိုက္ေလးခ်ိတ္ၿပီး ေရေပၚ ေပၚေနပါၿပီ။)
ၿပီးလွ်င္ glad wrap ျဖင့္ထပ္ ဖံုးကာ ၁ နာရီခန္႔ ထားၿပီးလွ်င္ ကေစာ္ (သို႔) ေလွာ္စာေလး စားရန္ အသင့္ျဖစ္ပါၿပီ။
ေအးေအးေလးစားလိုပါက ေရခဲေသတၱာထဲ ထည့္ၿပီး ေအးသြားမွ စားပါ။
က်န္သည့္ ကေစာ္မ်ား ေရခဲေသတၱာထဲထားကာ ၄၊ ၅ ရက္ခန္႔ အတြင္း စားႏိူင္ပါတယ္။
မိမိစိတ္ၾကိဳက္အရသာ ရၿပီျဖစ္ေသာ ကေစာ္ကို ဆက္ၿပီးအခ်ဥ္မေပါက္ေစရန္ ေရခဲေသတၱာထဲ သိမ္းျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
DSC00600
လူ႕ဦးေႏွာက္ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အ့ံၾသစရာ အခ်က္ ၂၀
Wednesday, November 4, 2015
လူသားေတြရဲ႕ခႏၶာကိုယ္ဟာ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတ့ဲ စက္ပစၥည္းတစ္ခုနဲ႔တူသလို ဦးေႏွာက္ဟာလည္း အ့ံၾသစရာေကာင္းၿပီး ႐ႈပ္ေထြးတ့ဲ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အ့ံၾသစရာေကာင္းတ့ဲ အခ်က္ေတြကို စုစည္းေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။
၁။ လူသားေတြရဲ႕ဦးေႏွာက္ဟာ အသက္ ၄၀ အရြယ္အထိ ဖြံ႕ၿဖိဳးေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။
၂။ ဦးေႏွာက္အတြင္း ေအာက္စီဂ်င္ျပတ္လပ္ခ်ိန္ ၅ မိနစ္ကေန ၁၀ မိနစ္အထိရွိခ့ဲမယ္ဆိုရင္ ထာ၀ရ ဦေႏွာက္ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
၃။ မွတ္ဉာဏ္တိုင္းဟာ ဦးေႏွာက္အတြင္း ဆက္သြယ္မႈအသစ္ေတြကို ျဖစ္ေစပါတယ္။
၄။ သာမာန္လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ဦးေႏွာက္ကေန မီးသီးတစ္လုံးကို လင္းေစႏိုင္ေလာက္တ့ဲ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ေပးႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။
၅။ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာဟာ ဦးေႏွာက္အေပၚအကိ်ဳးသက္ေရာက္မႈ ရွိပါတယ္။ လုက္ပိုင္ခြင့္အာဏာရလာၿပီဆိုရင္ ဦးေႏွာက္ရဲ႕အလုပ္လုပ္ပုံ ေျပာင္းလဲလာၿပီး စာနာသနားစိတ္ကို ဖယ္ရွားပစ္တတ္ပါတယ္။
၆။ အရသာကိုသိတ့ဲ အာ႐ုံခံဆဲလ္ေတြဟာ အူသိမ္၊ အစာအိမ္၊ အဆုတ္၊ ပန္ခရိယ၊ စအိုနဲ႔ ဦးေႏွာက္ထဲမွာပါရွိပါတယ္။
၇။ သိပၸံပညာရွင္ႀကီး အိုင္းစတိုင္းရဲ႕ဦးေႏွာက္ကို သူ႕အေလာင္းခြဲစိတ္တ့ဲ ေရာဂါေဗဒပညာရွင္က ခိုးယူသြားခ့ဲၿပီး ကရားတစ္ခုထဲမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ခန္႔ၾကာေအာင္ သိမ္းထားခ့ဲပါတယ္။
၈။ သင့္ဦးေႏွာက္ရဲ႕ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနီးပါးဟာ အဆီေတြျဖစ္ပါတယ္။
၉။ သုေတသနေလ့လာခ်က္ေတြအရ သင့္အေနနဲ႔ အစားကိုအလြန္အကၽြံ ထိန္းခ်ဳပ္စားေသာက္မယ္ဆိုရင္ ဦးေႏွာက္က်ံဳ႕၀င္ဆုံး႐ႈံးမႈေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
၁၀။ ေယာက်ာၤေလးတစ္ေယာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ လိင္ဆက္ဆံၿပီး သုက္လႊတ္ေနခ်ိန္မွာ ဦးေႏွာက္ကို scan ဖတ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ မူးယစ္ေဆးသုံးထားသလိုျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လိင္ကိစၥဟာ စြဲလမ္းစရာ ျဖစါေနတာပါ။
၁၁။ အရက္ပမာဏမ်ားမ်ားေသာက္ၿပီး အသိလြတ္သြားတ့ဲအခ်ိန္မွာ သင့္ဦးေႏွာက္က ဘာကိုမွ မွတ္သားခားႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။
၁၂။ အရမ္းေအးတဲ့ အရည္ေသာက္မိတဲ့ အခါ စကၠန္႕ပိုုင္း ေခာင္းထံုုသြားတာကိုု ဦးေႏွာက္ေအးခဲျခင္းဟုုေခၚျပီး (Brain Freeze) သိပၸံအမည္က Sphenopalatine Ganglioneuralgia ျဖစ္ပါတယ္။
၁၃။ ဦးေႏွာက္ကို ဘယ္ဖက္ညာဖက္ဆိုၿပီးခြဲျခားလို႔ မရပါဘူး။ ဦးေနွာက္တစ္ခုလုံးက စဥ္ဆက္မျပတ္အလုပ္လုပ္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။
၁၄။ ေလ့လာမႈတစ္ခုအရ သင့္ရဲ႕စမတ္ဖုန္းကို အခ်ိန္အၾကာႀကီး အသုံးျပဳပါက ဦးေႏွာက္အက်ိတ္တည္ႏိုင္ေခ်ကို မ်ားလာေစပါတယ္။
၁၅။ အိပ္ေရးပ်က္ျခင္းဟာ သင့္ရဲ႕ဦးေႏွာက္ကို အထိခိုက္ဆုံးျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္ရဲ႕တုံ႕ျပန္မႈကို ေႏွးေကြးေစၿပီး ဆုံးျဖတ္ခ်င့္တြက္မႈ ေတြကိုလည္း မေရမရာျဖစ္ေစပါတယ္။
၁၆။ အရက္ေသာက္တ့ဲအခါ အယ္ကိုေဟာဓာတ္ကို တုံ႕ျပန္ဖို႔ အခ်ိန္ ၆ မိနစ္ပဲ ၾကာပါတယ္။
၁၇။ အခ်က္အလက္အသစ္ေတြကိုေလ့လာသင္ယူတိုင္းမွာ ဦးေႏွာက္အတြင္း ဆက္သြယ္မႈအသစ္ေတြျဖစ္ေပၚလာၿပီး ဖြဲ႕စည္းပုံေျပာင္းသြားေလ့ရွိပါတယ္။
၁၈။ သီခ်င္းနားေထာင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သင့္ဦးေႏွာက္က ဒိုပါမင္းလို႔ေခၚတဲ့ ဓာတုပစၥည္းတစ္မ်ိဳး ထုတ္လုပ္ေပးပါတယ္။ ဒီဓာတုပစၥည္းက လိင္ဆက္ဆံတ့ဲအခ်ိန္နဲ႔ အစားစားတ့ဲအခ်ိန္ေတြမွာလည္း ထြက္ေလ့ရွိပါတယ္။
၁၉။ ကေလးေတြဟာ အခ်ိန္အမ်ားႀကီး အိပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ခႏၶာကိုယ္က ထုတ္လုပ္တ့ဲ ဂလူးကို႔စ္ သၾကားဓာတ္ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ဦးေႏွာက္က အသုံးျပဳေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။
၂၀။ ဦးေႏွာက္မွာ နာက်ဥ္မႈကို ခံစားသိရွိႏိုင္တ့ဲ ဆဲလ္ေတြမပါတ့ဲအတြက္ ဦးေနွာက္က မနာက်ဥ္တတ္ပါဘူး။
© Gentleman Magazine 🄶🄼
Thorn Htet
Wednesday, November 4, 2015
လူသားေတြရဲ႕ခႏၶာကိုယ္ဟာ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတ့ဲ စက္ပစၥည္းတစ္ခုနဲ႔တူသလို ဦးေႏွာက္ဟာလည္း အ့ံၾသစရာေကာင္းၿပီး ႐ႈပ္ေထြးတ့ဲ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အ့ံၾသစရာေကာင္းတ့ဲ အခ်က္ေတြကို စုစည္းေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။
၁။ လူသားေတြရဲ႕ဦးေႏွာက္ဟာ အသက္ ၄၀ အရြယ္အထိ ဖြံ႕ၿဖိဳးေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။
၂။ ဦးေႏွာက္အတြင္း ေအာက္စီဂ်င္ျပတ္လပ္ခ်ိန္ ၅ မိနစ္ကေန ၁၀ မိနစ္အထိရွိခ့ဲမယ္ဆိုရင္ ထာ၀ရ ဦေႏွာက္ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
၃။ မွတ္ဉာဏ္တိုင္းဟာ ဦးေႏွာက္အတြင္း ဆက္သြယ္မႈအသစ္ေတြကို ျဖစ္ေစပါတယ္။
၄။ သာမာန္လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ဦးေႏွာက္ကေန မီးသီးတစ္လုံးကို လင္းေစႏိုင္ေလာက္တ့ဲ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ေပးႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။
၅။ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာဟာ ဦးေႏွာက္အေပၚအကိ်ဳးသက္ေရာက္မႈ ရွိပါတယ္။ လုက္ပိုင္ခြင့္အာဏာရလာၿပီဆိုရင္ ဦးေႏွာက္ရဲ႕အလုပ္လုပ္ပုံ ေျပာင္းလဲလာၿပီး စာနာသနားစိတ္ကို ဖယ္ရွားပစ္တတ္ပါတယ္။
၆။ အရသာကိုသိတ့ဲ အာ႐ုံခံဆဲလ္ေတြဟာ အူသိမ္၊ အစာအိမ္၊ အဆုတ္၊ ပန္ခရိယ၊ စအိုနဲ႔ ဦးေႏွာက္ထဲမွာပါရွိပါတယ္။
၇။ သိပၸံပညာရွင္ႀကီး အိုင္းစတိုင္းရဲ႕ဦးေႏွာက္ကို သူ႕အေလာင္းခြဲစိတ္တ့ဲ ေရာဂါေဗဒပညာရွင္က ခိုးယူသြားခ့ဲၿပီး ကရားတစ္ခုထဲမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ခန္႔ၾကာေအာင္ သိမ္းထားခ့ဲပါတယ္။
၈။ သင့္ဦးေႏွာက္ရဲ႕ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနီးပါးဟာ အဆီေတြျဖစ္ပါတယ္။
၉။ သုေတသနေလ့လာခ်က္ေတြအရ သင့္အေနနဲ႔ အစားကိုအလြန္အကၽြံ ထိန္းခ်ဳပ္စားေသာက္မယ္ဆိုရင္ ဦးေႏွာက္က်ံဳ႕၀င္ဆုံး႐ႈံးမႈေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
၁၀။ ေယာက်ာၤေလးတစ္ေယာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ လိင္ဆက္ဆံၿပီး သုက္လႊတ္ေနခ်ိန္မွာ ဦးေႏွာက္ကို scan ဖတ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ မူးယစ္ေဆးသုံးထားသလိုျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လိင္ကိစၥဟာ စြဲလမ္းစရာ ျဖစါေနတာပါ။
၁၁။ အရက္ပမာဏမ်ားမ်ားေသာက္ၿပီး အသိလြတ္သြားတ့ဲအခ်ိန္မွာ သင့္ဦးေႏွာက္က ဘာကိုမွ မွတ္သားခားႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။
၁၂။ အရမ္းေအးတဲ့ အရည္ေသာက္မိတဲ့ အခါ စကၠန္႕ပိုုင္း ေခာင္းထံုုသြားတာကိုု ဦးေႏွာက္ေအးခဲျခင္းဟုုေခၚျပီး (Brain Freeze) သိပၸံအမည္က Sphenopalatine Ganglioneuralgia ျဖစ္ပါတယ္။
၁၃။ ဦးေႏွာက္ကို ဘယ္ဖက္ညာဖက္ဆိုၿပီးခြဲျခားလို႔ မရပါဘူး။ ဦးေနွာက္တစ္ခုလုံးက စဥ္ဆက္မျပတ္အလုပ္လုပ္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။
၁၄။ ေလ့လာမႈတစ္ခုအရ သင့္ရဲ႕စမတ္ဖုန္းကို အခ်ိန္အၾကာႀကီး အသုံးျပဳပါက ဦးေႏွာက္အက်ိတ္တည္ႏိုင္ေခ်ကို မ်ားလာေစပါတယ္။
၁၅။ အိပ္ေရးပ်က္ျခင္းဟာ သင့္ရဲ႕ဦးေႏွာက္ကို အထိခိုက္ဆုံးျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္ရဲ႕တုံ႕ျပန္မႈကို ေႏွးေကြးေစၿပီး ဆုံးျဖတ္ခ်င့္တြက္မႈ ေတြကိုလည္း မေရမရာျဖစ္ေစပါတယ္။
၁၆။ အရက္ေသာက္တ့ဲအခါ အယ္ကိုေဟာဓာတ္ကို တုံ႕ျပန္ဖို႔ အခ်ိန္ ၆ မိနစ္ပဲ ၾကာပါတယ္။
၁၇။ အခ်က္အလက္အသစ္ေတြကိုေလ့လာသင္ယူတိုင္းမွာ ဦးေႏွာက္အတြင္း ဆက္သြယ္မႈအသစ္ေတြျဖစ္ေပၚလာၿပီး ဖြဲ႕စည္းပုံေျပာင္းသြားေလ့ရွိပါတယ္။
၁၈။ သီခ်င္းနားေထာင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သင့္ဦးေႏွာက္က ဒိုပါမင္းလို႔ေခၚတဲ့ ဓာတုပစၥည္းတစ္မ်ိဳး ထုတ္လုပ္ေပးပါတယ္။ ဒီဓာတုပစၥည္းက လိင္ဆက္ဆံတ့ဲအခ်ိန္နဲ႔ အစားစားတ့ဲအခ်ိန္ေတြမွာလည္း ထြက္ေလ့ရွိပါတယ္။
၁၉။ ကေလးေတြဟာ အခ်ိန္အမ်ားႀကီး အိပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ခႏၶာကိုယ္က ထုတ္လုပ္တ့ဲ ဂလူးကို႔စ္ သၾကားဓာတ္ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ဦးေႏွာက္က အသုံးျပဳေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။
၂၀။ ဦးေႏွာက္မွာ နာက်ဥ္မႈကို ခံစားသိရွိႏိုင္တ့ဲ ဆဲလ္ေတြမပါတ့ဲအတြက္ ဦးေနွာက္က မနာက်ဥ္တတ္ပါဘူး။
© Gentleman Magazine 🄶🄼
Thorn Htet
မိတီၳလာကန္ သမုိင္းအက်ဥ္း ႏွင့္ သမုိင္းဝင္ သိမ္ကုိးသိမ္
=========================
ျပန္လည္မ်ွေဝျခင္းျဖစ္ပါသည္ မဖက္အားလ်ွင္ share ထားပါ အားမွဖက္ပါ
မိတီၳလာကန္သည္ ျမန္မာျပည္တြင္ အဓိကထင္ရွားေသာ ကန္ေတာ္ႀကီးျဖစ္သည္။ မိတီၳလာကန္ေတာ္ဘြဲ႕ ကဗ်ာ၊ လကၤာ၊ ေမာ္ကြန္းမ်ားကုိ ေရွးျမန္မာပညာရွိ စာဆုိမ်ားက ေရးစပ္သီကံုးခဲ့သည္မွာ အထင္အရွားရွိပါသည္။
မိတီၳလာကန္ေမာ္ကြန္းကုိ အင္းဝေခတ္၊ ေရႊနန္းေက်ာ့ရွင္ နရပတိလက္ထက္ ရတုလကၤာ ဘုရင္ မဟာသိလဝံသ ကလည္းေကာင္း၊ အမရပူရ ပထမၿမိဳ႕တည္ နန္းတည္းမင္းတရားႀကီး လက္ထက္ ဗလနႏၵ စည္သူက လည္းေကာင္း၊ တြင္းသင္းတုိက္ဝန္ မဟာစည္သူက လည္းေကာင္း အသီးသီး မိတီၳလာကန္ေတာ္မဂၤလာ ေမာ္ကြန္းကုိ ေရးထုိးစပ္ခဲ့ၾကသည္။
မိတီၳလာကန္အလွကုိ ခ်ီးက်ဴးၾကသည္။ မိတီၳလာကန္၏ အက်ယ္အဝန္းကုိ တင္စားၾကသည္။ မိတီၳလာကန္၏ အံ့ခ်ီး ဖြယ္မ်ားကုိ သီကံုးစပ္ဆုိၾကသည္။ မိတီၳလာကန္ကုိ
“ေရမွာ စစ္ကုိင္း၊ လိႈင္းမွာ ပခန္းငယ္၊ လယ္မွာ ေတာင္တြင္း၊ စပါးမွာ ရမည္းသင္း၊ အင္းမွာ ေတာင္သမန္၊ ကန္မွာ မိတီၳလာ”
ဟု တင္စားစပ္ဆုိခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိတီၳလာကန္မွာ ထင္ရွား ေက်ာ္ၾကားသည္။ မိတီၳလာၿမိဳ႕သည္ မုိးနည္းေရရွားရန္ဝန္းေဒသတြင္ ပါဝင္ေသာ္လည္း မိတီၳလာ၊ ရန္ကုန္၊ ျမင္းၿခံ၊ ေတာင္ႀကီး၊ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း၊ မႏၱေလးကားလမ္း (၅)လမ္းဆံုစည္းရာ လမ္းဆံုလမ္းမႀကီး က်သျဖင့္ အထူးစည္ကား သည္။
ထုိ႔ျပင္ “လူကေလးရဲ႕ ေခ်ာ့စရာ မိတီၳလာကန္ေတာ္ေအာက္က ဖားေကာက္ခဲ့ပါ၊ ဖားပါရင္ တစ္ေကာင္ေပးပါ၊ မ်က္လံုးရယ္ ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္နဲ႔ ဖားေကာင္ကေသး”
ဟူေသာ သားေခ်ာ့ကဗ်ာေၾကာင့္လည္း ျမန္မာလူမ်ိဳးတုိင္း မိတီၳလာကန္ကုိ ၾကားဖူးၾကသည္။
ဤမွ်ေလာက္ ေရွးစာဆုိေတာ္ အေက်ာ္အေမာ္မ်ား ေရးစပ္သီကံုးဖြဲ႕ဆုိခဲ့သည့္ မိတီၳလာကန္သည္ မည္မွ်ႀကီးသနည္း၊ မည္မွ်က်ယ္သနည္း၊ မည္သည့္မင္း တည္ခဲ့သနည္းစသည္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္အေၾကာင္းကုိ သိခ်င္ၾကသည္။
မိတီၳလာကန္ သည္ ေရွးစာဆုိေတာ္အေက်ာ္အေမာ္မ်ား ေရးစပ္သီကံုးသေလာက္ မည္မွ် ႀကီးက်ယ္ခမ္းနား တင့္တယ္လွပသည္ကုိ သိလုိ ၾကသည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ေရွးျမန္မာမင္း ဆယ့္ခုႏွစ္ဆက္တိတိတုိ႔က ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္ခဲ့ၾကသျဖင့္ သမုိင္းဝင္ အဓိကရ ကန္ေတာ္ႀကီးျဖစ္သည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္သမုိင္းမွာ ထူးဆန္းအံ့ၾသ ဖြယ္ရာမ်ားကုိလည္း ေတြ႕ရသည္။ မွတ္သားစရာမ်ား ျဖင့္လည္း ျပည့္ႏွက္ေနသည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ေရွးျမန္မာမင္း တစ္ဆယ့္ခုႏွစ္ဆက္ ျပဳျပင္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ၾကသျဖင့္ ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ ေရွး ျမန္မာမင္းမ်ား တည္ထားကုိးကြယ္ခဲ့သည့္ သမုိင္းဝင္ ဘုရားေစတီ (၃၂)ဆူလည္း ရွိသည္။ ထုိဘုရားေစတီမ်ားမွာ ႏွစ္ေပါင္း ရာခ်ီလာၿပီျဖစ္သျဖင့္ အခ်ိဳ႕ဘုရားေစတီမ်ားမွာ ၿပိဳပ်က္ေပ်ာက္ကြယ္သြားသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။
ဤကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ေရွးမင္းအဆက္ဆက္ မည္သည့္ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္သည္ကုိ ေလ့လာေသာအခါ ေအာက္ပါသမုိင္းမွတ္တမ္းကုိ ေတြ႕ရသည္။
သိၾကားမင္းသည္ တာဝတႎသာနတ္ျပည္တြင္ သက္တမ္းေစ့၍ စုေတရန္ နီးလာေသာအခါ နိမိတ္ႀကီး ငါးပါးကုိ ျမင္သည္။ စုေတရန္ ဝန္ေလး ေၾကာက္ရြံ႕ လာသည္။ တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ားလာသည္။
ထုိအခါ သိၾကားမင္းသည္ ျမတ္စြာဘုရားထံ ခြင့္ပန္၍ တာဝတႎသာနတ္ျပည္၌ အဓြန္႔ရွည္စြာ ေနထိုင္ရန္ အသက္ရွည္ ေၾကာင္းတရား ေဟာၾကားပါရန္ ေလွ်ာက္ထားေတာင္းပန္ေလသည္။
ျမတ္စြာဘုရားသည္ “သိၾကားမင္း၊ ကန္ေဟာင္းမ်ား ပ်က္စီးယုိယြင္းေနသည္ကုိ အသစ္ျဖစ္ေအာင္ ျပဳျပင္ဆည္ဖုိ႔ ရမည္” ဟု မိန္႔ေတာ္မူေသာေၾကာင့္ သိၾကားမင္းသည္ ေတာသံုးေထာင္ အတြင္း၌ မွီတင္းေနထုိင္ၾကကုန္ေသာ သတၱဝါ၊ ေက်းငွက္အေပါင္းတုိ႔ ေသာက္သံုးအားထားမွီခုိရန္ ေရကန္အမ်ား ဖန္ဆင္းတည္ေထာင္ထားေသာ ဥပဌမ ၱကုသုိလ္ အက်ိဳး ဆက္ေၾကာင့္ အသက္ရွည္ၾကာ ေနရသည္ဟု သုတ္မဟာ (ဝါ) အဌကထာ သတၱပၪၥသုတ္ေတာ္တြင္ ေဟာၾကား ေတာ္မူခဲ့ သည္။
ထုိသုတ္ေတာ္လာ ေဟာၾကားခ်က္ကို သိေတာ္မူေသာ ေရွးမင္းအဆက္ဆက္တုိ႔သည္ မ်က္ေမွာက္အက်ိဳး၊ တမလြန္ အက်ိဳး တုိးပြားေစရန္ ကန္၊ ေခ်ာင္း၊ ဆည္ေျမာင္းမ်ားကုိ ဆည္ဖုိ႔ျခင္း၊ ျပဳျပင္ျခင္း စေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဤမိတီၳလာ ကန္ ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ ျပဳျပင္ခဲ့ေၾကာင္း သမုိင္း အေထာက္အထားအရ သိရပါသည္။
မည္သည့္ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဆည္ဖုိ႔ခဲ့သည္ျဖစ္ေစ မိတီၳလာကန္ေရကို အမွီျပဳ၍ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေတာင္သူလယ္ သမားမ်ားသည္ ကန္ေရေသာက္ျဖင့္ လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳး စားေသာက္ခဲ့ၾကသည္။ ယခုလည္း ကန္ေရကို အဓိကထား၍ စုိက္ပ်ိဳး လုပ္ကုိင္စားေသာက္ေနၾကသည္။ ေနာင္ကိုလည္း ကန္ေရကုိ အမွီျပဳ၍ စုိက္ပ်ိဳးစားေသာက္သြားဦးမည္ ျဖစ္သည္။ မိတီၳလာ ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သားမ်ားအတြက္လည္း ေသာက္ေရသံုးေရမ်ား အဓိက အားထားမွီခုိေနရေသာ ကန္ေတာ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိတီၳလာ ကန္ေတာ္ႀကီးသည္ မ်က္ေမွာက္လူသားမ်ားအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးျပဳေနေသာ ကန္ေတာ္ႀကီးပင္ျဖစ္သည္။
မိတီၳလာကန္သမုိင္းကို ေလ့လာၾကည့္ေသာအခါ သကၠရာဇ္အမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ေတြ႕ရသည္။ ဤကဲ့သုိ႔ ေတြ႕ရသည္မွာ လည္း ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာလူမ်ိဳးတုိ႔၏ ယဥ္ေက်းမႈဓေလ့ထံုးစံအရ ကြဲျပားျခားနားေနရသည္ကုိ သိလာရသည္။ သကၠရာဇ္မ်ား မွာ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္၊ မဟာသကၠရာဇ္ႏွင့္ သာသနာသကၠရာဇ္တုိ႔ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သကၠရာဇ္သံုးမ်ိဳးကြဲျပားေနသည္ ကုိ သိရန္လုိသည္။
ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ဆုိသည္မွာ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရား ပြင့္ေတာ္မမူမီကာလ ထင္ရွားရွိေသာ သကၠရာဇ္ျဖစ္သည္။ မဟာသကၠရာဇ္ဆုိသည္မွာ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ေနာက္ ပြားတတ္လာေသာ သကၠရာဇ္ ၆၈ခုႏွစ္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ အေလာင္းေတာ္ သိဒၶတၳမင္းသားကုိ ဖြားျမင္ေတာ္မူသည္တုိ႔ေၾကာင့္ ထုိသကၠရာဇ္ကုိ မဟာသကၠရာဇ္ဟု ေခၚသည္။
သာသနာသကၠရာဇ္ဆုိသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ေတာ္မူသည့္ႏွစ္တြင္ပင္ အဇာတသတ္မင္းက အရွင္ မဟာကႆပမေထရ္ႏွင့္ တုိင္ပင္၍ သာသနာခုႏွစ္ႏွင့္အညီျဖစ္ေစရန္ သကၠရာဇ္ ၁၄၈ခုကုိ အႂကြင္းမထားဘဲ “ေဒဝိယ” ဟူေသာ ပိဋကတ္သခ်ာၤကိန္းျဖင့္ ၿဖိဳေတာ္မူၿပီးလွ်င္ တစ္ကစ၍ ေရတြက္လာသည့္ သကၠရာဇ္ျဖစ္သည္။ ထုိမွစ၍ သာသနာ ႏွင့္ ေကာဇာသကၠရာဇ္ႏွစ္ရပ္ ၿပိဳင္၍ ဝင္လာသည္။
"အာကာရဌမင္း"
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ လက္မမြန္မဆြ ပထမဦးဆံုး ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ေသာ မင္းႀကီးသည္ အာကာရဌမင္းႀကီး ျဖစ္သည္။ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ ၃ခုႏွစ္တြင္ အာကာရဌမင္းႀကီးသည္ ရဲမက္စစ္သည္ ဆင္ျမင္း ဗုိလ္ပါ၊ ေနာက္လုိက္ေလးသိန္းေက်ာ္ျဖင့္ ထြက္ခ်ီေတာ္မူလာၿပီး ဤမိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ စတင္ တူးေဖာ္ဆည္ဖုိ႔ ခဲ့ေသာ မင္းျဖစ္သည္။
ဤကန္ေတာ္ႀကီးကုိ အာကာရဌမင္းႀကီး စတင္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့စဥ္က ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ သွ်ိသွ်ားပင္မ်ားစြာ ေပါက္ေရာက္လ်က္ရွိသည္။ ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ ေပါက္ေရာက္ေနေသာ သွ်ိသွ်ားသီးမ်ားကုိ ဘုရားသားေတာ္ အရိယာ ဝိဇၨာ ရဟႏၱမေထရ္ျမတ္တုိ႔ သံုးေဆာင္ေတာ္မူၾက၍ ဤကန္ေရကုိ ေသာက္သံုးေတာ္မူၾကရာ ေနရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အာကာရဌမင္းႀကီးသည္ ဤကန္ေတာ္ကုိ “သွ်ိသွ်ား ကန္ေတာ္” ဟု အမည္သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိတီၳလာကန္ ေတာ္အစ အာကာရဌမင္းႀကီးကဟု ေခၚဆုိ၍ ကဗ်ာေတးထပ္ လကၤာမ်ား စပ္ဆုိခဲ့သည္။
"ကုသမင္း"
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဒုတိယဆည္ဖုိ႔ခဲ့ေသာမင္းမွာ သဝတၳိျပည့္ရွင္ ပပဝတီမိဖုရား၏ ၾကင္ရာေတာ္ ကုသမင္း ျဖစ္သည္။ ကုသဝတၳျပည့္ရွင္ ဘုရင္ကုသမင္းႀကီးသည္ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ ၇ခုႏွစ္တြင္ ဆင္၊ ျမင္း၊ ရထား၊ ေျခလ်င္ဗုိလ္ပါ တုိ႔ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဒုတိယအႀကိမ္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ေသာ မင္းတစ္ပါးျဖစ္သည္။ ကန္အမည္ကုိလည္း “သွ်ိသွ်ားကန္” ဟုပင္ သတ္မွတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
"ဘုိးေတာ္ အၪၥန"
မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀ခုႏွစ္တြင္ ျမတ္စြာဘုရား၏ ဘုိးေတာ္ အၪၥနမင္းႀကီးသည္ ေဆြေတာ္ရွစ္ေသာင္း မ်ိဳးေတာ္ ရွစ္ေသာင္းႏွင့္ တကြ ကပၸိလဝတ္ျပည္မွ ၾကည္းေၾကာင္း၊ ေရေၾကာင္း၊ တစ္ဆယ့္ေျခာက္ကုေဋျဖင့္ ႂကြခ်ီေတာ္မူလာၿပီး၊ မိတီၳလာကန္တည္ရာ အရပ္ကုိ ေတာင္ကုန္းေတာင္စဥ္၊ ေရလာေရစီး၊ ကုန္းက်င္း၊ ေခ်ာင္းေျမာင္း အရပ္ေဒသမ်ားျဖင့္ ခ်င့္ခ်ိန္ ၍ ထာဝရတည္တံ့ရန္ ရည္ရြယ္ၿပီး တတိယအႀကိမ္ဆည္ဖုိ႔ ျပဳျပင္ခဲ့ေသာ မင္းျဖစ္သည္။ ကန္ေတာ္အမည္ကုိလည္း “သွ်ိသွ်ား ကန္” ဟုပင္ ပညတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
ကဝိသာရမၪၥဴသာက်မ္းတြင္ ဘုိးေတာ္အၪၥနမင္းႀကီး မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူစဥ္ ဘုရင္မင္းျမတ္၏ ဘုန္းတန္ခုိးအာႏုေဘာ္ေၾကာင့္ သိၾကား၊ ျဗဟၼာနတ္မ်ားစြာတုိ႔က ေစာင့္ေရွာက္လ်က္ နဂါးမင္းတုိ႔သည္ အေနာတတ္အုိင္မွ ေရကုိ ေဆာင္ယူ၍ ကန္ေတာ္ကုိ ေရကို အန္ေစသည္။ သိၾကား၊ ျဗဟၼာမ်ားစြာတုိ႔ကလည္း ဤေရကန္ေတာ္သည္ ေနာင္လာ မည့္ ရွစ္ေသာင္းေလးေထာင္တုိင္ေအာင္ တည္လိမ့္မည္ဟု ဆုိသည္။
"အနာတပိဏ္သူေဌး"
မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃ခုႏွစ္သုိ႔ေရာက္ေသာအခါ သာဝတၱိျပည္မွ အနာတပိဏ္သူေဌးႀကီးသည္ ေနာက္လုိက္ေျခြရံ သင္းပင္းငါးေထာင္ေက်ာ္ျဖင့္ သွ်ိသွ်ားကန္ေတာ္ႀကီးအား စတုတၳအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ျပင္ျပင္ေတာ္မူသည္။ ကန္ေတာ္အမည္ကုိ လည္း “သွ်ိသွ်ားကန္” ဟု သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
"အဇာတသတ္"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၁၅ခုႏွစ္သုိ႔ေရာက္ေသာအခါ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည့္ရွင္ ပထမသံဃာယနာတင္ ဘုရင္ အဇာတသတ္မင္းသည္ စစ္သည္ဗုိလ္ပါတစ္ကုေဋျဖင့္ သွ်ိသွ်ားကန္ေတာ္ႀကီးအား ပၪၥမအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္ အမည္ကုိလည္း “သွ်ိသွ်ားကန္”ဟုပင္ မွည့္ေခၚေတာ္မူသည္။
"ကာလာေသာကမင္း"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၁၁၀ျပည့္ႏွစ္သို႔ ေရာက္ေသာအခါ ေဝသာလီျပည့္ရွင္ ဒုတိယသံဃာယနာတင္ ဘုရင္ ကာလာ ေသာကမင္းသည္ စစ္သည္ရဲမက္ဗုိလ္ပါ တစ္ကုေဋေက်ာ္ျဖင့္ သွ်ိသွ်ားကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆဌမအႀကိမ္ ျပဳျပင္ေတာ္ မူၿပီး “မဂၤလာကန္ေတာ္”ဟူ၍ အမည္သစ္မွည့္ေခၚေတာ္မူသည္။
"သီရိဓမၼာေသာကမင္း"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၂၁၈ခုႏွစ္တြင္ သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီးသည္ ေရကန္ေပါင္း ၈၄၀၀၀ တူးေဖာ္ရာတြင္ မိတီၳလာကန္လည္း တစ္ကန္အပါအဝင္ျဖစ္သည္။ သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီး၏ ဘုန္းတန္ခုိးေတာ္ေၾကာင့္ အလြန္တရာ ကမၼဇိဒၶိအာႏုေဘာ္ႀကီးမားလွ၍ တန္ခုိးမာနထန္လွေသာ အေနာတတ္အုိင္ေတာ္ေစင့္ နေႏၱာပနႏၱနဂါးမင္းႀကီးလည္း ဘုရင္ ႀကီး၏ တန္ခုိးေတာ္ကုိ မလြန္ဆန္ရဲဘဲ မိမိေနထုိင္ေစာင့္ၾကပ္ရာ အေနာတတ္ေရအုိင္သာမွ အာခံတြင္းျဖင့္ ေရမ်ားကုိ သယ္ ေဆာင္၍ အျခားနတ္နဂါးမ်ားႏွင့္အတူ ေရမ်ားကို သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေစရာ မိတီၳလာကန္ေတာ္အတြင္းဝယ္ ကမ္းလံုးညြတ္မွ် ေရမ်ားျပည့္လွ်ံေမာက္ေတာ္မူသည္။ ဤကန္ေတာ္မဂၤလာသည္ နတ္နဂါးတုိ႔၏ အေနာတတ္ေရအုိင္သာမွ ေရကို သယ္ေဆာင္၍ ေဆာက္တည္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ဘုန္းတန္ခုိး အာႏုေဘာ္ျဖင့္ ျပည့္စံုၿပီး ျမင့္ျမတ္ေသာနတ္ေရစင္ ျဖစ္သည္။
"ဘိသိတ္ေတာ္ေရစင္"
ဤကဲ့သုိ႔ နတ္နဂါးမ်ား သယ္ေဆာင္လာသည့္ အေနာတတ္ေရအုိင္သာမွ နတ္ေရေတာ္မ်ား ပါရွိသျဖင့္ တန္ခုိး အာဏာဘုန္းေတဇာအလြန္ ႀကီးမားထြန္းေတာက္လုိေသာ ဘုရင္ေလာင္းလ်ာမင္းတကာတုိ႔သည္ ရာဇဘိသိတ္၊ မုဒၵဘိသိတ္ စသည့္ ဘိသိတ္ငါးပါးတုိ႔ကုိ ခံယူေသာေသာအခါ၌ မိတီၳလာကန္ေတာ္မွ ေရကုိ ေဆာင္က်ဥ္းသယ္ယူ၍ “ဘိသိတ္ေတာ္ ေရစင္” အျဖစ္ အသံုးျပဳၾကသည္။
ဤကဲ့သုိ႔ သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီးသည္ ဤမိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ သတၱမအႀကိမ္ေျမာက္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္အမည္ကုိ “ကဋာဝက” ကန္ေတာ္ဟူ၍ ဘြဲ႕မည္သစ္ သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ကုိ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူစဥ္ အင္းမႀကီးရြာအနီး ေရႊမင္းဝံေတာင္ေျခတြင္ “ေရႊမုေဌာ”ေစတီေတာ္တစ္ဆူ တည္ထားကုိးကြယ္ခဲ့သည္။ ထုိေစတီမွာ သာစည္ၿမိဳ႕နယ္၊ ရြာႀကီးရြာအနီးရွိ “ေရႊယင္ေမွ်ာ္” ေစတီေတာ္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔အျပင္ ေခ်ာင္းေကာက္ေခ်ာင္းအနီး အင္းရြာ၏ အေရွ႕ထိပ္တြင္ စစ္သည္ေတာ္တပ္သားမ်ား အားလံုး စု႐ုံး၍ တည္ထားေသာေၾကာင့္ “လံုးေတာ္ေစတီ”ဟု ဘြဲ႕မည္ခ်ီးေျမႇာက္ေတာ္မူသည္။ ထုိေစတီေတာ္ကုိ ယခုအခါ “လံုးေစတီ”ဟု အမည္တြင္သည္။
"ဒုဌဂါမဏီမင္း"
သာသနာေတာ္ႏွစ္ ၃၆၄ခုႏွစ္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ သိဟဋျပည့္ရွင္ ဘုရင္ဒုဌဂါမဏီမင္းႀကီး သည္ ရဲမက္ဗုိလ္ေျခ ကုိးကုေဋေက်ာ္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီး အဌမအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္အမည္ကုိလည္း မူလ “သွ်ိသွ်ားကန္ ေတာ္ႀကီး”ဟူ၍ပင္ ပညတ္ေတာ္မူသည္။
"သမုဒၵရိမင္း"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၆၁၇ခုႏွစ္တြင္ သီရိေခတၱရာျပည္မွ သမုဒၵရီမင္းႀကီးသည္ ေျခြရံစစ္သည္ ေျခာက္သိန္း ေက်ာ္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ နဝမအႀကိမ္ေျမာက္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူသည္။ သမုဒၵရီမင္းသည္ ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ မဂၤလာ က်က္သေရ တင့္တယ္သျဖင့္ “ေမတၱာကန္ေတာ္”ဟူ၍ အမည္သစ္ မွည့္ေခၚေတာ္မူသည္။
"ပုပၸါးေစာရဟန္း"
ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၃၃၅ခုႏွစ္တြင္ ပုဂံျပည့္ရွင္ဘုရင္ ပုပၸါးေစာရဟန္းသည္ စစ္သည္ဗုိလ္ေျခသံုးသိန္းေက်ာ္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဒႆမအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္အမည္ကုိလည္း မူလအမည္ “သွ်ိသွ်ားကန္”ဟူ၍ပင္ ျပန္လည္ သမုတ္ေတာ္မူသည္။
"အေနာ္ရထာမင္း"
ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၄၁၄ခုႏွစ္တြင္ ပုဂံျပည့္ရွင္ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ အၿမဲဆည္းကပ္ကုိးကြယ္ေနေသာ အရွင္ အရဟံမေထရ္အမွဴးျပဳ၍ မေထရ္ႀကီးကုိးပါးႏွင့္ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ခုႏွစ္ရာျဖင့္ မိတီၴလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ျပဳျပင္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ သည္။
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ လာေရာက္ဆည္ဖုိ႔စဥ္က အရွင္အရဟံဦးေဆာင္ေသာ မေထရ္ ႀကီးကုိးပါး၊ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ၁၆ပါးတုိ႔ႏွင့္ မိတီၳလာနယ္တဝုိက္တြင္ သိမ္ကုိးသိမ္ကုိ တစ္ၿပိဳင္တည္း သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးတြင္ အေနာ္ရထာမင္း လက္ထက္ကစ၍ သိမ္ကုိးသိမ္၊ ဂူကုိးဂူ၊ အင္းကုိးအင္း၊ ကုန္းကုိးကုန္း ဟူ၍ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ သာသနဒၶဇေစတီ၊ ေရႊေစာလူးေစတီ၊ ရွင္ပစ္ဇယစ္ေစတီ၊ ေရႊဂူလွႏွင့္ ေရႊဂူႀကီးဟူေသာ ေစတီငါးဆူ တည္ထားကုိးကြယ္ခဲ့သည္။
"ႀကိဳးၾကာမွတ္တုိင္"
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္ၿပီးစီးေသာအခါ ေရလြတ္ရန္ ေရျပြန္ေက်ာက္ တံခါးတစ္ခုကုိ တည္ေဆာက္ထားသည္။ ထုိေရျပြန္ေက်ာက္တံခါးႀကီး၏ မနီးမေဝးတြင္ “ႀကိဳးၾကာမွတ္တုိင္” တစ္တုိင္ကုိ လံုးပတ္ေလးေတာင္ခန္႔ရွိ အင္ၾကင္းႏွစ္သစ္သားတုိင္ကုိ ခုိင္ခံ့စြာ စုိက္ထူထားသည္။
ထုိေရမွတ္တုိင္ေအာက္ေျခမွစ၍ လက္သစ္ေကာင္တာ အမွတ္အသားေရးေစၿပီးလွ်င္ တုိင္ထိပ္ဖ်ား၌ ဟသၤာျပဒါးေဆးျဖင့္ မြမ္းမံျခယ္သထားသည့္ ႀကိဳးၾကာ ငွက္႐ုပ္တစ္ခုကုိ ထုလုပ္တပ္ဆင္ထားသည္။
ဤကဲ့သုိ႔ ႀကိဳးၾကာေရမွတ္တုိင္ကုိ စုိက္ထူၿပီးလွ်င္ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ဤကဲ့သုိ႔ သစၥာေတာ္ျမတ္ကုိ ရြတ္ဆုိ ေတာ္မူသည္။
“ဤကန္ေတာ္အတြင္းသုိ႔ မည္မွ်ေလာက္ပင္ ေရလာေရေရာက္ၿဖိဳးေမာက္ႀကီးမားေစကာမူ ဤႀကိဳးၾကာ ငွက္၏ ႏႈတ္ သီး ေရစြက္ျခင္း မျဖစ္ေစသတည္း။ ႀကိဳးၾကာေရ မေသာက္ေစသတည္း”
ဟူ၍ သစၥာေတာ္ဆုိခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ ကန္ေတာ္၏ အံ့ဖြယ္မ်ားထဲတြင္ ႀကိဳးၾကာမေသာက္ ေရမေနာက္ ဟူ၍ပင္ ပါရွိသည္။
"မေထာင္းတာ ေမာင္ႏွမ"
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္ၿပီးေနာက္ မိမိ၏ ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ မည္မွ်ေလာက္ က်ယ္ဝန္းသည္ကုိ သိလုိေတာ္မူသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ တစ္ေန႔တြင္ ျမင္းသည္ေတာ္ ေယာက္ဖေတာ္ အား ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ပတ္လည္သို႔ ေစလႊတ္ၾကည့္႐ႈေစခဲ့သည္။ လမ္းခုလတ္ေက်းရြာမ်ားတြင္ ျမင္းလဲလွယ္ရန္ အေထာက္ အႀကိဳခ်ထားသည္။ ျမင္းသည္ေတာ္မွာ မရပ္မနားတလႊားတည္း ခုိင္းႏွင္စီးရသည္။
ေယာက္ဖေတာ္ ျမင္းသည္ေတာ္လည္း နံနက္ ၾကက္ဆင္း ၆နာရီမွ ၿမိဳ႕ေတာင္တံခါးမွ စထြက္၍ ကန္ေတာ္ႀကီးအား တစ္ပတ္လွည့္လည္ၾကည့္႐ႈရာ ညေနၾကက္တက္ ၆နာရီတြင္ ေျမာက္ၿမိဳ႕တံခါးမွ ျပန္ဝင္လာသည္။ ျမင္းသည္ေတာ္အား အေနာ္ရထာမင္းႀကီးက “အေမာင္ ကန္ေတာ္ေရဝပ္ အဘယ္သုိ႔ ရွိသနည္း” ဟု ေမးေတာ္မူရာ
“အရွင္မင္းႀကီး အရွင္ျမတ္၏ ဝိဇၨာေယာက္်ား ပန္းေတာ္ဆက္ ေမာင္ဗ်တၱ၏ ဂမုန္းနတ္ပန္းေဆာင္ၾကဥ္းရာ စခန္းျဖစ္ေသာ ေတာင္ေတာ္ေရႊပုပၸါး၏ ေတာင္ ခါးပန္းတြင္ ေျမာင္း႐ုိးျပတ္လ်က္ ေတာင္ေတာ္ႏွင့္ ၾကက္မတစ္ဝပ္စာမွ် ကြာျခား၍ ေတာင္ေတာ္ကုိ မထိလာေသာ ေရျဖစ္ပါ သည္ ဘုရား” ဟု ျပန္လည္ေလွ်ာက္ထားသည္။
ထုိအခါ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ငါဆည္ေတာ္မူေသာ ကန္ေတာ္ေရသည္ ပုပၸါးေတာ္ကုိ မထိလာသည္ျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ မထိလာကန္ေတာ္ပင္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ယေန႔မွစ၍ ကန္ေတာ္အား “မထိလာကန္ေတာ္”ဟု ေခၚတြင္ေစရန္ အမိန္႔ေတာ္ခ်မွတ္သည္။
ေယာက္ဖေတာ္ ျမင္းသည္ေတာ္သည္ ကန္တပတ္ျမင္းစီး၍ မရပ္မနားၾကည့္႐ႈရ၍ ရင္စည္းတဘက္ကုိ ေျဖလႊတ္ လုိက္သည္ႏွင့္ တစ္ၿပိဳင္နက္ ႐ုတ္တရတ္ေမ့ေျမာသြားေလသည္။ ထုိသို႔ ျမင္သည္ေတာ္ ေမ့ေျမာေနစဥ္ ႏွမျဖစ္သူ မိဖုရားငယ္ သည္ ေမာင္ေတာ္၏ အသက္အႏၱရာယ္ကုိ စုိးရိမ္ေတာ္မူသျဖင့္ ေမာင္ေတာ္အား သက္သာေတာ္မူပါရဲ႕လားဟု ေမးျမန္းေသာ အခါ ေမာင္ျဖစ္သူ ျမင္းသည္ေတာ္က “မေထာင္းတာပါ”ဟူ၍ တစ္ခြန္းသာ ေျဖၾကားၿပီး အေမာဆုိ႔ရင္ကြဲနာက်ကာ ကြယ္လြန္ အနိစၥေရာက္၍ နတ္စိမ္းျဖစ္ေလသည္။
ႏွမျဖစ္သူလည္း ေမာင္ေတာ္ျမင္းသည္ေတာ္ အျဖစ္ကုိ ယူႀကံဳးမရျဖစ္ကာ ေနရာတြင္ပင္ လတ္တေလာ ေမာင္ျဖစ္သူ စိတ္ျဖင့္ ေသပြဲဝင္ေလသည္။ ႏွမျဖစ္သူလည္း ေမာင္ကဲ့သုိ႔ပင္ နတ္စိမ္း ျဖစ္ရျပန္သည္။
ဤကဲ့သုိ႔ ေမာင္ႏွမႏွစ္ဦးစလံုး နတ္စိမ္းမ်ား ျဖစ္ၾက၍ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးအား ကုိယ္ထင္ျပကာ “နတ္စိမ္းဘဝတြင္ ေနထုိင္စရာမရွိဘဲ အတိဒုကၡေရာက္၍ ေနရာဌာန အပုိင္စားေပးသနားရန္ ေတာင္းပန္ေလွ်ာက္ထားရာ” အေနာ္ရထာမင္းႀကီး က ေျမာက္ဘက္ကန္႐ုိးတြင္ နတ္စင္နတ္ကြန္းတုိ႔ တည္ေဆာက္ေပးၿပီး မေထာင္းတာကန္႐ုိးႏွင့္ မေထာင္းတာေမာင္ႏွမ နတ္နန္းဟု သတ္မွတ္ေနရာ ေပးခဲ့သည္။
"ေရႊငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္"
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ဆည္ဖုိ႔ၿပီးေသာအခါ ဤကန္ေတာ္အတြင္း႐ွိ အႀကီးဆံုးေသာ ငါးရံ႕ႀကီးႏွစ္ေကာင္ကုိ ႀကိမ္စႀကၤာျဖင့္ ႐ုိက္ခတ္ေခၚငင္ေတာ္မူၿပီး အျခားငါးမ်ားႏွင့္ ထင္ရွားကြဲျပားေစရန္ ဦးေခါင္းတြင္ ေရႊစင္ ေရႊျပားမ်ားခ်လ်က္ “အသင္ ငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္သည္ ဤမထိလာ ကန္ေရေသာက္မွန္ျငား လူအမ်ားတုိ႔အတြက္ ေကာင္းဆုိး ႏွစ္ပါး နိမိတ္မ်ား ထင္ရွားျပဆုိႏုိင္ေသာ နိမိတ္ညႊန္ငါးမ်ားအျဖစ္ တည္ရစ္ၾကေစ၊ နယ္ပုိင္ဆုိင္ရာ နတ္မ်ားစြာတုိ႔ကလည္း မ်ိဳးမတူညီ စံုညီ႐ုိင္းပင္းၾကေစ၊ အကယ္၍ ဖမ္းယူႏွိပ္စက္ခဲ့ေသာ္၊ ဖမ္းယူစားေသာက္ခဲ့ေသာ္ ဝမ္းေလွ်ာ၊ ဝမ္းပ်က္၍ ေဘး ဒုကၡဆုိး၊ အေသဆုိးျဖင့္ ေသေၾကပ်က္စီးေစသတည္း” ဟူ၍ အမိန္႔ေတာ္ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။
ထုိငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္မွ ကၽြဲႀကီးတမွ် ႀကီးမားလွသည္ဟု ဆုိသည္။ ထုိငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္အနက္ တစ္ေကာင္မွာ ၁၂၈၈ ခုႏွစ္က ကန္ေရဝင္အားႀကီးသျဖင့္ ကန္႐ိုးေပၚေရေက်ာ္ၿပီး ကန္က်ိဳးေပါက္ခဲ့သျဖင့္ ကန္ေတာ္ေအာက္သို႔ ေမ်ာပါသြားရာ ကန္ေအာက္သားမ်ား သတ္ျဖတ္စားေသာက္ ၾကေသာေၾကာင့္ လူအမ်ား ဝမ္းေလွ်ာေသကုန္ ၾကသည္ဆုိ၏။
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ လာေရာက္ဆည္ဖုိ႔စဥ္က အရွင္အရဟံဦးေဆာင္ေသာ မေထရ္ ႀကီး ကုိးပါး၊ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ၁၆ပါးတုိ႔ျဖင့္ မိတီၳလာနယ္တဝုိက္တြင္ သိမ္ကုိးသိမ္ကုိ တစ္ၿပိဳင္တည္း သမုတ္ေတာ္မူခဲ့ သည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးတြင္ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္မွ စ၍ သိမ္ကုိးသိမ္၊ ဂူကုိးဂူ၊ အင္းကုိးအင္း၊ ကုန္းကုိးကုန္း ဟူ၍ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။
“သိမ္ကုိးသိမ္”
သိမ္ကုိးသိမ္ကုိ လက္ယာရစ္ လွည့္ပတ္မည္ဆုိလွ်င္ “ပဲသီတာသိမ္” ကုိ စတင္ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။ ပဲသီတာသိမ္ မွာ အလည္ရြာနယ္ေျမ၊ ျမင္းကန္ေက်းရြာအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ၿပီး ဆည္ကုန္းေက်းရြာအနီး မိတီၳလာ-ေက်ာက္ပန္းေတာင္း ကားလမ္းေဘးတြင္ တည္ရွိသည္။ ပဲသီတာသိမ္ကုိ ရဟႏၱာ အရွင္စုနႏၵက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
ဒုတိယေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ကတၱဴကန္သိမ္” ျဖစ္သည္။ ကတၱဴကန္သိမ္မွာ ေမြအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ၿပီး အုိမေတြ႕ရြာ အေရွ႕ဘက္ သိမ္ေတာ္ကုန္းတြင္ တည္ရွိသည္။ ယခင္က သြားလာရန္ ခက္ခဲေသာ္လည္း ယခုအခါ ရန္ကုန္-မႏၱေလး အျမန္ လမ္းမႀကီးေဘးတြင္ ရွိသျဖင့္ သြားလာရန္ အထူးလြယ္ကူသြားၿပီျဖစ္သည္။ ကတၱဴကန္သိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ရဌက ႀကီးၾကပ္ ခဲ့သည္။
တတိယေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ဝက္ေက်ာက္သိမ္” ျဖစ္သည္။ ဝက္ေက်ာက္သိမ္မွာ ေညာင္ပင္လွ်ိဳေက်းရြာအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ၿပီး ဝက္ေက်ာက္ရြာ ေျမာက္ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ဝက္ေက်ာက္သိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ျမတ္ ရွင္ဗာကုလက ႀကီးၾကပ္ခဲ့ သည္။
စတုတၳေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ရွင္ပင္ကူသိမ္”ျဖစ္သည္။ ရွင္ပင္ကူသိမ္မွာ ရြာမအုပ္စု၊ ရွင္ၿမိဳ႕ရြာအနီးတြင္ တည္ရွိသည္။ ယခုအခါ ခ်မ္းေအးသာယာၿမိဳ႕သစ္ ေျမာက္ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ရွင္ပင္ကူသိမ္ကုိ ရဟႏာၱရွင္ေမာဂၢလိက ႀကီးၾကပ္ခဲ့ သည္။
ပၪၥမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “သားဖန္းသိမ္”ျဖစ္သည္။ သားဖန္းသိမ္မွာ မိတီၴလာေျမာက္ဘက္ ငါးမုိင္ကြာ မိတီၳလာ- ပင္းတလဲသြား ကားလမ္းေဘးတြင္ တည္ရွိသည္။ သားဖန္းေတာင္ရြာ ေျမာက္ဘက္ကုန္းတြင္တည္ရွိသည္။ သားဖန္းသိမ္၏ ထူးျခားခ်က္မွာ ေရွးအေဆာက္အဦးအတုိင္း ဘံုငါးဆင့္ တန္ေဆာင္းႏွင့္ ေစတီေတာ္အတြင္းရွိ ႐ုပ္ပြားေတာ္မွာလည္း ပုဂံ လက္ရာ ႐ုပ္ပြားေတာ္ျဖစ္သည္။ ထူးျခားရွားပါးသည့္ သိမ္ေတာ္ျဖစ္သည္။ သားဖန္းသိမ္ကုိ
ရွင္အရဟံမေထရ္ျမတ္ႀကီးက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
ဆဌမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ကလိန္ေျခသိန္”ျဖစ္သည္။ ကလိန္ေျခသိန္မွာ ရွမ္းတဲနယ္ေျမ၊ ေက်ာင္းရြာအုပ္စု၊ ေလးေထာင့္ကန္ေက်းရြာ အနီးတြင္ တည္ရွိသည္။ ကလိန္ေျခသိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ျမတ္ ဓမၼိက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
သတၱမေတြ႕ရမည့္ သိမ္မွာ “ကူျဖဴသိမ္” ျဖစ္သည္။ ကူျဖဴသိမ္မွာ ကူျဖဴသိမ္ေက်းရြာအနီးတြင္ တည္ရွိသည္။ ယခု အခါ သေျပဝ-သာစည္သြား ကားလမ္းေဘး “ဝန္ဇင္းမင္းရာဇာ” တည္ထားကုိးကြယ္သည့္ ေရႊစည္းခံုေစတီေတာ္၏ ေတာင္ ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ကူျဖဴသိမ္မွာ သာစည္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္းတြင္ ပါဝင္သည္။ ကူျဖဴသိမ္ကုိ ရဟႏၱာရွင္ ေရဝထက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
အဌမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ကုန္းေတာင္းသိမ္”ျဖစ္သည္။ ကုန္းေတာင္းသိမ္မွာ မိတီၳလာ-ေတာင္ႀကီး သြား ကားလမ္း ေဘး ေညာင္ကုိင္ေက်းရြာ၏ အေရွ႕ေျမာက္ ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ကုန္းေတာင္းသိမ္ မွာလည္း သာစည္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ပါဝင္သည္။ ကုန္းေတာင္းသိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ျမတ္ ရွင္ယသက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
နဝမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ထီးသံုးဆင့္သိမ္” ျဖစ္သည္။ ထီးသံုးဆင့္သိမ္မွာ မိတီၳလာ-ျမင္းၿခံသြား ကားလမ္းေဘး “ေရႊျမင္မိ” ေစတီေတာ္ဝင္းအတြင္း သီရိမဂၤလာရပ္ကြက္တြင္ တည္ရွိသည္။
“ထီးသံုးဆင့္သိမ္” မွာ အလယ္သိမ္ ျဖစ္သည္။ ထီးသံုးဆင့္သိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ နႏၵက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
သိမ္ကုိးသိမ္မွာ တစ္သိမ္ႏွင့္တစ္သိမ္ အေျဖာင့္တုိင္းလွ်င္ ႏွစ္မုိင္ခန္႔သာ ကြာေဝးသည္။ ထီးသံုးဆင့္သိမ္ကုိ ဗဟုိထား၍ ကန္ေအာက္ေလးသိမ္ႏွင့္ ကန္အထက္ ေလးသိမ္ တည္ေဆာက္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။ သိမ္တုိင္းတြင္ သိမ္ဦး ေစတီရွိသည္။ ေစတီတုိင္းမွာ အေရွ႕ဘက္မုဒ္လွည့္ထားသည္။ မုဒ္တုိင္းတြင္ တင္ပလႅင္ေခြ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ား တည္ထားသည္။ ပဲသီတာသိမ္၊ ကတၱဴကန္သိမ္၊ ဝက္ေက်ာက္သိမ္ႏွင့္ ရွင္ပင္ဂူသိမ္တုိ႔မွာ ကန္အထက္တြင္ရွိေသာ သိမ္ေလးသိမ္ျဖစ္၍ သားဖန္းသိမ္၊ ကလိန္ေျခသိမ္၊ ကူျဖဴသိမ္ႏွင့္ ကုန္းေတာင္းသိမ္ေလးသိမ္တုိ႔မွာ ကန္ေအာက္ေလးသိမ္ျဖစ္သည္။ ထုိသိမ္ ကုိးသိမ္ကုိ ရွင္အရဟံ မေထရ္ျမတ္ အမွဴးျပဳ၍ မေထရ္ႀကီးကုိးပါးႏွင့္ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ၁၆ပါးတုိ႔က တစ္ေန႔တည္း၊ တစ္ရက္တည္း၊ တစ္ၿပိဳင္တည္ပဲ တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။
credit ငယ္ေလးစာေပမွ
ျပန္လည္မွ်ေဝေပးသည္။
=========================
ျပန္လည္မ်ွေဝျခင္းျဖစ္ပါသည္ မဖက္အားလ်ွင္ share ထားပါ အားမွဖက္ပါ
မိတီၳလာကန္သည္ ျမန္မာျပည္တြင္ အဓိကထင္ရွားေသာ ကန္ေတာ္ႀကီးျဖစ္သည္။ မိတီၳလာကန္ေတာ္ဘြဲ႕ ကဗ်ာ၊ လကၤာ၊ ေမာ္ကြန္းမ်ားကုိ ေရွးျမန္မာပညာရွိ စာဆုိမ်ားက ေရးစပ္သီကံုးခဲ့သည္မွာ အထင္အရွားရွိပါသည္။
မိတီၳလာကန္ေမာ္ကြန္းကုိ အင္းဝေခတ္၊ ေရႊနန္းေက်ာ့ရွင္ နရပတိလက္ထက္ ရတုလကၤာ ဘုရင္ မဟာသိလဝံသ ကလည္းေကာင္း၊ အမရပူရ ပထမၿမိဳ႕တည္ နန္းတည္းမင္းတရားႀကီး လက္ထက္ ဗလနႏၵ စည္သူက လည္းေကာင္း၊ တြင္းသင္းတုိက္ဝန္ မဟာစည္သူက လည္းေကာင္း အသီးသီး မိတီၳလာကန္ေတာ္မဂၤလာ ေမာ္ကြန္းကုိ ေရးထုိးစပ္ခဲ့ၾကသည္။
မိတီၳလာကန္အလွကုိ ခ်ီးက်ဴးၾကသည္။ မိတီၳလာကန္၏ အက်ယ္အဝန္းကုိ တင္စားၾကသည္။ မိတီၳလာကန္၏ အံ့ခ်ီး ဖြယ္မ်ားကုိ သီကံုးစပ္ဆုိၾကသည္။ မိတီၳလာကန္ကုိ
“ေရမွာ စစ္ကုိင္း၊ လိႈင္းမွာ ပခန္းငယ္၊ လယ္မွာ ေတာင္တြင္း၊ စပါးမွာ ရမည္းသင္း၊ အင္းမွာ ေတာင္သမန္၊ ကန္မွာ မိတီၳလာ”
ဟု တင္စားစပ္ဆုိခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိတီၳလာကန္မွာ ထင္ရွား ေက်ာ္ၾကားသည္။ မိတီၳလာၿမိဳ႕သည္ မုိးနည္းေရရွားရန္ဝန္းေဒသတြင္ ပါဝင္ေသာ္လည္း မိတီၳလာ၊ ရန္ကုန္၊ ျမင္းၿခံ၊ ေတာင္ႀကီး၊ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း၊ မႏၱေလးကားလမ္း (၅)လမ္းဆံုစည္းရာ လမ္းဆံုလမ္းမႀကီး က်သျဖင့္ အထူးစည္ကား သည္။
ထုိ႔ျပင္ “လူကေလးရဲ႕ ေခ်ာ့စရာ မိတီၳလာကန္ေတာ္ေအာက္က ဖားေကာက္ခဲ့ပါ၊ ဖားပါရင္ တစ္ေကာင္ေပးပါ၊ မ်က္လံုးရယ္ ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္နဲ႔ ဖားေကာင္ကေသး”
ဟူေသာ သားေခ်ာ့ကဗ်ာေၾကာင့္လည္း ျမန္မာလူမ်ိဳးတုိင္း မိတီၳလာကန္ကုိ ၾကားဖူးၾကသည္။
ဤမွ်ေလာက္ ေရွးစာဆုိေတာ္ အေက်ာ္အေမာ္မ်ား ေရးစပ္သီကံုးဖြဲ႕ဆုိခဲ့သည့္ မိတီၳလာကန္သည္ မည္မွ်ႀကီးသနည္း၊ မည္မွ်က်ယ္သနည္း၊ မည္သည့္မင္း တည္ခဲ့သနည္းစသည္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္အေၾကာင္းကုိ သိခ်င္ၾကသည္။
မိတီၳလာကန္ သည္ ေရွးစာဆုိေတာ္အေက်ာ္အေမာ္မ်ား ေရးစပ္သီကံုးသေလာက္ မည္မွ် ႀကီးက်ယ္ခမ္းနား တင့္တယ္လွပသည္ကုိ သိလုိ ၾကသည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ေရွးျမန္မာမင္း ဆယ့္ခုႏွစ္ဆက္တိတိတုိ႔က ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္ခဲ့ၾကသျဖင့္ သမုိင္းဝင္ အဓိကရ ကန္ေတာ္ႀကီးျဖစ္သည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္သမုိင္းမွာ ထူးဆန္းအံ့ၾသ ဖြယ္ရာမ်ားကုိလည္း ေတြ႕ရသည္။ မွတ္သားစရာမ်ား ျဖင့္လည္း ျပည့္ႏွက္ေနသည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ေရွးျမန္မာမင္း တစ္ဆယ့္ခုႏွစ္ဆက္ ျပဳျပင္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ၾကသျဖင့္ ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ ေရွး ျမန္မာမင္းမ်ား တည္ထားကုိးကြယ္ခဲ့သည့္ သမုိင္းဝင္ ဘုရားေစတီ (၃၂)ဆူလည္း ရွိသည္။ ထုိဘုရားေစတီမ်ားမွာ ႏွစ္ေပါင္း ရာခ်ီလာၿပီျဖစ္သျဖင့္ အခ်ိဳ႕ဘုရားေစတီမ်ားမွာ ၿပိဳပ်က္ေပ်ာက္ကြယ္သြားသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။
ဤကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ေရွးမင္းအဆက္ဆက္ မည္သည့္ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္သည္ကုိ ေလ့လာေသာအခါ ေအာက္ပါသမုိင္းမွတ္တမ္းကုိ ေတြ႕ရသည္။
သိၾကားမင္းသည္ တာဝတႎသာနတ္ျပည္တြင္ သက္တမ္းေစ့၍ စုေတရန္ နီးလာေသာအခါ နိမိတ္ႀကီး ငါးပါးကုိ ျမင္သည္။ စုေတရန္ ဝန္ေလး ေၾကာက္ရြံ႕ လာသည္။ တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ားလာသည္။
ထုိအခါ သိၾကားမင္းသည္ ျမတ္စြာဘုရားထံ ခြင့္ပန္၍ တာဝတႎသာနတ္ျပည္၌ အဓြန္႔ရွည္စြာ ေနထိုင္ရန္ အသက္ရွည္ ေၾကာင္းတရား ေဟာၾကားပါရန္ ေလွ်ာက္ထားေတာင္းပန္ေလသည္။
ျမတ္စြာဘုရားသည္ “သိၾကားမင္း၊ ကန္ေဟာင္းမ်ား ပ်က္စီးယုိယြင္းေနသည္ကုိ အသစ္ျဖစ္ေအာင္ ျပဳျပင္ဆည္ဖုိ႔ ရမည္” ဟု မိန္႔ေတာ္မူေသာေၾကာင့္ သိၾကားမင္းသည္ ေတာသံုးေထာင္ အတြင္း၌ မွီတင္းေနထုိင္ၾကကုန္ေသာ သတၱဝါ၊ ေက်းငွက္အေပါင္းတုိ႔ ေသာက္သံုးအားထားမွီခုိရန္ ေရကန္အမ်ား ဖန္ဆင္းတည္ေထာင္ထားေသာ ဥပဌမ ၱကုသုိလ္ အက်ိဳး ဆက္ေၾကာင့္ အသက္ရွည္ၾကာ ေနရသည္ဟု သုတ္မဟာ (ဝါ) အဌကထာ သတၱပၪၥသုတ္ေတာ္တြင္ ေဟာၾကား ေတာ္မူခဲ့ သည္။
ထုိသုတ္ေတာ္လာ ေဟာၾကားခ်က္ကို သိေတာ္မူေသာ ေရွးမင္းအဆက္ဆက္တုိ႔သည္ မ်က္ေမွာက္အက်ိဳး၊ တမလြန္ အက်ိဳး တုိးပြားေစရန္ ကန္၊ ေခ်ာင္း၊ ဆည္ေျမာင္းမ်ားကုိ ဆည္ဖုိ႔ျခင္း၊ ျပဳျပင္ျခင္း စေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဤမိတီၳလာ ကန္ ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ ျပဳျပင္ခဲ့ေၾကာင္း သမုိင္း အေထာက္အထားအရ သိရပါသည္။
မည္သည့္ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဆည္ဖုိ႔ခဲ့သည္ျဖစ္ေစ မိတီၳလာကန္ေရကို အမွီျပဳ၍ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေတာင္သူလယ္ သမားမ်ားသည္ ကန္ေရေသာက္ျဖင့္ လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳး စားေသာက္ခဲ့ၾကသည္။ ယခုလည္း ကန္ေရကို အဓိကထား၍ စုိက္ပ်ိဳး လုပ္ကုိင္စားေသာက္ေနၾကသည္။ ေနာင္ကိုလည္း ကန္ေရကုိ အမွီျပဳ၍ စုိက္ပ်ိဳးစားေသာက္သြားဦးမည္ ျဖစ္သည္။ မိတီၳလာ ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သားမ်ားအတြက္လည္း ေသာက္ေရသံုးေရမ်ား အဓိက အားထားမွီခုိေနရေသာ ကန္ေတာ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိတီၳလာ ကန္ေတာ္ႀကီးသည္ မ်က္ေမွာက္လူသားမ်ားအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးျပဳေနေသာ ကန္ေတာ္ႀကီးပင္ျဖစ္သည္။
မိတီၳလာကန္သမုိင္းကို ေလ့လာၾကည့္ေသာအခါ သကၠရာဇ္အမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ေတြ႕ရသည္။ ဤကဲ့သုိ႔ ေတြ႕ရသည္မွာ လည္း ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာလူမ်ိဳးတုိ႔၏ ယဥ္ေက်းမႈဓေလ့ထံုးစံအရ ကြဲျပားျခားနားေနရသည္ကုိ သိလာရသည္။ သကၠရာဇ္မ်ား မွာ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္၊ မဟာသကၠရာဇ္ႏွင့္ သာသနာသကၠရာဇ္တုိ႔ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သကၠရာဇ္သံုးမ်ိဳးကြဲျပားေနသည္ ကုိ သိရန္လုိသည္။
ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ဆုိသည္မွာ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရား ပြင့္ေတာ္မမူမီကာလ ထင္ရွားရွိေသာ သကၠရာဇ္ျဖစ္သည္။ မဟာသကၠရာဇ္ဆုိသည္မွာ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ေနာက္ ပြားတတ္လာေသာ သကၠရာဇ္ ၆၈ခုႏွစ္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ အေလာင္းေတာ္ သိဒၶတၳမင္းသားကုိ ဖြားျမင္ေတာ္မူသည္တုိ႔ေၾကာင့္ ထုိသကၠရာဇ္ကုိ မဟာသကၠရာဇ္ဟု ေခၚသည္။
သာသနာသကၠရာဇ္ဆုိသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ေတာ္မူသည့္ႏွစ္တြင္ပင္ အဇာတသတ္မင္းက အရွင္ မဟာကႆပမေထရ္ႏွင့္ တုိင္ပင္၍ သာသနာခုႏွစ္ႏွင့္အညီျဖစ္ေစရန္ သကၠရာဇ္ ၁၄၈ခုကုိ အႂကြင္းမထားဘဲ “ေဒဝိယ” ဟူေသာ ပိဋကတ္သခ်ာၤကိန္းျဖင့္ ၿဖိဳေတာ္မူၿပီးလွ်င္ တစ္ကစ၍ ေရတြက္လာသည့္ သကၠရာဇ္ျဖစ္သည္။ ထုိမွစ၍ သာသနာ ႏွင့္ ေကာဇာသကၠရာဇ္ႏွစ္ရပ္ ၿပိဳင္၍ ဝင္လာသည္။
"အာကာရဌမင္း"
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ လက္မမြန္မဆြ ပထမဦးဆံုး ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ေသာ မင္းႀကီးသည္ အာကာရဌမင္းႀကီး ျဖစ္သည္။ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ ၃ခုႏွစ္တြင္ အာကာရဌမင္းႀကီးသည္ ရဲမက္စစ္သည္ ဆင္ျမင္း ဗုိလ္ပါ၊ ေနာက္လုိက္ေလးသိန္းေက်ာ္ျဖင့္ ထြက္ခ်ီေတာ္မူလာၿပီး ဤမိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ စတင္ တူးေဖာ္ဆည္ဖုိ႔ ခဲ့ေသာ မင္းျဖစ္သည္။
ဤကန္ေတာ္ႀကီးကုိ အာကာရဌမင္းႀကီး စတင္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့စဥ္က ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ သွ်ိသွ်ားပင္မ်ားစြာ ေပါက္ေရာက္လ်က္ရွိသည္။ ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ ေပါက္ေရာက္ေနေသာ သွ်ိသွ်ားသီးမ်ားကုိ ဘုရားသားေတာ္ အရိယာ ဝိဇၨာ ရဟႏၱမေထရ္ျမတ္တုိ႔ သံုးေဆာင္ေတာ္မူၾက၍ ဤကန္ေရကုိ ေသာက္သံုးေတာ္မူၾကရာ ေနရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အာကာရဌမင္းႀကီးသည္ ဤကန္ေတာ္ကုိ “သွ်ိသွ်ား ကန္ေတာ္” ဟု အမည္သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိတီၳလာကန္ ေတာ္အစ အာကာရဌမင္းႀကီးကဟု ေခၚဆုိ၍ ကဗ်ာေတးထပ္ လကၤာမ်ား စပ္ဆုိခဲ့သည္။
"ကုသမင္း"
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဒုတိယဆည္ဖုိ႔ခဲ့ေသာမင္းမွာ သဝတၳိျပည့္ရွင္ ပပဝတီမိဖုရား၏ ၾကင္ရာေတာ္ ကုသမင္း ျဖစ္သည္။ ကုသဝတၳျပည့္ရွင္ ဘုရင္ကုသမင္းႀကီးသည္ ကလိယုဂ္သကၠရာဇ္ ၇ခုႏွစ္တြင္ ဆင္၊ ျမင္း၊ ရထား၊ ေျခလ်င္ဗုိလ္ပါ တုိ႔ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဒုတိယအႀကိမ္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ေသာ မင္းတစ္ပါးျဖစ္သည္။ ကန္အမည္ကုိလည္း “သွ်ိသွ်ားကန္” ဟုပင္ သတ္မွတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
"ဘုိးေတာ္ အၪၥန"
မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀ခုႏွစ္တြင္ ျမတ္စြာဘုရား၏ ဘုိးေတာ္ အၪၥနမင္းႀကီးသည္ ေဆြေတာ္ရွစ္ေသာင္း မ်ိဳးေတာ္ ရွစ္ေသာင္းႏွင့္ တကြ ကပၸိလဝတ္ျပည္မွ ၾကည္းေၾကာင္း၊ ေရေၾကာင္း၊ တစ္ဆယ့္ေျခာက္ကုေဋျဖင့္ ႂကြခ်ီေတာ္မူလာၿပီး၊ မိတီၳလာကန္တည္ရာ အရပ္ကုိ ေတာင္ကုန္းေတာင္စဥ္၊ ေရလာေရစီး၊ ကုန္းက်င္း၊ ေခ်ာင္းေျမာင္း အရပ္ေဒသမ်ားျဖင့္ ခ်င့္ခ်ိန္ ၍ ထာဝရတည္တံ့ရန္ ရည္ရြယ္ၿပီး တတိယအႀကိမ္ဆည္ဖုိ႔ ျပဳျပင္ခဲ့ေသာ မင္းျဖစ္သည္။ ကန္ေတာ္အမည္ကုိလည္း “သွ်ိသွ်ား ကန္” ဟုပင္ ပညတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
ကဝိသာရမၪၥဴသာက်မ္းတြင္ ဘုိးေတာ္အၪၥနမင္းႀကီး မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူစဥ္ ဘုရင္မင္းျမတ္၏ ဘုန္းတန္ခုိးအာႏုေဘာ္ေၾကာင့္ သိၾကား၊ ျဗဟၼာနတ္မ်ားစြာတုိ႔က ေစာင့္ေရွာက္လ်က္ နဂါးမင္းတုိ႔သည္ အေနာတတ္အုိင္မွ ေရကုိ ေဆာင္ယူ၍ ကန္ေတာ္ကုိ ေရကို အန္ေစသည္။ သိၾကား၊ ျဗဟၼာမ်ားစြာတုိ႔ကလည္း ဤေရကန္ေတာ္သည္ ေနာင္လာ မည့္ ရွစ္ေသာင္းေလးေထာင္တုိင္ေအာင္ တည္လိမ့္မည္ဟု ဆုိသည္။
"အနာတပိဏ္သူေဌး"
မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃ခုႏွစ္သုိ႔ေရာက္ေသာအခါ သာဝတၱိျပည္မွ အနာတပိဏ္သူေဌးႀကီးသည္ ေနာက္လုိက္ေျခြရံ သင္းပင္းငါးေထာင္ေက်ာ္ျဖင့္ သွ်ိသွ်ားကန္ေတာ္ႀကီးအား စတုတၳအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ျပင္ျပင္ေတာ္မူသည္။ ကန္ေတာ္အမည္ကုိ လည္း “သွ်ိသွ်ားကန္” ဟု သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
"အဇာတသတ္"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၁၅ခုႏွစ္သုိ႔ေရာက္ေသာအခါ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည့္ရွင္ ပထမသံဃာယနာတင္ ဘုရင္ အဇာတသတ္မင္းသည္ စစ္သည္ဗုိလ္ပါတစ္ကုေဋျဖင့္ သွ်ိသွ်ားကန္ေတာ္ႀကီးအား ပၪၥမအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္ အမည္ကုိလည္း “သွ်ိသွ်ားကန္”ဟုပင္ မွည့္ေခၚေတာ္မူသည္။
"ကာလာေသာကမင္း"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၁၁၀ျပည့္ႏွစ္သို႔ ေရာက္ေသာအခါ ေဝသာလီျပည့္ရွင္ ဒုတိယသံဃာယနာတင္ ဘုရင္ ကာလာ ေသာကမင္းသည္ စစ္သည္ရဲမက္ဗုိလ္ပါ တစ္ကုေဋေက်ာ္ျဖင့္ သွ်ိသွ်ားကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆဌမအႀကိမ္ ျပဳျပင္ေတာ္ မူၿပီး “မဂၤလာကန္ေတာ္”ဟူ၍ အမည္သစ္မွည့္ေခၚေတာ္မူသည္။
"သီရိဓမၼာေသာကမင္း"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၂၁၈ခုႏွစ္တြင္ သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီးသည္ ေရကန္ေပါင္း ၈၄၀၀၀ တူးေဖာ္ရာတြင္ မိတီၳလာကန္လည္း တစ္ကန္အပါအဝင္ျဖစ္သည္။ သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီး၏ ဘုန္းတန္ခုိးေတာ္ေၾကာင့္ အလြန္တရာ ကမၼဇိဒၶိအာႏုေဘာ္ႀကီးမားလွ၍ တန္ခုိးမာနထန္လွေသာ အေနာတတ္အုိင္ေတာ္ေစင့္ နေႏၱာပနႏၱနဂါးမင္းႀကီးလည္း ဘုရင္ ႀကီး၏ တန္ခုိးေတာ္ကုိ မလြန္ဆန္ရဲဘဲ မိမိေနထုိင္ေစာင့္ၾကပ္ရာ အေနာတတ္ေရအုိင္သာမွ အာခံတြင္းျဖင့္ ေရမ်ားကုိ သယ္ ေဆာင္၍ အျခားနတ္နဂါးမ်ားႏွင့္အတူ ေရမ်ားကို သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေစရာ မိတီၳလာကန္ေတာ္အတြင္းဝယ္ ကမ္းလံုးညြတ္မွ် ေရမ်ားျပည့္လွ်ံေမာက္ေတာ္မူသည္။ ဤကန္ေတာ္မဂၤလာသည္ နတ္နဂါးတုိ႔၏ အေနာတတ္ေရအုိင္သာမွ ေရကို သယ္ေဆာင္၍ ေဆာက္တည္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ဘုန္းတန္ခုိး အာႏုေဘာ္ျဖင့္ ျပည့္စံုၿပီး ျမင့္ျမတ္ေသာနတ္ေရစင္ ျဖစ္သည္။
"ဘိသိတ္ေတာ္ေရစင္"
ဤကဲ့သုိ႔ နတ္နဂါးမ်ား သယ္ေဆာင္လာသည့္ အေနာတတ္ေရအုိင္သာမွ နတ္ေရေတာ္မ်ား ပါရွိသျဖင့္ တန္ခုိး အာဏာဘုန္းေတဇာအလြန္ ႀကီးမားထြန္းေတာက္လုိေသာ ဘုရင္ေလာင္းလ်ာမင္းတကာတုိ႔သည္ ရာဇဘိသိတ္၊ မုဒၵဘိသိတ္ စသည့္ ဘိသိတ္ငါးပါးတုိ႔ကုိ ခံယူေသာေသာအခါ၌ မိတီၳလာကန္ေတာ္မွ ေရကုိ ေဆာင္က်ဥ္းသယ္ယူ၍ “ဘိသိတ္ေတာ္ ေရစင္” အျဖစ္ အသံုးျပဳၾကသည္။
ဤကဲ့သုိ႔ သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီးသည္ ဤမိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ သတၱမအႀကိမ္ေျမာက္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္အမည္ကုိ “ကဋာဝက” ကန္ေတာ္ဟူ၍ ဘြဲ႕မည္သစ္ သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
သီရိဓမၼာေသာကမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ကုိ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူစဥ္ အင္းမႀကီးရြာအနီး ေရႊမင္းဝံေတာင္ေျခတြင္ “ေရႊမုေဌာ”ေစတီေတာ္တစ္ဆူ တည္ထားကုိးကြယ္ခဲ့သည္။ ထုိေစတီမွာ သာစည္ၿမိဳ႕နယ္၊ ရြာႀကီးရြာအနီးရွိ “ေရႊယင္ေမွ်ာ္” ေစတီေတာ္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔အျပင္ ေခ်ာင္းေကာက္ေခ်ာင္းအနီး အင္းရြာ၏ အေရွ႕ထိပ္တြင္ စစ္သည္ေတာ္တပ္သားမ်ား အားလံုး စု႐ုံး၍ တည္ထားေသာေၾကာင့္ “လံုးေတာ္ေစတီ”ဟု ဘြဲ႕မည္ခ်ီးေျမႇာက္ေတာ္မူသည္။ ထုိေစတီေတာ္ကုိ ယခုအခါ “လံုးေစတီ”ဟု အမည္တြင္သည္။
"ဒုဌဂါမဏီမင္း"
သာသနာေတာ္ႏွစ္ ၃၆၄ခုႏွစ္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ သိဟဋျပည့္ရွင္ ဘုရင္ဒုဌဂါမဏီမင္းႀကီး သည္ ရဲမက္ဗုိလ္ေျခ ကုိးကုေဋေက်ာ္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီး အဌမအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္အမည္ကုိလည္း မူလ “သွ်ိသွ်ားကန္ ေတာ္ႀကီး”ဟူ၍ပင္ ပညတ္ေတာ္မူသည္။
"သမုဒၵရိမင္း"
သာသနာေတာ္သကၠရာဇ္ ၆၁၇ခုႏွစ္တြင္ သီရိေခတၱရာျပည္မွ သမုဒၵရီမင္းႀကီးသည္ ေျခြရံစစ္သည္ ေျခာက္သိန္း ေက်ာ္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ နဝမအႀကိမ္ေျမာက္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူသည္။ သမုဒၵရီမင္းသည္ ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ မဂၤလာ က်က္သေရ တင့္တယ္သျဖင့္ “ေမတၱာကန္ေတာ္”ဟူ၍ အမည္သစ္ မွည့္ေခၚေတာ္မူသည္။
"ပုပၸါးေစာရဟန္း"
ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၃၃၅ခုႏွစ္တြင္ ပုဂံျပည့္ရွင္ဘုရင္ ပုပၸါးေစာရဟန္းသည္ စစ္သည္ဗုိလ္ေျခသံုးသိန္းေက်ာ္ျဖင့္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဒႆမအႀကိမ္ ဆည္ဖုိ႔ေတာ္မူၿပီး ကန္ေတာ္အမည္ကုိလည္း မူလအမည္ “သွ်ိသွ်ားကန္”ဟူ၍ပင္ ျပန္လည္ သမုတ္ေတာ္မူသည္။
"အေနာ္ရထာမင္း"
ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၄၁၄ခုႏွစ္တြင္ ပုဂံျပည့္ရွင္ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ အၿမဲဆည္းကပ္ကုိးကြယ္ေနေသာ အရွင္ အရဟံမေထရ္အမွဴးျပဳ၍ မေထရ္ႀကီးကုိးပါးႏွင့္ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ခုႏွစ္ရာျဖင့္ မိတီၴလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ျပဳျပင္ဆည္ဖုိ႔ခဲ့ သည္။
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ လာေရာက္ဆည္ဖုိ႔စဥ္က အရွင္အရဟံဦးေဆာင္ေသာ မေထရ္ ႀကီးကုိးပါး၊ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ၁၆ပါးတုိ႔ႏွင့္ မိတီၳလာနယ္တဝုိက္တြင္ သိမ္ကုိးသိမ္ကုိ တစ္ၿပိဳင္တည္း သမုတ္ေတာ္မူခဲ့သည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးတြင္ အေနာ္ရထာမင္း လက္ထက္ကစ၍ သိမ္ကုိးသိမ္၊ ဂူကုိးဂူ၊ အင္းကုိးအင္း၊ ကုန္းကုိးကုန္း ဟူ၍ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ကန္ေတာ္တဝုိက္တြင္ သာသနဒၶဇေစတီ၊ ေရႊေစာလူးေစတီ၊ ရွင္ပစ္ဇယစ္ေစတီ၊ ေရႊဂူလွႏွင့္ ေရႊဂူႀကီးဟူေသာ ေစတီငါးဆူ တည္ထားကုိးကြယ္ခဲ့သည္။
"ႀကိဳးၾကာမွတ္တုိင္"
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္ၿပီးစီးေသာအခါ ေရလြတ္ရန္ ေရျပြန္ေက်ာက္ တံခါးတစ္ခုကုိ တည္ေဆာက္ထားသည္။ ထုိေရျပြန္ေက်ာက္တံခါးႀကီး၏ မနီးမေဝးတြင္ “ႀကိဳးၾကာမွတ္တုိင္” တစ္တုိင္ကုိ လံုးပတ္ေလးေတာင္ခန္႔ရွိ အင္ၾကင္းႏွစ္သစ္သားတုိင္ကုိ ခုိင္ခံ့စြာ စုိက္ထူထားသည္။
ထုိေရမွတ္တုိင္ေအာက္ေျခမွစ၍ လက္သစ္ေကာင္တာ အမွတ္အသားေရးေစၿပီးလွ်င္ တုိင္ထိပ္ဖ်ား၌ ဟသၤာျပဒါးေဆးျဖင့္ မြမ္းမံျခယ္သထားသည့္ ႀကိဳးၾကာ ငွက္႐ုပ္တစ္ခုကုိ ထုလုပ္တပ္ဆင္ထားသည္။
ဤကဲ့သုိ႔ ႀကိဳးၾကာေရမွတ္တုိင္ကုိ စုိက္ထူၿပီးလွ်င္ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ဤကဲ့သုိ႔ သစၥာေတာ္ျမတ္ကုိ ရြတ္ဆုိ ေတာ္မူသည္။
“ဤကန္ေတာ္အတြင္းသုိ႔ မည္မွ်ေလာက္ပင္ ေရလာေရေရာက္ၿဖိဳးေမာက္ႀကီးမားေစကာမူ ဤႀကိဳးၾကာ ငွက္၏ ႏႈတ္ သီး ေရစြက္ျခင္း မျဖစ္ေစသတည္း။ ႀကိဳးၾကာေရ မေသာက္ေစသတည္း”
ဟူ၍ သစၥာေတာ္ဆုိခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ ကန္ေတာ္၏ အံ့ဖြယ္မ်ားထဲတြင္ ႀကိဳးၾကာမေသာက္ ေရမေနာက္ ဟူ၍ပင္ ပါရွိသည္။
"မေထာင္းတာ ေမာင္ႏွမ"
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ဆည္ဖုိ႔ျပဳျပင္ၿပီးေနာက္ မိမိ၏ ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ မည္မွ်ေလာက္ က်ယ္ဝန္းသည္ကုိ သိလုိေတာ္မူသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ တစ္ေန႔တြင္ ျမင္းသည္ေတာ္ ေယာက္ဖေတာ္ အား ကန္ေတာ္ႀကီးကုိ ပတ္လည္သို႔ ေစလႊတ္ၾကည့္႐ႈေစခဲ့သည္။ လမ္းခုလတ္ေက်းရြာမ်ားတြင္ ျမင္းလဲလွယ္ရန္ အေထာက္ အႀကိဳခ်ထားသည္။ ျမင္းသည္ေတာ္မွာ မရပ္မနားတလႊားတည္း ခုိင္းႏွင္စီးရသည္။
ေယာက္ဖေတာ္ ျမင္းသည္ေတာ္လည္း နံနက္ ၾကက္ဆင္း ၆နာရီမွ ၿမိဳ႕ေတာင္တံခါးမွ စထြက္၍ ကန္ေတာ္ႀကီးအား တစ္ပတ္လွည့္လည္ၾကည့္႐ႈရာ ညေနၾကက္တက္ ၆နာရီတြင္ ေျမာက္ၿမိဳ႕တံခါးမွ ျပန္ဝင္လာသည္။ ျမင္းသည္ေတာ္အား အေနာ္ရထာမင္းႀကီးက “အေမာင္ ကန္ေတာ္ေရဝပ္ အဘယ္သုိ႔ ရွိသနည္း” ဟု ေမးေတာ္မူရာ
“အရွင္မင္းႀကီး အရွင္ျမတ္၏ ဝိဇၨာေယာက္်ား ပန္းေတာ္ဆက္ ေမာင္ဗ်တၱ၏ ဂမုန္းနတ္ပန္းေဆာင္ၾကဥ္းရာ စခန္းျဖစ္ေသာ ေတာင္ေတာ္ေရႊပုပၸါး၏ ေတာင္ ခါးပန္းတြင္ ေျမာင္း႐ုိးျပတ္လ်က္ ေတာင္ေတာ္ႏွင့္ ၾကက္မတစ္ဝပ္စာမွ် ကြာျခား၍ ေတာင္ေတာ္ကုိ မထိလာေသာ ေရျဖစ္ပါ သည္ ဘုရား” ဟု ျပန္လည္ေလွ်ာက္ထားသည္။
ထုိအခါ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ငါဆည္ေတာ္မူေသာ ကန္ေတာ္ေရသည္ ပုပၸါးေတာ္ကုိ မထိလာသည္ျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ မထိလာကန္ေတာ္ပင္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ယေန႔မွစ၍ ကန္ေတာ္အား “မထိလာကန္ေတာ္”ဟု ေခၚတြင္ေစရန္ အမိန္႔ေတာ္ခ်မွတ္သည္။
ေယာက္ဖေတာ္ ျမင္းသည္ေတာ္သည္ ကန္တပတ္ျမင္းစီး၍ မရပ္မနားၾကည့္႐ႈရ၍ ရင္စည္းတဘက္ကုိ ေျဖလႊတ္ လုိက္သည္ႏွင့္ တစ္ၿပိဳင္နက္ ႐ုတ္တရတ္ေမ့ေျမာသြားေလသည္။ ထုိသို႔ ျမင္သည္ေတာ္ ေမ့ေျမာေနစဥ္ ႏွမျဖစ္သူ မိဖုရားငယ္ သည္ ေမာင္ေတာ္၏ အသက္အႏၱရာယ္ကုိ စုိးရိမ္ေတာ္မူသျဖင့္ ေမာင္ေတာ္အား သက္သာေတာ္မူပါရဲ႕လားဟု ေမးျမန္းေသာ အခါ ေမာင္ျဖစ္သူ ျမင္းသည္ေတာ္က “မေထာင္းတာပါ”ဟူ၍ တစ္ခြန္းသာ ေျဖၾကားၿပီး အေမာဆုိ႔ရင္ကြဲနာက်ကာ ကြယ္လြန္ အနိစၥေရာက္၍ နတ္စိမ္းျဖစ္ေလသည္။
ႏွမျဖစ္သူလည္း ေမာင္ေတာ္ျမင္းသည္ေတာ္ အျဖစ္ကုိ ယူႀကံဳးမရျဖစ္ကာ ေနရာတြင္ပင္ လတ္တေလာ ေမာင္ျဖစ္သူ စိတ္ျဖင့္ ေသပြဲဝင္ေလသည္။ ႏွမျဖစ္သူလည္း ေမာင္ကဲ့သုိ႔ပင္ နတ္စိမ္း ျဖစ္ရျပန္သည္။
ဤကဲ့သုိ႔ ေမာင္ႏွမႏွစ္ဦးစလံုး နတ္စိမ္းမ်ား ျဖစ္ၾက၍ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးအား ကုိယ္ထင္ျပကာ “နတ္စိမ္းဘဝတြင္ ေနထုိင္စရာမရွိဘဲ အတိဒုကၡေရာက္၍ ေနရာဌာန အပုိင္စားေပးသနားရန္ ေတာင္းပန္ေလွ်ာက္ထားရာ” အေနာ္ရထာမင္းႀကီး က ေျမာက္ဘက္ကန္႐ုိးတြင္ နတ္စင္နတ္ကြန္းတုိ႔ တည္ေဆာက္ေပးၿပီး မေထာင္းတာကန္႐ုိးႏွင့္ မေထာင္းတာေမာင္ႏွမ နတ္နန္းဟု သတ္မွတ္ေနရာ ေပးခဲ့သည္။
"ေရႊငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္"
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ ဆည္ဖုိ႔ၿပီးေသာအခါ ဤကန္ေတာ္အတြင္း႐ွိ အႀကီးဆံုးေသာ ငါးရံ႕ႀကီးႏွစ္ေကာင္ကုိ ႀကိမ္စႀကၤာျဖင့္ ႐ုိက္ခတ္ေခၚငင္ေတာ္မူၿပီး အျခားငါးမ်ားႏွင့္ ထင္ရွားကြဲျပားေစရန္ ဦးေခါင္းတြင္ ေရႊစင္ ေရႊျပားမ်ားခ်လ်က္ “အသင္ ငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္သည္ ဤမထိလာ ကန္ေရေသာက္မွန္ျငား လူအမ်ားတုိ႔အတြက္ ေကာင္းဆုိး ႏွစ္ပါး နိမိတ္မ်ား ထင္ရွားျပဆုိႏုိင္ေသာ နိမိတ္ညႊန္ငါးမ်ားအျဖစ္ တည္ရစ္ၾကေစ၊ နယ္ပုိင္ဆုိင္ရာ နတ္မ်ားစြာတုိ႔ကလည္း မ်ိဳးမတူညီ စံုညီ႐ုိင္းပင္းၾကေစ၊ အကယ္၍ ဖမ္းယူႏွိပ္စက္ခဲ့ေသာ္၊ ဖမ္းယူစားေသာက္ခဲ့ေသာ္ ဝမ္းေလွ်ာ၊ ဝမ္းပ်က္၍ ေဘး ဒုကၡဆုိး၊ အေသဆုိးျဖင့္ ေသေၾကပ်က္စီးေစသတည္း” ဟူ၍ အမိန္႔ေတာ္ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။
ထုိငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္မွ ကၽြဲႀကီးတမွ် ႀကီးမားလွသည္ဟု ဆုိသည္။ ထုိငါးႀကီးႏွစ္ေကာင္အနက္ တစ္ေကာင္မွာ ၁၂၈၈ ခုႏွစ္က ကန္ေရဝင္အားႀကီးသျဖင့္ ကန္႐ိုးေပၚေရေက်ာ္ၿပီး ကန္က်ိဳးေပါက္ခဲ့သျဖင့္ ကန္ေတာ္ေအာက္သို႔ ေမ်ာပါသြားရာ ကန္ေအာက္သားမ်ား သတ္ျဖတ္စားေသာက္ ၾကေသာေၾကာင့္ လူအမ်ား ဝမ္းေလွ်ာေသကုန္ ၾကသည္ဆုိ၏။
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးသည္ မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးကုိ လာေရာက္ဆည္ဖုိ႔စဥ္က အရွင္အရဟံဦးေဆာင္ေသာ မေထရ္ ႀကီး ကုိးပါး၊ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ၁၆ပါးတုိ႔ျဖင့္ မိတီၳလာနယ္တဝုိက္တြင္ သိမ္ကုိးသိမ္ကုိ တစ္ၿပိဳင္တည္း သမုတ္ေတာ္မူခဲ့ သည္။
မိတီၳလာကန္ေတာ္ႀကီးတြင္ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္မွ စ၍ သိမ္ကုိးသိမ္၊ ဂူကုိးဂူ၊ အင္းကုိးအင္း၊ ကုန္းကုိးကုန္း ဟူ၍ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။
“သိမ္ကုိးသိမ္”
သိမ္ကုိးသိမ္ကုိ လက္ယာရစ္ လွည့္ပတ္မည္ဆုိလွ်င္ “ပဲသီတာသိမ္” ကုိ စတင္ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။ ပဲသီတာသိမ္ မွာ အလည္ရြာနယ္ေျမ၊ ျမင္းကန္ေက်းရြာအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ၿပီး ဆည္ကုန္းေက်းရြာအနီး မိတီၳလာ-ေက်ာက္ပန္းေတာင္း ကားလမ္းေဘးတြင္ တည္ရွိသည္။ ပဲသီတာသိမ္ကုိ ရဟႏၱာ အရွင္စုနႏၵက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
ဒုတိယေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ကတၱဴကန္သိမ္” ျဖစ္သည္။ ကတၱဴကန္သိမ္မွာ ေမြအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ၿပီး အုိမေတြ႕ရြာ အေရွ႕ဘက္ သိမ္ေတာ္ကုန္းတြင္ တည္ရွိသည္။ ယခင္က သြားလာရန္ ခက္ခဲေသာ္လည္း ယခုအခါ ရန္ကုန္-မႏၱေလး အျမန္ လမ္းမႀကီးေဘးတြင္ ရွိသျဖင့္ သြားလာရန္ အထူးလြယ္ကူသြားၿပီျဖစ္သည္။ ကတၱဴကန္သိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ရဌက ႀကီးၾကပ္ ခဲ့သည္။
တတိယေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ဝက္ေက်ာက္သိမ္” ျဖစ္သည္။ ဝက္ေက်ာက္သိမ္မွာ ေညာင္ပင္လွ်ိဳေက်းရြာအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ၿပီး ဝက္ေက်ာက္ရြာ ေျမာက္ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ဝက္ေက်ာက္သိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ျမတ္ ရွင္ဗာကုလက ႀကီးၾကပ္ခဲ့ သည္။
စတုတၳေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ရွင္ပင္ကူသိမ္”ျဖစ္သည္။ ရွင္ပင္ကူသိမ္မွာ ရြာမအုပ္စု၊ ရွင္ၿမိဳ႕ရြာအနီးတြင္ တည္ရွိသည္။ ယခုအခါ ခ်မ္းေအးသာယာၿမိဳ႕သစ္ ေျမာက္ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ရွင္ပင္ကူသိမ္ကုိ ရဟႏာၱရွင္ေမာဂၢလိက ႀကီးၾကပ္ခဲ့ သည္။
ပၪၥမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “သားဖန္းသိမ္”ျဖစ္သည္။ သားဖန္းသိမ္မွာ မိတီၴလာေျမာက္ဘက္ ငါးမုိင္ကြာ မိတီၳလာ- ပင္းတလဲသြား ကားလမ္းေဘးတြင္ တည္ရွိသည္။ သားဖန္းေတာင္ရြာ ေျမာက္ဘက္ကုန္းတြင္တည္ရွိသည္။ သားဖန္းသိမ္၏ ထူးျခားခ်က္မွာ ေရွးအေဆာက္အဦးအတုိင္း ဘံုငါးဆင့္ တန္ေဆာင္းႏွင့္ ေစတီေတာ္အတြင္းရွိ ႐ုပ္ပြားေတာ္မွာလည္း ပုဂံ လက္ရာ ႐ုပ္ပြားေတာ္ျဖစ္သည္။ ထူးျခားရွားပါးသည့္ သိမ္ေတာ္ျဖစ္သည္။ သားဖန္းသိမ္ကုိ
ရွင္အရဟံမေထရ္ျမတ္ႀကီးက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
ဆဌမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ကလိန္ေျခသိန္”ျဖစ္သည္။ ကလိန္ေျခသိန္မွာ ရွမ္းတဲနယ္ေျမ၊ ေက်ာင္းရြာအုပ္စု၊ ေလးေထာင့္ကန္ေက်းရြာ အနီးတြင္ တည္ရွိသည္။ ကလိန္ေျခသိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ျမတ္ ဓမၼိက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
သတၱမေတြ႕ရမည့္ သိမ္မွာ “ကူျဖဴသိမ္” ျဖစ္သည္။ ကူျဖဴသိမ္မွာ ကူျဖဴသိမ္ေက်းရြာအနီးတြင္ တည္ရွိသည္။ ယခု အခါ သေျပဝ-သာစည္သြား ကားလမ္းေဘး “ဝန္ဇင္းမင္းရာဇာ” တည္ထားကုိးကြယ္သည့္ ေရႊစည္းခံုေစတီေတာ္၏ ေတာင္ ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ကူျဖဴသိမ္မွာ သာစည္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္းတြင္ ပါဝင္သည္။ ကူျဖဴသိမ္ကုိ ရဟႏၱာရွင္ ေရဝထက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
အဌမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ကုန္းေတာင္းသိမ္”ျဖစ္သည္။ ကုန္းေတာင္းသိမ္မွာ မိတီၳလာ-ေတာင္ႀကီး သြား ကားလမ္း ေဘး ေညာင္ကုိင္ေက်းရြာ၏ အေရွ႕ေျမာက္ ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ကုန္းေတာင္းသိမ္ မွာလည္း သာစည္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ပါဝင္သည္။ ကုန္းေတာင္းသိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ျမတ္ ရွင္ယသက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
နဝမေတြ႕ရမည့္သိမ္မွာ “ထီးသံုးဆင့္သိမ္” ျဖစ္သည္။ ထီးသံုးဆင့္သိမ္မွာ မိတီၳလာ-ျမင္းၿခံသြား ကားလမ္းေဘး “ေရႊျမင္မိ” ေစတီေတာ္ဝင္းအတြင္း သီရိမဂၤလာရပ္ကြက္တြင္ တည္ရွိသည္။
“ထီးသံုးဆင့္သိမ္” မွာ အလယ္သိမ္ ျဖစ္သည္။ ထီးသံုးဆင့္သိမ္ကုိ ရဟႏၱာအရွင္ နႏၵက ႀကီးၾကပ္ခဲ့သည္။
သိမ္ကုိးသိမ္မွာ တစ္သိမ္ႏွင့္တစ္သိမ္ အေျဖာင့္တုိင္းလွ်င္ ႏွစ္မုိင္ခန္႔သာ ကြာေဝးသည္။ ထီးသံုးဆင့္သိမ္ကုိ ဗဟုိထား၍ ကန္ေအာက္ေလးသိမ္ႏွင့္ ကန္အထက္ ေလးသိမ္ တည္ေဆာက္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။ သိမ္တုိင္းတြင္ သိမ္ဦး ေစတီရွိသည္။ ေစတီတုိင္းမွာ အေရွ႕ဘက္မုဒ္လွည့္ထားသည္။ မုဒ္တုိင္းတြင္ တင္ပလႅင္ေခြ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ား တည္ထားသည္။ ပဲသီတာသိမ္၊ ကတၱဴကန္သိမ္၊ ဝက္ေက်ာက္သိမ္ႏွင့္ ရွင္ပင္ဂူသိမ္တုိ႔မွာ ကန္အထက္တြင္ရွိေသာ သိမ္ေလးသိမ္ျဖစ္၍ သားဖန္းသိမ္၊ ကလိန္ေျခသိမ္၊ ကူျဖဴသိမ္ႏွင့္ ကုန္းေတာင္းသိမ္ေလးသိမ္တုိ႔မွာ ကန္ေအာက္ေလးသိမ္ျဖစ္သည္။ ထုိသိမ္ ကုိးသိမ္ကုိ ရွင္အရဟံ မေထရ္ျမတ္ အမွဴးျပဳ၍ မေထရ္ႀကီးကုိးပါးႏွင့္ ရဟႏၱာမေထရ္ငယ္ ၁၆ပါးတုိ႔က တစ္ေန႔တည္း၊ တစ္ရက္တည္း၊ တစ္ၿပိဳင္တည္ပဲ တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။
credit ငယ္ေလးစာေပမွ
ျပန္လည္မွ်ေဝေပးသည္။
Missionary
Yep, this is a top position because people like tradition and this is the most natural way to make love.
Spooning is another favorite due to the cuddling nature of the position
The 69 is a top position given that each parter has to be a giver and receiver at the same time.
The Flat Iron is a variation on doggy style, but gives a lot more leverage to the guy.
Legs Up
This position allows the guy to go really deep.
Reverse Cowgirl
A great position fort he most stimulation for women, and an enticing visual for the guys.
The cowgirl is a favorite among women because it gives them control, and the guys love watching the women ride them.
သေဘၤာပင္စိုက္နည္း
သေဘၤာသီးပင္စိုက္ပ်ဳိးနည္း
သေဘာၤစိုက္ပ်ိဳးနည္း # ျမန္မာအမည္-သေဘၤာသီး အဂၤလိပ္အမည္-Papaya ရုကၡေဗဒအမည္-Carica papaya မ်ဳိးရင္းအမည္-Caricaceae ၁။မူရင္းေဒသ သေဘၤာပင္၏မူရင္းေဒသမွာ ေတာင္အေမရိက၊ေျမာက္အေမရိကတိုင္းျပည္မ်ားႏွင့္ အေနာက္အိႏၵိယကြၽန္းစုဟုယူဆၾကပါသည္။ ၂။စိုက္ပ်ဳိးသည့္ေဒသမ်ား သေဘၤာပင္သည္ အပူပိုင္းစားသုံးသီးပင္ျဖစ္၍ အပူပိုင္းႏွင႔္အပူေလ်ာ့ပိုင္းေဒသရွိတိုင္းျပည္မ်ားတြင္ စိုက္ပ်ဳိးၾကပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္စိုက္ပ်ဳိးၾကပါသည္။ ၃။သေဘၤာမ်ဳိးမ်ား သေဘၤာပင္တြင္ အဖိုပင္၊အမပင္ႏွင့္လိင္စုံပင္ အဓိကသုံးမ်ဳိးရွိသည္။ အဖိုပင္မွအသီးသီးသည္ကိုေတြ႕ရခဲသည္။ အမပင္ႏွင့္လိင္စုံပင္မ်ားမွသာအသီးသီးေလ့ရွိသည္။ (က)အဖိုပင္ အဖိုပင္မွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ပန္းပြင့္ေစာထြက္ေလ့ရွိၿပီး အခိုင္လိုက္ပြင့္ပါသည္။ အဖိုပင္မွပုံမွန္အားျဖင့္အသီးသီးေလ့မရွိေသာ္လည္း အပင္ကိုထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း၊ထိပ္ပိုင္းျဖတ္ေပးျခင္းျဖင့္ အဖိုပြင့္မ်ားၾကားတြင္အမပြင့္မ်ားေျပာင္းလာကာ အသီးငယ္မ်ားသီးလာတတ္သည္။ ဤအပင္မ်ဳိးကိုသေဘၤာပေဒသာဟုေခၚသည္။ (ခ)အမပင္ အမပြင့္သီးသန္႔ပြင့္၍ပြင့္သီးေလ့ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မ်ဳိးေအာင္ရန္အတြက္ အျခားအပင္မွဝတ္မႈန္ကူးေပးရသည္။ ရာသီဥတုႏွင့္ပတ္ဝန္းက်င္ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ အပြင့္ပုံသဏၭာန္ႏွင့္သဘာဝ ေျပာင္းလဲမႈမရွိေခ်။ (ဂ)လိင္စုံပင္-(Hermaphrodite) အပြင့္ပြင့္ရာတြင္ ပြင့္တံတစ္ခုမွအပြင့္ႏွစ္ပြင့္သုံးပြင့္ပြင့္တတ္သည္။ အပြင့္မ်ားတြင္ အမအဂၤါ(ovary)ႏွင့္အဖိုအဂၤါ( stamen)မ်ားပါသည္။ ရာသီဥတုေပၚမူတည္၍ အဖိုပြင့္၊အမပြင့္မ်ားေရာ၍ပြင့္လာတတ္ၾကသည္။ ရာသီဥတုအလိုက္ အပြင့္၏ပုံသဏၭာန္ႏွင့္သဘာဝ အနည္းငယ္အေျပာင္းအလဲရွိသည္။ ထို႔အတူ အသီး၏ ပုံသဏၭာန္ႏွင့္သဘာဝလည္း အနည္းငယ္ေျပာင္းလဲလာသည္။ ၄။ေရေျမရာသီဥတု သေဘၤာပင္သည္ ပူေႏြးစြတ္စိုေသာရာသီဥတုကိုႀကိဳက္ႏွစ္သက္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေပ ၃၀၀၀ အထက္ျမင့္ၿပီး(ေဒသမ်ားတြင္) ေဆာင္းဥတုတြင္အေအးဓာတ္မ်ားျခင္း၊ ဆီးႏွင္းက်ျခင္းေၾကာင့္အပင္မ်ားေသသြားတတ္ပါသည္။ သေဘၤာပင္သည္ ေျမၾသဇာထက္သန္ပါက ေျမအမ်ဳိးအစားမေ႐ြးျဖစ္ထြန္းသည္။ ေျမၾသဇာထက္သန္ေသာႏုန္းေျမမ်ားတြင္ ပိုမိုျဖစ္ထြန္းသည္။ စနယ္ေျမေစး၊ေရဝပ္ေသာေျမႏွင့္ ေျမေအာက္ေရမ်က္ႏွာျပင္နီးေသာေနရာမ်ားတြင္ ေကာင္းစြာမျဖစ္ထြန္းႏိုင္ေခ်။ ၅။ပ်ဳိးေထာင္နည္း သေဘၤာပ်ဳိးပင္ကို မ်ားေသာအားျဖင့္ အေစ့မွပ်ဳိးေထာင္၍စိုက္ပ်ဳိးၾကသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာအပင္မ်ားသည္ တစ္ခါတစ္ရံအတက္မ်ားထြက္တတ္ရာ ယင္းအတက္ကို အရင္းပိုင္းအဖုေလးပါေအာင္ျဖတ္ယူၿပီး အျမစ္ေဖာက္၍စိုက္ပ်ဳိးႏိုင္သည္။ သေဘၤာပင္ပ်ဳိးေထာင္ရန္အတြက္ ပ်ဳိးေဘာင္၊ပ်ဳိးေသတၱာ၊ပ်ဳိးျခင္းေတာင္း၊ ပလတ္စတစ္အိတ္တို႔ကိုအသုံးျပဳႏိုင္ပါသည္။ ပ်ဳိးေထာင္မည့္ေျမသည္ ႏြားေခ်းေဆြး၊သဲ၊ေျမႀကီးတို႔ကို ဆတူႏႈန္းျဖင့္ေရာေမႊထားေသာ ေျမမ်ဳိးျဖစ္ရန္လိုသည္။ သေဘၤာေစ့ကိုပ်ဳိးေထာင္ရာတြင္ ေျမနက္နက္ဖံုးမိလ်ွင္ အေစ့ပုပ္သြားၿပီး အပင္ေပါက္ညံ့ဖ်င္းတတ္သည္။ သေဘၤာေစ့ကို ပ်ဳိးေဘာင္ေပၚတြင္ တစ္တန္းႏွင့္တစ္တန္း(၆)လက္မထား၍ တစ္ပင္ႏွင့္တစ္ပင္(၄)လက္မခန္႔ထားၿပီး ပ်ဳိးေထာင္ရသည္။ အေပၚမွေကာက္ရိုးပါးပါးဖံုး၍ ေရေလာင္းေပးရသည္။ တစ္ဧကစိုက္ပ်ဳိးခင္းအတြက္ မ်ဳိးေစ့(၁၅၀-၂၀၀)ဂရမ္ခန္႔လိုသည္။ သေဘၤာပ်ဳိးပင္မ်ားတြင္ အမပင္(၄၀-၆၀) %အထိ ပါရွိတတ္သည္။ အဖိုပင္သည္ အမပင္ထက္ပို၍သန္စြမ္းတတ္ၾကသည္။ သေဘၤာစိုက္ပ်ဳိးသူအခ်ဳိ႕က ပ်ဳိးေထာင္ရာတြင္ သြပ္ျပားကိုေအာက္မွခံၿပီး ယင္းေပၚတြင္ ေျမသား(၄)လက္မခန္႔အထူထည့္၍ ပ်ဳိးေထာင္ေလ့ရွိသည္။ အဖိုပင္သည္ အမပင္ထက္သန္စြမ္းေသာေၾကာင့္ အျမစ္သည္ ေအာက္တြင္ခံထားေသာသြပ္ျပားႏွင့္ ျမန္ျမန္ထိလြယ္ေပရာ ေျပာင္းေ႐ႊ ့စိုက္ပ်ဳိးခ်ိန္တြင္ အဖိုပင္မ်ားသည္ညိႈးႏြမ္းေနေလ့ရွိသည္။ အဖိုပင္ႏွင့္အမပင္ခြဲျခားရာတြင္ ဤနည္းကို အမ်ားဆံုးအသုံးျပဳၾကသည္။ ပ်ဳိးသက္ တစ္လခြဲမွႏွစ္လသားခန္႔ရွိလ်ွင္ စိုက္ခင္းသို႔ ေျပာင္းေ႐ႊ ့စိုက္ႏိုင္ၿပီျဖစ္သည္။ ၆။ေျမျပဳျပင္နည္း စိုက္က်င္းတူးမည့္ေနရာသည္ ေရမဝပ္ႏိုင္ေသာေနရာျဖစ္ရမည္။ စိုက္က်င္းတစ္က်င္းႏွင့္တစ္က်င္း အကြာအေဝးမွာ မ်ဳိးကိုလိုက္၍(၈-၁၂)ေပအထိထားသင့္သည္။ မိုးမ်ားေသာေဒသမ်ားတြင္ တစ္ေပပတ္လည္ က်င္းတူးသင့္သည္။ စိုက္က်င္းတစ္က်င္းလ်ွင္ ႏြားေခ်းေဆြး(သို႔)သစ္ေဆြးေျမၾသဇာစသည့္ သဘာဝေျမၾသဇာမ်ားကို ခြဲေတာင္းတစ္လုံးခန္႔ထည့္ေပးရသည္။ သေဘၤာပင္ကိုစိုက္ပ်ဳိးရာတြင္ ေလးကြက္က်ားစနစ္(သို႔)ဖိုခေနာက္ဆိုင္စနစ္ျဖင့္ စိုက္ေလ့ရွိသည္။ ဖိုခေနာက္ဆိုင္စနစ္ျဖင့္စိုက္ပါက အပင္အေရအတြက္ (၁၅)%ပို၍ဝင္ဆန္႔သည္။ ေလးကြက္ၾကားစနစ္ျဖင့္(၈×၈)ေပအကြာစိုက္ပါက တစ္ဧကတြင္ သေဘၤာပင္(၆၈၀)ခန္႔ဝင္၍ (၁၂×၁၂)ေပစိုက္လ်ွင္ တစ္ဧကတြင္(၃၀၁)ပင္ ဝင္ဆန္႔မည္။ ၇။ေ႐ႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္း အသင့္ျပင္ထားေသာစိုက္က်င္းမ်ား၌ လိင္စုံမ်ဳိး(Hermaphrodite)ပ်ဳိးပင္မ်ားကို တစ္က်င္းလ်ွင္ တစ္ပင္က်စိုက္၍ အဖိုအမ၊မေသခ်ာသည့္ရိုးရိုးမ်ဳိးျဖစ္ပါက တစ္က်င္းလ်ွင္ ႏွစ္ပင္စိုက္ရသည္။ သတိျပဳရန္မွာ ပင္စည္ပိုင္းကိုေျမထဲျမဳပ္ေအာင္ မစိုက္မိရန္ျဖစ္သည္။ စိုက္ၿပီးလ်ွင ္ေရဝလင္ေအာင္ေလာင္းေပးရသည္။ ပ်ဳိးမေထာင္ဘဲ အေစ့ကိုတိုက္ရိုက္စိုက္မည္ဆိုလ်ွင္ စိုက္က်င္းထဲသို႔ အေစ့မ်ားမ်ားထည့္စိုက္ရသည္။ စီးပြားျဖစ္စိုက္ခင္းအေနျဖင့္စိုက္ပါက ဝတ္မႈန္ကူးရန္အတြက္ အမပင္(၂၀)လ်ွင္ အဖိုပင္တစ္ပင္ႏႈန္း ထားေပးရသည္။ ၈။အပင္ျပဳစုနည္း ေ႐ႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ဳိးၿပီးေနာက္တစ္ပတ္အတြင္း အပင္ေသမ်ားရွိလ်ွင္ ခ်က္ခ်င္းအစားထိုးစိုက္ေပးပါ။ စိုက္ၿပီးစႏွစ္ပတ္အတြင္း ေရကိုေန႔စဥ္ေလာင္းေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။ ေရေလာင္းရာတြင္ အပင္ငယ္မ်ားေပၚသို႔ ေရလံုးေရေပါက္မ်ား အားအင္အရွိန္ျဖင့္မက်ေစရပါ။ စိုက္ခင္းတြင္ေပါင္းမရွိေစရန္ႏွင့္ အပင္ေျခရင္း၌ေရမဝပ္ေစရန္ အထူးဂရုစိုက္ရပါသည္။ ၉။ေျမၾသဇာေကြၽးနည္း ေ႐ႊ ့ေျပာင္းစိုက္ၿပီး အျမစ္စြဲသည့္အခ်ိန္မွစ၍ (၆)လတစ္ႀကိမ္ စိုက္က်င္းတစ္က်င္းလ်ွင္ ႏြားေခ်းေဆြးတစ္ေတာင္းခန္႔ေကြၽးရပါသည္။ ႏြားေခ်းေဆြးေျမၾသဇာေကြၽးခ်ိန္တြင္ တစ္ဧကလ်ွင္ ယူရီးယား(၁၂)ေပါင္ တီစူပါ (၂၄၀)ေပါင္ ပိုတက္ရွ္(၂၄၀)ေပါင္ ႏႈန္းေကြၽးေပးရသည္။ ဓာတ္ေျမၾသဇာမ်ားေကြၽးရာတြင္ အျမစ္မ်ားသြားသည့္အကြာအေဝးထိ အႏွံ႔ပက္ႀကဲေပးရသည္။ အျမစ္မ်ားသည္ အပင္ျမင့္ထက္ပို၍ရွည္ေအာင္သြားႏိုင္ၾကသည္။ ဓာတ္ေျမၾသဇာေကြၽးၿပီးခ်ိန္တြင္ ေရဝလင္ေအာင္ေလာင္းေပးရန္ လိုအပ္သည္။ မဂၢနီစီယမ္ဓာတ္ခ်ဳိ႕တဲ့ေသာေျမမ်ားတြင္ သေဘၤာပင္ေအာက္႐ြက္မ်ားဝါလာျခင္း၊ အသီးတြင္သၾကားဓာတ္နည္းသြားျခင္းႏွင့္ အနံ႔အရသာ သိသိသာသာညံ့ဖ်င္းသြားျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္သည္။ ထိုသို႔ မဂၢနီစီယမ္ဓာတ္ခ်ဳိ႕တဲ့မႈျဖစ္ပါက မဂၢနီစီယမ္ဆာလ္ဖိတ္(ဓာတ္ဆား)ကိုေရေဖ်ာ္၍ အ႐ြက္မ်ားေပၚႏွံ႔ေအာင္ဖ်န္းေပးရပါသည္။ ၁၀။ဆြတ္ခူးျခင္းႏွင့္အထြက္ စိုက္ခင္းသုိ႔ေျပာင္းေ႐ႊ ့စိုက္ၿပီး (၄-၅)လၾကာလ်ွင္ ပန္းစပြင့္၍ (၆)လၾကာလ်ွင္ အသီးစတင္သီးသည္။ သုံးႏွစ္သားအ႐ြယ္အထိ အသီးအထြက္ေကာင္းသည္။ မ်ဳိးကိုလိုက္၍ တစ္ပင္လ်ွင္အသီး(၅၀-၁၀၀)အထိသီးႏိုင္သည္။ သေဘၤာပင္မ်ားကို (၈)ေပေလးကြက္က်ားစနစ္ျဖင့္စိုက္ပါက သေဘၤာတစ္ပင္သည္ ပ်မ္းမ်ွအသီး(၇၀)ခန္႔သီးလ်ွင္ တစ္ဧကမွအသီးေပါင္း(၄၇၆၀၀)ရႏိုင္္သည္။ Source:သစ္သီးဝလံစိုက္ပ်ဳိးနည္း""
သေဘာၤစိုက္ပ်ိဳးနည္း # ျမန္မာအမည္-သေဘၤာသီး အဂၤလိပ္အမည္-Papaya ရုကၡေဗဒအမည္-Carica papaya မ်ဳိးရင္းအမည္-Caricaceae ၁။မူရင္းေဒသ သေဘၤာပင္၏မူရင္းေဒသမွာ ေတာင္အေမရိက၊ေျမာက္အေမရိကတိုင္းျပည္မ်ားႏွင့္ အေနာက္အိႏၵိယကြၽန္းစုဟုယူဆၾကပါသည္။ ၂။စိုက္ပ်ဳိးသည့္ေဒသမ်ား သေဘၤာပင္သည္ အပူပိုင္းစားသုံးသီးပင္ျဖစ္၍ အပူပိုင္းႏွင႔္အပူေလ်ာ့ပိုင္းေဒသရွိတိုင္းျပည္မ်ားတြင္ စိုက္ပ်ဳိးၾကပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္စိုက္ပ်ဳိးၾကပါသည္။ ၃။သေဘၤာမ်ဳိးမ်ား သေဘၤာပင္တြင္ အဖိုပင္၊အမပင္ႏွင့္လိင္စုံပင္ အဓိကသုံးမ်ဳိးရွိသည္။ အဖိုပင္မွအသီးသီးသည္ကိုေတြ႕ရခဲသည္။ အမပင္ႏွင့္လိင္စုံပင္မ်ားမွသာအသီးသီးေလ့ရွိသည္။ (က)အဖိုပင္ အဖိုပင္မွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ပန္းပြင့္ေစာထြက္ေလ့ရွိၿပီး အခိုင္လိုက္ပြင့္ပါသည္။ အဖိုပင္မွပုံမွန္အားျဖင့္အသီးသီးေလ့မရွိေသာ္လည္း အပင္ကိုထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း၊ထိပ္ပိုင္းျဖတ္ေပးျခင္းျဖင့္ အဖိုပြင့္မ်ားၾကားတြင္အမပြင့္မ်ားေျပာင္းလာကာ အသီးငယ္မ်ားသီးလာတတ္သည္။ ဤအပင္မ်ဳိးကိုသေဘၤာပေဒသာဟုေခၚသည္။ (ခ)အမပင္ အမပြင့္သီးသန္႔ပြင့္၍ပြင့္သီးေလ့ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မ်ဳိးေအာင္ရန္အတြက္ အျခားအပင္မွဝတ္မႈန္ကူးေပးရသည္။ ရာသီဥတုႏွင့္ပတ္ဝန္းက်င္ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ အပြင့္ပုံသဏၭာန္ႏွင့္သဘာဝ ေျပာင္းလဲမႈမရွိေခ်။ (ဂ)လိင္စုံပင္-(Hermaphrodite) အပြင့္ပြင့္ရာတြင္ ပြင့္တံတစ္ခုမွအပြင့္ႏွစ္ပြင့္သုံးပြင့္ပြင့္တတ္သည္။ အပြင့္မ်ားတြင္ အမအဂၤါ(ovary)ႏွင့္အဖိုအဂၤါ( stamen)မ်ားပါသည္။ ရာသီဥတုေပၚမူတည္၍ အဖိုပြင့္၊အမပြင့္မ်ားေရာ၍ပြင့္လာတတ္ၾကသည္။ ရာသီဥတုအလိုက္ အပြင့္၏ပုံသဏၭာန္ႏွင့္သဘာဝ အနည္းငယ္အေျပာင္းအလဲရွိသည္။ ထို႔အတူ အသီး၏ ပုံသဏၭာန္ႏွင့္သဘာဝလည္း အနည္းငယ္ေျပာင္းလဲလာသည္။ ၄။ေရေျမရာသီဥတု သေဘၤာပင္သည္ ပူေႏြးစြတ္စိုေသာရာသီဥတုကိုႀကိဳက္ႏွစ္သက္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေပ ၃၀၀၀ အထက္ျမင့္ၿပီး(ေဒသမ်ားတြင္) ေဆာင္းဥတုတြင္အေအးဓာတ္မ်ားျခင္း၊ ဆီးႏွင္းက်ျခင္းေၾကာင့္အပင္မ်ားေသသြားတတ္ပါသည္။ သေဘၤာပင္သည္ ေျမၾသဇာထက္သန္ပါက ေျမအမ်ဳိးအစားမေ႐ြးျဖစ္ထြန္းသည္။ ေျမၾသဇာထက္သန္ေသာႏုန္းေျမမ်ားတြင္ ပိုမိုျဖစ္ထြန္းသည္။ စနယ္ေျမေစး၊ေရဝပ္ေသာေျမႏွင့္ ေျမေအာက္ေရမ်က္ႏွာျပင္နီးေသာေနရာမ်ားတြင္ ေကာင္းစြာမျဖစ္ထြန္းႏိုင္ေခ်။ ၅။ပ်ဳိးေထာင္နည္း သေဘၤာပ်ဳိးပင္ကို မ်ားေသာအားျဖင့္ အေစ့မွပ်ဳိးေထာင္၍စိုက္ပ်ဳိးၾကသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာအပင္မ်ားသည္ တစ္ခါတစ္ရံအတက္မ်ားထြက္တတ္ရာ ယင္းအတက္ကို အရင္းပိုင္းအဖုေလးပါေအာင္ျဖတ္ယူၿပီး အျမစ္ေဖာက္၍စိုက္ပ်ဳိးႏိုင္သည္။ သေဘၤာပင္ပ်ဳိးေထာင္ရန္အတြက္ ပ်ဳိးေဘာင္၊ပ်ဳိးေသတၱာ၊ပ်ဳိးျခင္းေတာင္း၊ ပလတ္စတစ္အိတ္တို႔ကိုအသုံးျပဳႏိုင္ပါသည္။ ပ်ဳိးေထာင္မည့္ေျမသည္ ႏြားေခ်းေဆြး၊သဲ၊ေျမႀကီးတို႔ကို ဆတူႏႈန္းျဖင့္ေရာေမႊထားေသာ ေျမမ်ဳိးျဖစ္ရန္လိုသည္။ သေဘၤာေစ့ကိုပ်ဳိးေထာင္ရာတြင္ ေျမနက္နက္ဖံုးမိလ်ွင္ အေစ့ပုပ္သြားၿပီး အပင္ေပါက္ညံ့ဖ်င္းတတ္သည္။ သေဘၤာေစ့ကို ပ်ဳိးေဘာင္ေပၚတြင္ တစ္တန္းႏွင့္တစ္တန္း(၆)လက္မထား၍ တစ္ပင္ႏွင့္တစ္ပင္(၄)လက္မခန္႔ထားၿပီး ပ်ဳိးေထာင္ရသည္။ အေပၚမွေကာက္ရိုးပါးပါးဖံုး၍ ေရေလာင္းေပးရသည္။ တစ္ဧကစိုက္ပ်ဳိးခင္းအတြက္ မ်ဳိးေစ့(၁၅၀-၂၀၀)ဂရမ္ခန္႔လိုသည္။ သေဘၤာပ်ဳိးပင္မ်ားတြင္ အမပင္(၄၀-၆၀) %အထိ ပါရွိတတ္သည္။ အဖိုပင္သည္ အမပင္ထက္ပို၍သန္စြမ္းတတ္ၾကသည္။ သေဘၤာစိုက္ပ်ဳိးသူအခ်ဳိ႕က ပ်ဳိးေထာင္ရာတြင္ သြပ္ျပားကိုေအာက္မွခံၿပီး ယင္းေပၚတြင္ ေျမသား(၄)လက္မခန္႔အထူထည့္၍ ပ်ဳိးေထာင္ေလ့ရွိသည္။ အဖိုပင္သည္ အမပင္ထက္သန္စြမ္းေသာေၾကာင့္ အျမစ္သည္ ေအာက္တြင္ခံထားေသာသြပ္ျပားႏွင့္ ျမန္ျမန္ထိလြယ္ေပရာ ေျပာင္းေ႐ႊ ့စိုက္ပ်ဳိးခ်ိန္တြင္ အဖိုပင္မ်ားသည္ညိႈးႏြမ္းေနေလ့ရွိသည္။ အဖိုပင္ႏွင့္အမပင္ခြဲျခားရာတြင္ ဤနည္းကို အမ်ားဆံုးအသုံးျပဳၾကသည္။ ပ်ဳိးသက္ တစ္လခြဲမွႏွစ္လသားခန္႔ရွိလ်ွင္ စိုက္ခင္းသို႔ ေျပာင္းေ႐ႊ ့စိုက္ႏိုင္ၿပီျဖစ္သည္။ ၆။ေျမျပဳျပင္နည္း စိုက္က်င္းတူးမည့္ေနရာသည္ ေရမဝပ္ႏိုင္ေသာေနရာျဖစ္ရမည္။ စိုက္က်င္းတစ္က်င္းႏွင့္တစ္က်င္း အကြာအေဝးမွာ မ်ဳိးကိုလိုက္၍(၈-၁၂)ေပအထိထားသင့္သည္။ မိုးမ်ားေသာေဒသမ်ားတြင္ တစ္ေပပတ္လည္ က်င္းတူးသင့္သည္။ စိုက္က်င္းတစ္က်င္းလ်ွင္ ႏြားေခ်းေဆြး(သို႔)သစ္ေဆြးေျမၾသဇာစသည့္ သဘာဝေျမၾသဇာမ်ားကို ခြဲေတာင္းတစ္လုံးခန္႔ထည့္ေပးရသည္။ သေဘၤာပင္ကိုစိုက္ပ်ဳိးရာတြင္ ေလးကြက္က်ားစနစ္(သို႔)ဖိုခေနာက္ဆိုင္စနစ္ျဖင့္ စိုက္ေလ့ရွိသည္။ ဖိုခေနာက္ဆိုင္စနစ္ျဖင့္စိုက္ပါက အပင္အေရအတြက္ (၁၅)%ပို၍ဝင္ဆန္႔သည္။ ေလးကြက္ၾကားစနစ္ျဖင့္(၈×၈)ေပအကြာစိုက္ပါက တစ္ဧကတြင္ သေဘၤာပင္(၆၈၀)ခန္႔ဝင္၍ (၁၂×၁၂)ေပစိုက္လ်ွင္ တစ္ဧကတြင္(၃၀၁)ပင္ ဝင္ဆန္႔မည္။ ၇။ေ႐ႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္း အသင့္ျပင္ထားေသာစိုက္က်င္းမ်ား၌ လိင္စုံမ်ဳိး(Hermaphrodite)ပ်ဳိးပင္မ်ားကို တစ္က်င္းလ်ွင္ တစ္ပင္က်စိုက္၍ အဖိုအမ၊မေသခ်ာသည့္ရိုးရိုးမ်ဳိးျဖစ္ပါက တစ္က်င္းလ်ွင္ ႏွစ္ပင္စိုက္ရသည္။ သတိျပဳရန္မွာ ပင္စည္ပိုင္းကိုေျမထဲျမဳပ္ေအာင္ မစိုက္မိရန္ျဖစ္သည္။ စိုက္ၿပီးလ်ွင ္ေရဝလင္ေအာင္ေလာင္းေပးရသည္။ ပ်ဳိးမေထာင္ဘဲ အေစ့ကိုတိုက္ရိုက္စိုက္မည္ဆိုလ်ွင္ စိုက္က်င္းထဲသို႔ အေစ့မ်ားမ်ားထည့္စိုက္ရသည္။ စီးပြားျဖစ္စိုက္ခင္းအေနျဖင့္စိုက္ပါက ဝတ္မႈန္ကူးရန္အတြက္ အမပင္(၂၀)လ်ွင္ အဖိုပင္တစ္ပင္ႏႈန္း ထားေပးရသည္။ ၈။အပင္ျပဳစုနည္း ေ႐ႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ဳိးၿပီးေနာက္တစ္ပတ္အတြင္း အပင္ေသမ်ားရွိလ်ွင္ ခ်က္ခ်င္းအစားထိုးစိုက္ေပးပါ။ စိုက္ၿပီးစႏွစ္ပတ္အတြင္း ေရကိုေန႔စဥ္ေလာင္းေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။ ေရေလာင္းရာတြင္ အပင္ငယ္မ်ားေပၚသို႔ ေရလံုးေရေပါက္မ်ား အားအင္အရွိန္ျဖင့္မက်ေစရပါ။ စိုက္ခင္းတြင္ေပါင္းမရွိေစရန္ႏွင့္ အပင္ေျခရင္း၌ေရမဝပ္ေစရန္ အထူးဂရုစိုက္ရပါသည္။ ၉။ေျမၾသဇာေကြၽးနည္း ေ႐ႊ ့ေျပာင္းစိုက္ၿပီး အျမစ္စြဲသည့္အခ်ိန္မွစ၍ (၆)လတစ္ႀကိမ္ စိုက္က်င္းတစ္က်င္းလ်ွင္ ႏြားေခ်းေဆြးတစ္ေတာင္းခန္႔ေကြၽးရပါသည္။ ႏြားေခ်းေဆြးေျမၾသဇာေကြၽးခ်ိန္တြင္ တစ္ဧကလ်ွင္ ယူရီးယား(၁၂)ေပါင္ တီစူပါ (၂၄၀)ေပါင္ ပိုတက္ရွ္(၂၄၀)ေပါင္ ႏႈန္းေကြၽးေပးရသည္။ ဓာတ္ေျမၾသဇာမ်ားေကြၽးရာတြင္ အျမစ္မ်ားသြားသည့္အကြာအေဝးထိ အႏွံ႔ပက္ႀကဲေပးရသည္။ အျမစ္မ်ားသည္ အပင္ျမင့္ထက္ပို၍ရွည္ေအာင္သြားႏိုင္ၾကသည္။ ဓာတ္ေျမၾသဇာေကြၽးၿပီးခ်ိန္တြင္ ေရဝလင္ေအာင္ေလာင္းေပးရန္ လိုအပ္သည္။ မဂၢနီစီယမ္ဓာတ္ခ်ဳိ႕တဲ့ေသာေျမမ်ားတြင္ သေဘၤာပင္ေအာက္႐ြက္မ်ားဝါလာျခင္း၊ အသီးတြင္သၾကားဓာတ္နည္းသြားျခင္းႏွင့္ အနံ႔အရသာ သိသိသာသာညံ့ဖ်င္းသြားျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္သည္။ ထိုသို႔ မဂၢနီစီယမ္ဓာတ္ခ်ဳိ႕တဲ့မႈျဖစ္ပါက မဂၢနီစီယမ္ဆာလ္ဖိတ္(ဓာတ္ဆား)ကိုေရေဖ်ာ္၍ အ႐ြက္မ်ားေပၚႏွံ႔ေအာင္ဖ်န္းေပးရပါသည္။ ၁၀။ဆြတ္ခူးျခင္းႏွင့္အထြက္ စိုက္ခင္းသုိ႔ေျပာင္းေ႐ႊ ့စိုက္ၿပီး (၄-၅)လၾကာလ်ွင္ ပန္းစပြင့္၍ (၆)လၾကာလ်ွင္ အသီးစတင္သီးသည္။ သုံးႏွစ္သားအ႐ြယ္အထိ အသီးအထြက္ေကာင္းသည္။ မ်ဳိးကိုလိုက္၍ တစ္ပင္လ်ွင္အသီး(၅၀-၁၀၀)အထိသီးႏိုင္သည္။ သေဘၤာပင္မ်ားကို (၈)ေပေလးကြက္က်ားစနစ္ျဖင့္စိုက္ပါက သေဘၤာတစ္ပင္သည္ ပ်မ္းမ်ွအသီး(၇၀)ခန္႔သီးလ်ွင္ တစ္ဧကမွအသီးေပါင္း(၄၇၆၀၀)ရႏိုင္္သည္။ Source:သစ္သီးဝလံစိုက္ပ်ဳိးနည္း""
စိုက္ပ်ိးေရး
ပဲပင္ေပါက္အျမစ္မပါေအာင္ေဖာက္နည္း
ပဲပင္ေပါက္ အျမစ္မပါေအာင္ေဖါက္နည္းေလးပါ..
(၁)ပဲတီစိမ္းကုိ ပင္မေဖာက္ခင္ သုံးနာရီခန္႔ၾကဳိတင္ၿပီး ေရစိမ္ထားပါ။
(၂ၿခင္းေတာင္း/ေရပုံး ႏွင့္ စည္ပုိင္းမ်ားျဖင့္ အသုံးျပဳစုိက္ပ်ဳိးႏုိင္ပါသည္။
(၃)ကုိယ့္အသုံးျပဳမည့္ ျခင္းေတာင္းအရြယ္အစားေပၚမႈတည္၍ ဂုံနီအိပ္ ႏွင့္ ပလပ္စတစ္ဇကာကြက္ ပဲေစ့မက်ႏုိင္သည့္ဇကာကုိ ျခင္းေတာင္း ထိပ္ဝျဖင့္တုိင္း၍ ကြင္းျဖတ္ေပးပါ။
(၄)ျခင္းေတာင္းရဲ႕ေအာက္ေျခမွာ ခဲလုံးကေလး ၄လုံးေလာက္ ေအာက္ကခံေပးထားပါ။
(၅)ခဲလုံးေလးအေပၚကေနၿပီး ျဖတ္ထားတဲ့ ဂုန္နီအိပ္စႏွင့္ ပလပ္စတစ္ဇကာကုိ ခင္းေပးပါ.ဂုန္နီအိပ္စကေအာက္က ဇကာကအေပၚကေနာ္။
(၆)ေရစိမ္ထားေသာ ပဲတီစိမ္းမ်ားကုိ ဇကာေပၚသုိ႔ က်ဲက်ဲ ျဖန္႔က်ဲေပးပါ။
(၇)ေရကုိ ၃နာရီတခါေရေလာင္းေပးပါ။
(၈)ျခင္းေတာင္းတခုထဲတြင္ အျမင့္ေပၾကည့္၍ အထပ္ေပါင္းမ်ားစြာ ထပ္ဆင့္၍ ယခုေျပာျပထားသလုိလုပ္ႏုိင္ပါသည္။ေက်ာက္စည္ပုိင္းျဖင့္ ျပဳလုပ္မည္ဆုိပါက ေအာက္ေျခက ေရထြက္ေပါက္ေဖာက္ေပးထားပါ.ေရမဝတ္ေအာင္။
(၉)တစ္ညအိပ္ ၂ရက္ေျမႇာက္ဆုိရင္ ပဲပင္ေပါက္မ်ားရ႐ွ္ိမည္ျဖစ္ပါသည္။
(၁၀)ျခင္းေတာင္းထဲမွ ပဲပင္ေပါက္ အလႊာမ်ားကုိယူ၍ ဂုန္နီအိပ္ေနာက္မွ ေပါက္ထြက္လာသည့္ ပဲပင္ အျမစ္မ်ားကုိ ဓားျဖင့္ လွီးျဖတ္၍ ေရစိမ့္ထားလုိ႔ရပါေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ပါသည္။
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္..ကြၽန္ေတာ္ ဘဝခါးခါး..
ပဲပင္ေပါက္ အျမစ္မပါေအာင္ေဖါက္နည္းေလးပါ..
(၁)ပဲတီစိမ္းကုိ ပင္မေဖာက္ခင္ သုံးနာရီခန္႔ၾကဳိတင္ၿပီး ေရစိမ္ထားပါ။
(၂ၿခင္းေတာင္း/ေရပုံး ႏွင့္ စည္ပုိင္းမ်ားျဖင့္ အသုံးျပဳစုိက္ပ်ဳိးႏုိင္ပါသည္။
(၃)ကုိယ့္အသုံးျပဳမည့္ ျခင္းေတာင္းအရြယ္အစားေပၚမႈတည္၍ ဂုံနီအိပ္ ႏွင့္ ပလပ္စတစ္ဇကာကြက္ ပဲေစ့မက်ႏုိင္သည့္ဇကာကုိ ျခင္းေတာင္း ထိပ္ဝျဖင့္တုိင္း၍ ကြင္းျဖတ္ေပးပါ။
(၄)ျခင္းေတာင္းရဲ႕ေအာက္ေျခမွာ ခဲလုံးကေလး ၄လုံးေလာက္ ေအာက္ကခံေပးထားပါ။
(၅)ခဲလုံးေလးအေပၚကေနၿပီး ျဖတ္ထားတဲ့ ဂုန္နီအိပ္စႏွင့္ ပလပ္စတစ္ဇကာကုိ ခင္းေပးပါ.ဂုန္နီအိပ္စကေအာက္က ဇကာကအေပၚကေနာ္။
(၆)ေရစိမ္ထားေသာ ပဲတီစိမ္းမ်ားကုိ ဇကာေပၚသုိ႔ က်ဲက်ဲ ျဖန္႔က်ဲေပးပါ။
(၇)ေရကုိ ၃နာရီတခါေရေလာင္းေပးပါ။
(၈)ျခင္းေတာင္းတခုထဲတြင္ အျမင့္ေပၾကည့္၍ အထပ္ေပါင္းမ်ားစြာ ထပ္ဆင့္၍ ယခုေျပာျပထားသလုိလုပ္ႏုိင္ပါသည္။ေက်ာက္စည္ပုိင္းျဖင့္ ျပဳလုပ္မည္ဆုိပါက ေအာက္ေျခက ေရထြက္ေပါက္ေဖာက္ေပးထားပါ.ေရမဝတ္ေအာင္။
(၉)တစ္ညအိပ္ ၂ရက္ေျမႇာက္ဆုိရင္ ပဲပင္ေပါက္မ်ားရ႐ွ္ိမည္ျဖစ္ပါသည္။
(၁၀)ျခင္းေတာင္းထဲမွ ပဲပင္ေပါက္ အလႊာမ်ားကုိယူ၍ ဂုန္နီအိပ္ေနာက္မွ ေပါက္ထြက္လာသည့္ ပဲပင္ အျမစ္မ်ားကုိ ဓားျဖင့္ လွီးျဖတ္၍ ေရစိမ့္ထားလုိ႔ရပါေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ပါသည္။
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္..ကြၽန္ေတာ္ ဘဝခါးခါး..
အစိုးရဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္ခြင့္နွင့္ပါတ္သတ္ေသာ အၾကာင္းအရာမ်ား
ခြင့္အမ်ိဳးအစားေတြကို English လို သိခ်င္ပါတယ္
ဆိုတဲ့ ညီမေလးအတြက္ #
1. Casual Leave - ေ႐ွာင္တခင္ခြင့္
2. Earned Leave - လုပ္သက္ခြင့္
3. Extraordinary Leave - လစာမဲ့ခြင့္
4. Hospital Leave - ေဆး႐ုံခြင့္
5. Maternity Leave - မီးဖြားခြင့္
6. Quarantine Leave - ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ခြင့္
7. Seamen's Sick Leave - သေဘၤာ သားနာမက်န္းခြင့္
8. Special Disability Leave - အထူးမစြမ္းမသန္ခြင့္
ေမတၱာျဖင့္ (နန္း)
၀န္ထမ္း တိုင္းသိထားသင္႕သည္႕ ခြင္႕နွင္႔ပက္သက္သည္႕ ခံစားမွဳမ်ား
==================================
ျပည္ေထာင္စု ရာထူးဝန္အဖြဲ႕မွ ၂၆-၃-၂၀၁၄ တြင္ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာအမွတ္ ၁၂/၂၀၁၄ ျဖင့္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံ့ဝန္ထမ္းနည္းဥပေဒမ်ား
အခန္း (၈)၊ ခြင့္ခံစားျခင္း
--------------------------
၇၀။ အခ်ိန္ျပည့္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိသည့္ ဝန္ထမ္းတိုင္းသည္ ခြင့္ကို ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးငွာ လိုအပ္ပါက ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ရွိသူသည္ ေတာင္းခံလာသည့္ ခြင့္ကို ျငင္းပယ္ျခင္း၊ ခြင့္ျပဳျပီးေသာ ခြင့္ကို ပယ္ဖ်က္ျခင္း၊ ခြင့္ခံစားေနေသာ ဝန္ထမ္းကို လုပ္ငန္းတာဝန္ထမ္းေဆာင္ရာေနရာသို႔ ျပန္လည္ေခၚယူျခင္း၊ ဝန္ထမ္းေတာင္းခံေသာ ခြင့္အမ်ဳိးအစားကို ေျပာင္းလဲသတ္မွတ္ခြင့္ျပဳျခင္းႏွင့္ ေတာင္းခံေသာ ခြင့္ရက္ကို ေလွ်ာ့ခ်ခြင့္ျပဳျခင္းတုိ႔ ျပဳႏိုင္သည္။
၇၁။ ဝန္ထမ္းတိုင္းအတြက္ ခြင့္မွတ္တမ္း ထားရွိရမည္ ျဖစ္ျပီး ယင္းခြင့္မွတ္တမ္းတြင္ ရွိသည့္ ခြင့္ကာလအတိုင္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
၇၂။ အစမ္းခန္႔ ဝန္ထမ္းသည္ အတည္ျပဳခန္႔ထားျပီးျဖစ္သည့္ ဝန္ထမ္းတစ္ဦးကဲ့သုိ႔ပင္ ခြင့္ခံစားခြင့္ ရွိသည္။
၇၃။ ခြင့္ကို ရာထူးအလိုက္ ခြင့္ျပဳျခင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍
(က) အရာထမ္းအဆင့္ ဝန္ထမ္းမ်ားကို သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ၾကီးဌာနႏွင့္ အဖြဲ႔အစည္း အၾကီးအမွဴး သို႔မဟုတ္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အပ္ႏွင္းထားျခင္း ခံရသူက ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ခ) အမႈထမ္းအဆင့္ ဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္ ခြင့္ကို ဝန္ထမ္းအဖြဲ႔အစည္း အၾကီးအမွဴး သို႔မဟုတ္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အပ္ႏွင္းထားျခင္း ခံရသူက ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
၇၄။ ခြင့္သည္ သာမန္အားျဖင့္ ဝန္ထမ္းက တာဝန္လႊဲအပ္သည့္ ေန႔ရက္တြင္ စတင္ျပီး တာဝန္ျပန္လည္ မထမ္းေဆာင္မီ တစ္ရက္တြင္ ကုန္ဆံုးသည္။ ခြင့္စတင္သည့္ ေန႔ရက္၏ ေရွ႕တြင္ျဖစ္ေစ၊ ခြင့္ကုန္ဆံုးသည့္ ေန႔ရက္၏ ေနာက္တြင္ ျဖစ္ေစ ရံုးပိတ္ရက္မ်ား ျဖစ္ေနခဲ့ေသာ္ ထိုရံုးပိတ္ရက္မ်ားကို ခြင့္ကာလအျဖစ္ ေရတြက္ျခင္း မျပဳရ။ သို႔ရာတြင္ ခြင့္ရက္မ်ား၏ ေရွ႕ရက္ႏွင့္ ေနာက္ရက္မ်ားသည္ ရံုးပိတ္ရက္မ်ား ျဖစ္ေနပါက ရံုးပိတ္ရက္တစ္ဖက္ကို ခြင့္ရက္အျဖစ္ ထည့္သြင္း ေရတြက္ရမည္။
၇၅။ ခြင့္ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ ခြင့္ကာလအတြင္း၌ အျခားဝင္ေငြရရွိသည့္ အလုပ္တစ္ခုခုတြင္ ဝင္ေရာက္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ျခင္း မျပဳရ။ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ ဝင္ေငြရရွိသည့္ လုပ္ငန္းတစ္ခုခုတြင္ ဝင္ေရာက္လုပ္ကိုင္ခြင့္ ရရွိခဲ့ေစကာမူ ယင္း၏ အျငိမ္းစားယူခြင့္ ေလွ်ာက္ထားျခင္းကို ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းခြင့္ မရိွေစရ။
၇၆။ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးငွာ လိုအပ္လွ်င္ ခြင့္ခံစားေနေသာ ဝန္ထမ္းကို ခြင့္မွ ျပန္လည္ ေခၚယူႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ေခၚယူသည့္အခါ ဝန္ထမ္းသည္ မည္သည့္အေၾကာင္းႏွင့္မွ် ျငင္းပယ္ခြင့္ မရွိဘဲ မပ်က္မကြက္ ျပန္လာရမည္။ ထိုသုိ႔ ျပန္လည္ေခၚယူသည့္ ဝန္ထမ္းအတြက္ ေအာက္ပါအတိုင္း ခံစားေစရမည္။
(က) ခြင့္ခံစားေနသည့္ ေဒသမွ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ စတင္ခရီးထြက္သည့္ ေန႔ရက္မွစ၍ တာဝန္ခ်ိန္အျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း။
(ခ) ခြင့္ခံစားေနသည့္ ေဒသမွ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရမည့္ ေဒသသို႔ သြားေရာက္သည့္ ခရီးအတြက္ ဇယား (၂) ပါ အတိုင္း ခရီးစရိတ္ ခြင့္ျပဳျခင္း။
(ဂ) တာဝန္ျပန္လည္ ထမ္းေဆာင္သည့္ ေန႔ရက္မတိုင္မီ တစ္ရက္အထိ ခြင့္လစာကို ခြင့္ျပဳျခင္း။
၇၇။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ခံစားခဲ့သည့္ ဝန္ထမ္းသည္ က်န္းမာေၾကာင္း ေဆးလက္မွတ္ကို သတ္မွတ္ထားသည့္ ပံုစံျဖင့္ တင္ျပမွသာ တာဝန္ျပန္လည္ ထမ္းေဆာင္ခြင့္ ရွိသည္။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ မဟုတ္ေသာ္လည္း က်န္းမာေရးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အျခားခြင့္ ခံစားသည့္ ဝန္ထမ္းသည္လည္း အလုပ္ခြင့္သို႔ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္သည့္အခါ က်န္းမာေၾကာင္းေဆးလက္မွတ္ တင္ျပရမည္။
၇၈။ ခြင့္ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ မိမိကို ခြင့္ျပဳထားသည့္ ခြင့္ကာလ မကုန္ဆံုးမီ အလုပ္ခြင္သို႔ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္လုိပါက သက္ဆိုင္ရာ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ရွိသူ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ႏိုင္သည္။
၇၉။ ဝန္ထမ္းသည္ မိမိကို ခြင့္ျပဳထားသည့္ ခြင့္ကာလ ကုန္ဆံုးေသာ္လည္း အလုပ္ခြင္သို႔ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ျခင္း မျပဳလွ်င္ ထိုေက်ာ္လြန္သည့္ ကာလအတြက္ ခြင့္လစာ ရခြင့္မရွိ။ ခိုင္လံုေသာ အေၾကာင္းမရွိဘဲ ခြင့္ရက္ ေက်ာ္လြန္ခဲ့ပါက ဝန္ထမ္းကို နည္းဥပေဒမ်ားႏွင့္ အညီ အေရးယူရမည္။
၈၀။ ဝန္ထမ္းတစ္ဦး၏ ျပကၡဒိန္ႏွစ္အတြင္း ခြင့္စာရင္း၌ က်န္ရွိေသာ လုပ္သက္ခြင့္ရက္မ်ားအတြက္ ဆုေၾကးအျဖစ္ ခံစားခြင့္ျပဳရာတြင္ ပ်မ္းမွ်လစာျဖင့္ ခံစားခြင့္ျပဳရမည္။
၈၁။ ဝန္ထမ္းကို အျငိမ္းစားယူရမည့္ အသက္ျပည့္သည့္ ေန႔ရက္မတိုင္မီ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ ေလးလ ခံစားခြင့္ ျပဳရမည္။ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ကို အခ်ိန္မီေတာင္းခံခဲ့ရာတြင္ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူက ေတာင္းခံသည့္ ခြင့္ကာလ တစ္ခုလံုးကို ျဖစ္ေစ၊ တစ္စိတ္တစ္ေဒသကို ျဖစ္ေစ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးငွာ ျငင္းပယ္ခဲ့လွ်င္ ထိုျငင္းပယ္သည့္ ခြင့္ကာလကို အျငိမ္းစားယူရမည့္ ေန႔ရက္မွ စ၍ စတင္ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ ယင္းကိစၥရပ္တြင္ အျငိမ္းစားယူရန္ သတ္မွတ္ထားေသာ အသက္ထက္ ေက်ာ္လြန္ေသာ ကာလကို အမႈထမ္းသက္တြင္ ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ရမည္။
၈၂။ အျငိမ္းစားယူရမည့္ ေန႔ရက္ႏွင့္ တစ္ဆက္တည္း စာခ်ဳပ္ျဖင့္ ျပန္လည္ခန္႔ထားျခင္း ခံရသည့္ သက္ျပည့္ အျငိမ္းစားတစ္ဦးတြင္ ျငင္းပယ္ခြင့္ ကာလမ်ား ရွိေနခဲ့ပါက ျပန္လည္ခန္႔ထားခ်ိန္၌ ထိုခြင့္ကာလတစ္ရပ္လံုးအတြက္ ခံစားခြင့္ရွိေသာ ခြင့္လစာကို တစ္လံုးတည္း ထုတ္ေပးရမည္။
၈၃။ စာရိတၱပ်က္ျပားမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ဆက္လက္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ မသင့္ေလ်ာ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ၊ ရာထူးတာဝန္ထမ္းေဆာင္မႈ ပ်က္ယြင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ ရာထူးမွ ထုတ္ပယ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ဝန္ထမ္းအျဖစ္မွ ထုတ္ပယ္ျခင္း ခံရသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ မည္သည့္ ခြင့္အမ်ဳိးအစားကိုမွ် ခံစားခြင့္ မရွိေစရ။
ေရွာင္တခင္ခြင့္
----------------
၈၄။ ေရွာင္တခင္ခြင့္သည္ ရုတ္တရက္ နာမက်န္းျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ အေရးၾကီးေသာ ကိုယ္ေရးကိစၥ ရုတ္ခ်ည္း ေပၚေပါက္ျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း အလုပ္ခြင္သို႔ မလာေရာက္ဘဲ ေနခြင့္ျပဳသည့္ ခြင့္ရက္တို ျဖစ္သည္။ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းကို အလုပ္ခြင္၌ ရွိေနသကဲ့သို႔ မွတ္ယူရမည္။ ေရွာင္တခင္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရာတြင္ -
(က) အလုပ္ခြင္သုိ႔ မလာေရာက္ႏိုင္သည့္ ေန႔ရက္မ်ားအတြက္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ေတာင္းခံရမည္။
(ခ) ေရွာင္တခင္ခြင့္ ခံစားသူသည္ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ တာဝန္က်ရာေဒသမွ ထြက္ခြာခြင့္ မရွိေစရ။
(ဂ) သာမန္အားျဖင့္ ျပကၡဒိန္ႏွစ္တစ္ႏွစ္အတြင္၌ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ၁၀ ရက္ထက္ ပို၍ ခြင့္မျပဳရ။
(ဃ) သို႔ရာတြင္ ခုိင္လံုသည့္ အေၾကာင္းရွိပါက ျပကၡဒိန္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း၌ ၁၀ ရက္ထက္ပို၍ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ခြင့္ျပဳရျခင္းသည္ ယခင္ခံစားျပီးျဖစ္သည့္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ရက္မ်ားတြင္ ရံုးပိတ္ရက္မ်ား ပါဝင္ခဲ့ျခင္း သို႔မဟုတ္ ယခုေတာင္းခံသည့္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ရက္မ်ားတြင္ ရံုးပိတ္ရက္ပါဝင္ေနျခင္းတို႔အတြက္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ၁၀ ရက္ထက္ပိုျပီး ခြင့္ျပဳေပးရန္ ခိုင္လံုသည့္ အေၾကာင္းမ်ား ရွိလွ်င္ ခြင့္ျပဳပိုင္ခြင့္ရွိသူက ထည့္သြင္းစဥ္းစားျပီး ခြင့္ျပဳေပးရန္ျဖစ္သည္။
(င) ေသြးလွဴသည့္ ေန႔ရက္ႏွင့္ ေနာက္တစ္ရက္ကို အထူးေရွာင္တခင္ခြင့္ အျဖစ္ သီးသန္႔ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ၁၀ ရက္တြင္ ယင္းႏွစ္ရက္ကို ထည့္သြင္းေရတြက္ျခင္း မျပဳရ။ အျခားခြင့္မ်ားႏွင့္ ေရွ႕ေနာက္ဆက္၍ ခြင့္မျပဳရ။
(စ) ေရွာင္တခင္ ခြင့္ရက္အတြက္ တာဝန္ခ်ိန္ လစာႏႈန္းျပည့္ကို ခံစားခြင့္ ရွိသည္။
(ဆ) ေရွာင္တခင္ခြင့္ကို အျခားခြင့္မ်ားႏွင့္ ျဖစ္ေစ၊ ကူးေျပာင္းခ်ိန္ႏွင့္ ျဖစ္ေစ၊ အားလပ္ရက္ရွည္ႏွင့္ ျဖစ္ေစ ဆက္၍ ခြင့္မျပဳရ။ ေရွာင္တခင္ခြင့္ႏွင့္ တစ္ဆက္တည္း အျခားခြင့္တစ္မ်ဳိးကို ေတာင္းခံခဲ့ေသာ္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ပ်က္ျပယ္သြားျပီးေနာက္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ႏွင့္ ဆက္၍ ေတာင္းခံေသာခြင့္ကို ေရွာင္တခင္ခြင့္စသည့္ ေန႔ရက္မွစ၍ ခြင့္ျပဳရမည္။
(ဇ) ေရွာင္တခင္ခြင့္အတြက္ ခြင့္မွတ္တမ္းမ်ားကို ခြင့္ျပဳပိုင္ခြင့္ ရွိသူထံတြင္ ထားရွိရမည္။
၈၅။ ေခြးရူးကိုက္ေရာဂါ ကုသရန္ အထူးေရွာင္တခင္ခြင့္ကို -
(က) ေဆးအဖြဲ႔၏ ေထာက္ခံခ်က္ျဖင့္ တစ္လအထိ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ခ) သာမန္အားျဖင့္ ရရွိသည့္ ေရွာင္တခင္ ခြင့္ရက္မ်ားတြင္ ထည့္သြင္းျခင္း မျပဳရ။
(ဂ) လစာႏႈန္းျပည့္ ခံစားခြင့္ျပဳရမည္။
(ဃ) အျခားခြင့္အမ်ဳိးအစားမ်ားႏွင့္ ေရွ႕ေနာက္ဆက္၍ ခြင့္မျပဳရ။
ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ခြင့္
-----------------------------
၈၆။ ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ခြင့္သည္ ဝန္ထမ္း၏ မိသားစု သို႔မဟုတ္ အတူေန မိသားစု၌ ကူးစက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေသာေၾကာင့္ ဝန္ထမ္းကို အလုပ္ခြင္သို႔ မလာေရာက္ေစရန္ ခြင့္ျပဳေသာ ခြင့္ျဖစ္သည္။ ဤခြင့္ခံစားေနသူ ဝန္ထမ္းကို အလုပ္ခြင္၌ ရွိေနသကဲ့သို႔ မွတ္ယူရမည္။ ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ခြင့္ကို -
(က) သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္းအဖြဲ႔အစည္း အၾကီးအမွဴးက ျမိဳ႕နယ္၊ ေက်းလက္၊ တိုက္နယ္ေဆးရံုတို႔မွ ဆရာဝန္၏ ေထာက္ခံခ်က္အရသာ ခြင့္ျပဳရမည္။
(ခ) သာမန္အားျဖင့္ ၂၁ ရက္အထိ ခြင့္ျပဳရန္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ထူးျခားေသာ အေျခအေနတြင္ ရက္ ၃၀ အထိ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ဂ) အျခားခြင့္မ်ား၏ ေရွ႕မွျဖစ္ေစ၊ ေနာက္မွ ျဖစ္ေစ ဆက္စပ္ခြင့္ ျပဳႏိုင္သည္။
(ဃ) ခြင့္ကာလအတြင္း တာဝန္ခ်ိန္လစာႏႈန္းျပည့္ ခံစားခြင့္ျပဳရမည္။
(င) ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္း၏ ေနရာတြင္ လူစားမခန္႔ရ။
လုပ္သက္ခြင့္
-------------
၈၇။ လုပ္သက္ခြင့္သည္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္သည့္ ကာလကို အေျချပဳ၍ ရခြင့္ရွိေသာ ခြင့္ျဖစ္သည္။ ရခြင့္ရွိေသာ ကာလမွာ တာဝန္ခ်ိန္၏ ၁/၁၁ ျဖစ္သည္။ အခ်ိန္ျပည့္တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ရက္ ၁၁ ရက္ရွိတိုင္း လုပ္သက္ခြင့္တစ္ရက္ စုေဆာင္းခြင့္ရွိျပီး ရံုးပိတ္ရက္မ်ားရွိလွ်င္လည္း တစ္ဆက္တည္း ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္သည္။
၈၈။ လုပ္သက္ခြင့္ကို ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ႏွင့္ လစာမဲ့ခြင့္တို႔၏ ေရွ႕မွျဖစ္ေစ၊ ေနာက္မွျဖစ္ေစ တစ္ဆက္တည္း ဆက္စပ္ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ကို ျငင္းပယ္ထားသည့္ ကိစၥမွတစ္ပါး အျငိမ္းစားယူရမည့္ ေန႔ရက္ထက္ေက်ာ္၍ ခံစားခြင့္ မရွိေစရ။
၈၉။ လုပ္သက္ခြင့္ ကာလအတြင္း၌ ပ်မ္းမွ်လစာကို ခြင့္လစာအျဖစ္ ခံစားခြင့္ရွိသည္။
အားလပ္ရက္ရွည္ ခံစားခြင့္ဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား
------------------------------------------------
၉၀။ အားလပ္ရက္ရွည္ဆိုသည္မွာ ျပကၡဒိန္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း တစ္ဆက္တည္းပိတ္ရက္ ၁၅ ရက္ထက္ ေက်ာ္လြန္ေသာ ကာလတစ္ရပ္ကို ဆိုသည္။ ျပကၡဒိန္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း၌ အားလပ္ရက္ရွည္ ကာလတစ္ခုတည္း ရွိျပီး ထိုအားလပ္ရက္ရွည္ ကာလသည္ ရက္ ၃၀ ေအာက္ေလ်ာ့နည္းပါကလည္း ထိုကာလကို တစ္လဟု မွတ္ယူရမည္။
၉၁။ ဝန္ထမ္းအဖြဲ႕အစည္း အၾကီးအမွဴး သို႔မဟုတ္ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူက အားလပ္ရက္ရွည္အတြင္း၌ တာဝန္တစ္ရပ္ကို ထမ္းေဆာင္ရန္ အမိန္႔ထုတ္ျပန္သတ္မွတ္ျပီး ယင္းတာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ရန္အလို႔ငွာ ဝန္ထမ္းသည္ တာဝန္က်ရာ ေဒသ၌ တစ္ဆက္တည္း ရွိေနရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း သို႔မဟုတ္ အျခားေစလႊတ္သည့္ ေဒသသို႔ သြားေရာက္ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေထာက္ခံပါက အဆိုပါ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ ကာလကို အားလပ္ရက္ရွည္ မခံစားရသည့္ ကာလဟု သတ္မွတ္သည္။
၉၂။ အားလက္ရက္ရွည္ ခံစားခြင့္ရွိသည့္ ဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္ -
(က) အားလပ္ရက္ရွည္ကို အျပည့္ခံစားရသည့္ ႏွစ္မ်ားတြင္ လုပ္သက္ခြင့္ ခံစားခြင့္ မရွိေစရ။
(ခ) အားလပ္ရက္ရွည္ကို လံုးဝ မခံစားရသည့္ ႏွစ္အတြက္ လုပ္သက္ခြင့္ကို နည္းဥပေဒ ၈၇ ပါအတိုင္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
(ဂ) အားလပ္ရက္ရွည္ကို တစ္စိတ္တစ္ေဒသ ခံစားရသည့္ ႏွစ္မ်ားအတြက္ လုပ္သက္ခြင့္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
မခံစားရသည့္ အားလပ္ရက္ရွည္ေပါင္း
------------------------------------------ x ၃၀ = လုပ္သက္ခြင့္
ခံစားခြင့္ရွိသည့္ အားလပ္ရက္ရွည္ေပါင္း
(ဃ) အားလပ္ရက္ရွည္ကို အျခားခြင့္တစ္မ်ဳိးမ်ဳိး၏ ေရွ႕မွျဖစ္ေစ၊ ေနာက္မွျဖစ္ေစ တစ္ဆက္တည္း ဆက္စပ္ခံစားႏိုင္သည္။ သို႔ရာတြင္ လုပ္သက္ခြင့္ႏွင့္အတူ ခံစားသည့္အခါ ယင္းခြင့္ႏွင့္ အားလပ္ရက္ရွည္ စုစုေပါင္းကာလသည္ ေလးလထက္ မပိုေစရ။
ေဆးလက္မွတ္ခြင့္
-------------------
၉၃။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္သည္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္သည့္ ကာလကို အေျခမခံဘဲ လုပ္သက္ႏုရင့္မေရြး ခြင့္ျပဳႏိုင္သည့္ ခြင့္မ်ဳိးျဖစ္သည္။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရာတြင္ -
(က) ဝန္ထမ္းလုပ္သက္ တစ္ေလွ်ာက္လံုးအတြက္ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည့္ ကာလသည္ ၁၂ လ ျဖစ္သည္။ အထူးလံုေလာက္ေသာ ကိစၥမ်ားတြင္ ေနာက္ထပ္ ေျခာက္လထိ ထပ္မံခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ခ) က်န္းမာေရးဝန္ၾကီးဌာနက သတ္မွတ္ထားသည့္ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕၏ ေထာက္ခံခ်က္ကို တင္ျပမွသာ ခြင့္ျပဳရမည္။ တစ္ၾကိမ္လွ်င္ မည္မွ်ခြင့္ျပဳရမည္ဟု သတ္မွတ္ခ်က္ မရွိေသာ္လည္း ေဆးလက္မွတ္၌ ေထာက္ခံထားသည့္ ကာလထက္ ေက်ာ္လြန္၍ ခြင့္မျပဳရ။
(ဂ) ဝန္ထမ္းတစ္ဦးသည္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ကုန္ဆံုးခ်ိန္တြင္ က်န္းမာစြာျဖင့္ တာဝန္ျပန္လည္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ဖြယ္ အေျခအေနရွိသည္ဟု ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က မွတ္ခ်က္ျပဳမွသာ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရမည္။
(ဃ) ဝန္ထမ္းသည္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္အစား လုပ္သက္ခြင့္ ခံစားခြင့္ျပဳရန္ ေတာင္းခံပါက လုပ္သက္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ခြင့္ျပဳသည့္ လုပ္သက္ခြင့္ကာလကို နည္းဥပေဒခြဲ (က)တြင္ ပါရွိသည့္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ကာလသတ္မွတ္ခ်က္တြင္ ထည့္သြင္း တြက္ခ်က္ျခင္း မျပဳရ။
၉၄။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ကာလအတြင္း ခြင့္လစာကို ပ်မ္းမွ်လစာ၏ ၁/၂ ႏႈန္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
နာမက်န္းပင္စင္ ယူရေတာ့မည့္ ဝန္ထမ္း၏ ခြင့္ခံစားမႈဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား
----------------------------------------------------------------------------
၉၅။ မက်န္းမာ ျဖစ္ေနသည့္ ဝန္ထမ္းကို ေဆးစစ္မႈ ခံယူေစရာတြင္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က ယင္းဝန္ထမ္းသည္ တာဝန္ကို ျပန္လည္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မည့္ အလားအလာမရွိဟု ေဆးမွတ္ခ်က္ျပဳသည့္အခါ နာမက်န္းပင္စင္ ခံစားခြင့္ ျပဳရမည္။ ထိုဝန္ထမ္း၏ ခြင့္စာရင္းတြင္ ခြင့္လက္က်န္မ်ားရွိလွ်င္ -
(က) သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က ဝန္ထမ္းသည္ တာဝန္ကို ျပန္လည္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမရွိဟု ေဆးမွတ္ခ်က္ျပဳပါက ဝန္ထမ္းသည္ -
(၁) ခြင့္ခံစားေနစဥ္ ေဆးစစ္ေဆးမႈ ခံယူခဲ့ျခင္းျဖစ္လွ်င္ ယင္းခြင့္ကာလ ကုန္ဆံုးသည့္ အခါတြင္ နာမက်န္းပင္စင္ ယူခြင့္ ျပဳရမည္။
(၂) တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနစဥ္ ေဆးစစ္ေဆးမႈ ခံယူခဲ့ျခင္းျဖစ္လွ်င္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က အေၾကာင္းၾကားသည့္ ေန႔ရက္ သို႔မဟုတ္ ေဆးမွတ္ခ်က္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးသည့္ ေန႔ရက္မွစ၍ နာမက်န္းပင္စင္ ယူခြင့္ျပဳရမည္။
(ခ) သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က တာဝန္ကို ျပန္လည္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္သည့္ အေျခအေန မရွိဟု သတ္မွတ္ျခင္း ခံရသည့္ ဝန္ထမ္းကို ေအာက္ပါ အခ်က္တစ္ရပ္ရပ္ႏွင့္ ညီညြတ္ျပီး ခြင့္လက္က်န္လည္း လံုေလာက္စြာရွိလွ်င္ အထူးကိစၥရပ္အေနျဖင့္ လုပ္သက္ခြင့္ႏွင့္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္တို႔ကို ေပါင္း၍ျဖစ္ေစ၊ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ တစ္မ်ဳိးတည္းကိုျဖစ္ေစ ေျခာက္လထက္မပိုေစဘဲ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(၁) ဝန္ထမ္း မက်န္းမာျဖစ္ခဲ့ရျခင္းသည္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ျခင္း၊
(၂) ဝန္ထမ္းသည္ လုပ္သက္တစ္ေလွ်ာက္တြင္ အျခားေသာ ဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ေသာ္ ခြင့္အနည္းငယ္မွ်သာ ခံစားခဲ့သူျဖစ္ျခင္း၊
(၃) မၾကာမီကာလ၌ လုပ္သက္ႏွစ္ျပည့္တစ္ႏွစ္ ထပ္မံျပည့္ေျမာက္ႏိုင္ျခင္း။
လစာမဲ့ခြင့္
-----------
၉၆။ လစာမဲ့ခြင့္သည္ ဝန္ထမ္း၏ ခြင့္စာရင္း၌ အျခားခြင့္အမ်ဳိးအစားမ်ား မက်န္ရွိသည့္အခါ သို႔မဟုတ္ အျခားခြင့္အမ်ဳိးအစားမ်ား ရွိေသာ္လည္း ဝန္ထမ္းကိုယ္တိုင္က လစာမဲ့ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရန္ စာျဖင့္ ေတာင္းခံသည့္အခါတြင္ ခြင့္ျပဳသည့္ ခြင့္ျဖစ္သည္။
၉၇။ လစာမဲ့ခြင့္ကို အျခားေသာ ခြင့္မ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
၉၈။ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူသည္ ဝန္ထမ္းတစ္ဦး ခြင့္မဲ့ပ်က္ကြက္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္းအေပၚ မူတည္၍ လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ရာ ခိုင္လံုေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္ရွိပါက ခြင့္မဲ့ပ်က္ကြက္ခဲ့သည့္ ကာလမ်ားကို လစာမဲ့ခြင့္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခြင့္ ျပဳႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ သတ္မွတ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းကို ေဖာ္ျပရမည္။ သာမန္အားျဖင့္ လစာမဲ့ခြင့္ကို စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးဆိုင္ရာ ျပစ္ဒဏ္တစ္ရပ္အျဖစ္ မသတ္မွတ္ရ။
၉၉။ လစာမဲ့ခြင့္ကာလအတြင္း မည္သည့္ခြင့္လစာမွ် ခံစားခြင့္မရွိ။ ဤခြင့္ကာလကို အျငိမ္းစားလစာ ေရတြက္ရာတြင္ လုပ္သက္ကာလအျဖစ္ ထည့္သြင္းေရတြက္ျခင္း မျပဳရ။
၁၀၀။ လစာမဲ့ခြင့္ကာလအတြင္း ဝန္ထမ္းေရးရာ ခံစားခြင့္မ်ား အားလံုးဆံုးရႈံးသည္။ သို႔ရာတြင္ နာမက်န္းျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ၊ မလႊဲမေရွာင္သာသည့္ အေၾကာင္းတစ္ရပ္ရပ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ လစာမဲ့ခြင့္ခံစားခဲ့ရျခင္း ျဖစ္ပါက လစာမဲ့ခြင့္ကာလအတြက္ လစာေငြကိုသာ ထိခိုက္ေစျပီး အျခားဝန္ထမ္းေရးရာ အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုးရႈံးမႈ မျဖစ္ေစရ။
ဆိုတဲ့ ညီမေလးအတြက္ #
1. Casual Leave - ေ႐ွာင္တခင္ခြင့္
2. Earned Leave - လုပ္သက္ခြင့္
3. Extraordinary Leave - လစာမဲ့ခြင့္
4. Hospital Leave - ေဆး႐ုံခြင့္
5. Maternity Leave - မီးဖြားခြင့္
6. Quarantine Leave - ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ခြင့္
7. Seamen's Sick Leave - သေဘၤာ သားနာမက်န္းခြင့္
8. Special Disability Leave - အထူးမစြမ္းမသန္ခြင့္
ေမတၱာျဖင့္ (နန္း)
၀န္ထမ္း တိုင္းသိထားသင္႕သည္႕ ခြင္႕နွင္႔ပက္သက္သည္႕ ခံစားမွဳမ်ား
==================================
ျပည္ေထာင္စု ရာထူးဝန္အဖြဲ႕မွ ၂၆-၃-၂၀၁၄ တြင္ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာအမွတ္ ၁၂/၂၀၁၄ ျဖင့္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံ့ဝန္ထမ္းနည္းဥပေဒမ်ား
အခန္း (၈)၊ ခြင့္ခံစားျခင္း
--------------------------
၇၀။ အခ်ိန္ျပည့္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိသည့္ ဝန္ထမ္းတိုင္းသည္ ခြင့္ကို ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးငွာ လိုအပ္ပါက ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ရွိသူသည္ ေတာင္းခံလာသည့္ ခြင့္ကို ျငင္းပယ္ျခင္း၊ ခြင့္ျပဳျပီးေသာ ခြင့္ကို ပယ္ဖ်က္ျခင္း၊ ခြင့္ခံစားေနေသာ ဝန္ထမ္းကို လုပ္ငန္းတာဝန္ထမ္းေဆာင္ရာေနရာသို႔ ျပန္လည္ေခၚယူျခင္း၊ ဝန္ထမ္းေတာင္းခံေသာ ခြင့္အမ်ဳိးအစားကို ေျပာင္းလဲသတ္မွတ္ခြင့္ျပဳျခင္းႏွင့္ ေတာင္းခံေသာ ခြင့္ရက္ကို ေလွ်ာ့ခ်ခြင့္ျပဳျခင္းတုိ႔ ျပဳႏိုင္သည္။
၇၁။ ဝန္ထမ္းတိုင္းအတြက္ ခြင့္မွတ္တမ္း ထားရွိရမည္ ျဖစ္ျပီး ယင္းခြင့္မွတ္တမ္းတြင္ ရွိသည့္ ခြင့္ကာလအတိုင္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
၇၂။ အစမ္းခန္႔ ဝန္ထမ္းသည္ အတည္ျပဳခန္႔ထားျပီးျဖစ္သည့္ ဝန္ထမ္းတစ္ဦးကဲ့သုိ႔ပင္ ခြင့္ခံစားခြင့္ ရွိသည္။
၇၃။ ခြင့္ကို ရာထူးအလိုက္ ခြင့္ျပဳျခင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍
(က) အရာထမ္းအဆင့္ ဝန္ထမ္းမ်ားကို သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ၾကီးဌာနႏွင့္ အဖြဲ႔အစည္း အၾကီးအမွဴး သို႔မဟုတ္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အပ္ႏွင္းထားျခင္း ခံရသူက ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ခ) အမႈထမ္းအဆင့္ ဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္ ခြင့္ကို ဝန္ထမ္းအဖြဲ႔အစည္း အၾကီးအမွဴး သို႔မဟုတ္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အပ္ႏွင္းထားျခင္း ခံရသူက ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
၇၄။ ခြင့္သည္ သာမန္အားျဖင့္ ဝန္ထမ္းက တာဝန္လႊဲအပ္သည့္ ေန႔ရက္တြင္ စတင္ျပီး တာဝန္ျပန္လည္ မထမ္းေဆာင္မီ တစ္ရက္တြင္ ကုန္ဆံုးသည္။ ခြင့္စတင္သည့္ ေန႔ရက္၏ ေရွ႕တြင္ျဖစ္ေစ၊ ခြင့္ကုန္ဆံုးသည့္ ေန႔ရက္၏ ေနာက္တြင္ ျဖစ္ေစ ရံုးပိတ္ရက္မ်ား ျဖစ္ေနခဲ့ေသာ္ ထိုရံုးပိတ္ရက္မ်ားကို ခြင့္ကာလအျဖစ္ ေရတြက္ျခင္း မျပဳရ။ သို႔ရာတြင္ ခြင့္ရက္မ်ား၏ ေရွ႕ရက္ႏွင့္ ေနာက္ရက္မ်ားသည္ ရံုးပိတ္ရက္မ်ား ျဖစ္ေနပါက ရံုးပိတ္ရက္တစ္ဖက္ကို ခြင့္ရက္အျဖစ္ ထည့္သြင္း ေရတြက္ရမည္။
၇၅။ ခြင့္ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ ခြင့္ကာလအတြင္း၌ အျခားဝင္ေငြရရွိသည့္ အလုပ္တစ္ခုခုတြင္ ဝင္ေရာက္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ျခင္း မျပဳရ။ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ ဝင္ေငြရရွိသည့္ လုပ္ငန္းတစ္ခုခုတြင္ ဝင္ေရာက္လုပ္ကိုင္ခြင့္ ရရွိခဲ့ေစကာမူ ယင္း၏ အျငိမ္းစားယူခြင့္ ေလွ်ာက္ထားျခင္းကို ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းခြင့္ မရိွေစရ။
၇၆။ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးငွာ လိုအပ္လွ်င္ ခြင့္ခံစားေနေသာ ဝန္ထမ္းကို ခြင့္မွ ျပန္လည္ ေခၚယူႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ေခၚယူသည့္အခါ ဝန္ထမ္းသည္ မည္သည့္အေၾကာင္းႏွင့္မွ် ျငင္းပယ္ခြင့္ မရွိဘဲ မပ်က္မကြက္ ျပန္လာရမည္။ ထိုသုိ႔ ျပန္လည္ေခၚယူသည့္ ဝန္ထမ္းအတြက္ ေအာက္ပါအတိုင္း ခံစားေစရမည္။
(က) ခြင့္ခံစားေနသည့္ ေဒသမွ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ စတင္ခရီးထြက္သည့္ ေန႔ရက္မွစ၍ တာဝန္ခ်ိန္အျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း။
(ခ) ခြင့္ခံစားေနသည့္ ေဒသမွ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရမည့္ ေဒသသို႔ သြားေရာက္သည့္ ခရီးအတြက္ ဇယား (၂) ပါ အတိုင္း ခရီးစရိတ္ ခြင့္ျပဳျခင္း။
(ဂ) တာဝန္ျပန္လည္ ထမ္းေဆာင္သည့္ ေန႔ရက္မတိုင္မီ တစ္ရက္အထိ ခြင့္လစာကို ခြင့္ျပဳျခင္း။
၇၇။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ခံစားခဲ့သည့္ ဝန္ထမ္းသည္ က်န္းမာေၾကာင္း ေဆးလက္မွတ္ကို သတ္မွတ္ထားသည့္ ပံုစံျဖင့္ တင္ျပမွသာ တာဝန္ျပန္လည္ ထမ္းေဆာင္ခြင့္ ရွိသည္။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ မဟုတ္ေသာ္လည္း က်န္းမာေရးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အျခားခြင့္ ခံစားသည့္ ဝန္ထမ္းသည္လည္း အလုပ္ခြင့္သို႔ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္သည့္အခါ က်န္းမာေၾကာင္းေဆးလက္မွတ္ တင္ျပရမည္။
၇၈။ ခြင့္ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ မိမိကို ခြင့္ျပဳထားသည့္ ခြင့္ကာလ မကုန္ဆံုးမီ အလုပ္ခြင္သို႔ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္လုိပါက သက္ဆိုင္ရာ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ရွိသူ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ႏိုင္သည္။
၇၉။ ဝန္ထမ္းသည္ မိမိကို ခြင့္ျပဳထားသည့္ ခြင့္ကာလ ကုန္ဆံုးေသာ္လည္း အလုပ္ခြင္သို႔ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ျခင္း မျပဳလွ်င္ ထိုေက်ာ္လြန္သည့္ ကာလအတြက္ ခြင့္လစာ ရခြင့္မရွိ။ ခိုင္လံုေသာ အေၾကာင္းမရွိဘဲ ခြင့္ရက္ ေက်ာ္လြန္ခဲ့ပါက ဝန္ထမ္းကို နည္းဥပေဒမ်ားႏွင့္ အညီ အေရးယူရမည္။
၈၀။ ဝန္ထမ္းတစ္ဦး၏ ျပကၡဒိန္ႏွစ္အတြင္း ခြင့္စာရင္း၌ က်န္ရွိေသာ လုပ္သက္ခြင့္ရက္မ်ားအတြက္ ဆုေၾကးအျဖစ္ ခံစားခြင့္ျပဳရာတြင္ ပ်မ္းမွ်လစာျဖင့္ ခံစားခြင့္ျပဳရမည္။
၈၁။ ဝန္ထမ္းကို အျငိမ္းစားယူရမည့္ အသက္ျပည့္သည့္ ေန႔ရက္မတိုင္မီ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ ေလးလ ခံစားခြင့္ ျပဳရမည္။ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ကို အခ်ိန္မီေတာင္းခံခဲ့ရာတြင္ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူက ေတာင္းခံသည့္ ခြင့္ကာလ တစ္ခုလံုးကို ျဖစ္ေစ၊ တစ္စိတ္တစ္ေဒသကို ျဖစ္ေစ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးငွာ ျငင္းပယ္ခဲ့လွ်င္ ထိုျငင္းပယ္သည့္ ခြင့္ကာလကို အျငိမ္းစားယူရမည့္ ေန႔ရက္မွ စ၍ စတင္ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ ယင္းကိစၥရပ္တြင္ အျငိမ္းစားယူရန္ သတ္မွတ္ထားေသာ အသက္ထက္ ေက်ာ္လြန္ေသာ ကာလကို အမႈထမ္းသက္တြင္ ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ရမည္။
၈၂။ အျငိမ္းစားယူရမည့္ ေန႔ရက္ႏွင့္ တစ္ဆက္တည္း စာခ်ဳပ္ျဖင့္ ျပန္လည္ခန္႔ထားျခင္း ခံရသည့္ သက္ျပည့္ အျငိမ္းစားတစ္ဦးတြင္ ျငင္းပယ္ခြင့္ ကာလမ်ား ရွိေနခဲ့ပါက ျပန္လည္ခန္႔ထားခ်ိန္၌ ထိုခြင့္ကာလတစ္ရပ္လံုးအတြက္ ခံစားခြင့္ရွိေသာ ခြင့္လစာကို တစ္လံုးတည္း ထုတ္ေပးရမည္။
၈၃။ စာရိတၱပ်က္ျပားမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ဆက္လက္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ မသင့္ေလ်ာ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ၊ ရာထူးတာဝန္ထမ္းေဆာင္မႈ ပ်က္ယြင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ ရာထူးမွ ထုတ္ပယ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ဝန္ထမ္းအျဖစ္မွ ထုတ္ပယ္ျခင္း ခံရသည့္ ဝန္ထမ္းသည္ မည္သည့္ ခြင့္အမ်ဳိးအစားကိုမွ် ခံစားခြင့္ မရွိေစရ။
ေရွာင္တခင္ခြင့္
----------------
၈၄။ ေရွာင္တခင္ခြင့္သည္ ရုတ္တရက္ နာမက်န္းျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ အေရးၾကီးေသာ ကိုယ္ေရးကိစၥ ရုတ္ခ်ည္း ေပၚေပါက္ျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း အလုပ္ခြင္သို႔ မလာေရာက္ဘဲ ေနခြင့္ျပဳသည့္ ခြင့္ရက္တို ျဖစ္သည္။ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္းကို အလုပ္ခြင္၌ ရွိေနသကဲ့သို႔ မွတ္ယူရမည္။ ေရွာင္တခင္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရာတြင္ -
(က) အလုပ္ခြင္သုိ႔ မလာေရာက္ႏိုင္သည့္ ေန႔ရက္မ်ားအတြက္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ေတာင္းခံရမည္။
(ခ) ေရွာင္တခင္ခြင့္ ခံစားသူသည္ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ တာဝန္က်ရာေဒသမွ ထြက္ခြာခြင့္ မရွိေစရ။
(ဂ) သာမန္အားျဖင့္ ျပကၡဒိန္ႏွစ္တစ္ႏွစ္အတြင္၌ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ၁၀ ရက္ထက္ ပို၍ ခြင့္မျပဳရ။
(ဃ) သို႔ရာတြင္ ခုိင္လံုသည့္ အေၾကာင္းရွိပါက ျပကၡဒိန္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း၌ ၁၀ ရက္ထက္ပို၍ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ခြင့္ျပဳရျခင္းသည္ ယခင္ခံစားျပီးျဖစ္သည့္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ရက္မ်ားတြင္ ရံုးပိတ္ရက္မ်ား ပါဝင္ခဲ့ျခင္း သို႔မဟုတ္ ယခုေတာင္းခံသည့္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ရက္မ်ားတြင္ ရံုးပိတ္ရက္ပါဝင္ေနျခင္းတို႔အတြက္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ၁၀ ရက္ထက္ပိုျပီး ခြင့္ျပဳေပးရန္ ခိုင္လံုသည့္ အေၾကာင္းမ်ား ရွိလွ်င္ ခြင့္ျပဳပိုင္ခြင့္ရွိသူက ထည့္သြင္းစဥ္းစားျပီး ခြင့္ျပဳေပးရန္ျဖစ္သည္။
(င) ေသြးလွဴသည့္ ေန႔ရက္ႏွင့္ ေနာက္တစ္ရက္ကို အထူးေရွာင္တခင္ခြင့္ အျဖစ္ သီးသန္႔ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ၁၀ ရက္တြင္ ယင္းႏွစ္ရက္ကို ထည့္သြင္းေရတြက္ျခင္း မျပဳရ။ အျခားခြင့္မ်ားႏွင့္ ေရွ႕ေနာက္ဆက္၍ ခြင့္မျပဳရ။
(စ) ေရွာင္တခင္ ခြင့္ရက္အတြက္ တာဝန္ခ်ိန္ လစာႏႈန္းျပည့္ကို ခံစားခြင့္ ရွိသည္။
(ဆ) ေရွာင္တခင္ခြင့္ကို အျခားခြင့္မ်ားႏွင့္ ျဖစ္ေစ၊ ကူးေျပာင္းခ်ိန္ႏွင့္ ျဖစ္ေစ၊ အားလပ္ရက္ရွည္ႏွင့္ ျဖစ္ေစ ဆက္၍ ခြင့္မျပဳရ။ ေရွာင္တခင္ခြင့္ႏွင့္ တစ္ဆက္တည္း အျခားခြင့္တစ္မ်ဳိးကို ေတာင္းခံခဲ့ေသာ္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ ပ်က္ျပယ္သြားျပီးေနာက္ ေရွာင္တခင္ခြင့္ႏွင့္ ဆက္၍ ေတာင္းခံေသာခြင့္ကို ေရွာင္တခင္ခြင့္စသည့္ ေန႔ရက္မွစ၍ ခြင့္ျပဳရမည္။
(ဇ) ေရွာင္တခင္ခြင့္အတြက္ ခြင့္မွတ္တမ္းမ်ားကို ခြင့္ျပဳပိုင္ခြင့္ ရွိသူထံတြင္ ထားရွိရမည္။
၈၅။ ေခြးရူးကိုက္ေရာဂါ ကုသရန္ အထူးေရွာင္တခင္ခြင့္ကို -
(က) ေဆးအဖြဲ႔၏ ေထာက္ခံခ်က္ျဖင့္ တစ္လအထိ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ခ) သာမန္အားျဖင့္ ရရွိသည့္ ေရွာင္တခင္ ခြင့္ရက္မ်ားတြင္ ထည့္သြင္းျခင္း မျပဳရ။
(ဂ) လစာႏႈန္းျပည့္ ခံစားခြင့္ျပဳရမည္။
(ဃ) အျခားခြင့္အမ်ဳိးအစားမ်ားႏွင့္ ေရွ႕ေနာက္ဆက္၍ ခြင့္မျပဳရ။
ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ခြင့္
-----------------------------
၈၆။ ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ခြင့္သည္ ဝန္ထမ္း၏ မိသားစု သို႔မဟုတ္ အတူေန မိသားစု၌ ကူးစက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေသာေၾကာင့္ ဝန္ထမ္းကို အလုပ္ခြင္သို႔ မလာေရာက္ေစရန္ ခြင့္ျပဳေသာ ခြင့္ျဖစ္သည္။ ဤခြင့္ခံစားေနသူ ဝန္ထမ္းကို အလုပ္ခြင္၌ ရွိေနသကဲ့သို႔ မွတ္ယူရမည္။ ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ခြင့္ကို -
(က) သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္းအဖြဲ႔အစည္း အၾကီးအမွဴးက ျမိဳ႕နယ္၊ ေက်းလက္၊ တိုက္နယ္ေဆးရံုတို႔မွ ဆရာဝန္၏ ေထာက္ခံခ်က္အရသာ ခြင့္ျပဳရမည္။
(ခ) သာမန္အားျဖင့္ ၂၁ ရက္အထိ ခြင့္ျပဳရန္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ထူးျခားေသာ အေျခအေနတြင္ ရက္ ၃၀ အထိ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ဂ) အျခားခြင့္မ်ား၏ ေရွ႕မွျဖစ္ေစ၊ ေနာက္မွ ျဖစ္ေစ ဆက္စပ္ခြင့္ ျပဳႏိုင္သည္။
(ဃ) ခြင့္ကာလအတြင္း တာဝန္ခ်ိန္လစာႏႈန္းျပည့္ ခံစားခြင့္ျပဳရမည္။
(င) ခံစားေနသည့္ ဝန္ထမ္း၏ ေနရာတြင္ လူစားမခန္႔ရ။
လုပ္သက္ခြင့္
-------------
၈၇။ လုပ္သက္ခြင့္သည္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္သည့္ ကာလကို အေျချပဳ၍ ရခြင့္ရွိေသာ ခြင့္ျဖစ္သည္။ ရခြင့္ရွိေသာ ကာလမွာ တာဝန္ခ်ိန္၏ ၁/၁၁ ျဖစ္သည္။ အခ်ိန္ျပည့္တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ရက္ ၁၁ ရက္ရွိတိုင္း လုပ္သက္ခြင့္တစ္ရက္ စုေဆာင္းခြင့္ရွိျပီး ရံုးပိတ္ရက္မ်ားရွိလွ်င္လည္း တစ္ဆက္တည္း ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္သည္။
၈၈။ လုပ္သက္ခြင့္ကို ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ႏွင့္ လစာမဲ့ခြင့္တို႔၏ ေရွ႕မွျဖစ္ေစ၊ ေနာက္မွျဖစ္ေစ တစ္ဆက္တည္း ဆက္စပ္ခံစားခြင့္ ရွိသည္။ အျငိမ္းစားယူရန္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ခြင့္ကို ျငင္းပယ္ထားသည့္ ကိစၥမွတစ္ပါး အျငိမ္းစားယူရမည့္ ေန႔ရက္ထက္ေက်ာ္၍ ခံစားခြင့္ မရွိေစရ။
၈၉။ လုပ္သက္ခြင့္ ကာလအတြင္း၌ ပ်မ္းမွ်လစာကို ခြင့္လစာအျဖစ္ ခံစားခြင့္ရွိသည္။
အားလပ္ရက္ရွည္ ခံစားခြင့္ဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား
------------------------------------------------
၉၀။ အားလပ္ရက္ရွည္ဆိုသည္မွာ ျပကၡဒိန္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း တစ္ဆက္တည္းပိတ္ရက္ ၁၅ ရက္ထက္ ေက်ာ္လြန္ေသာ ကာလတစ္ရပ္ကို ဆိုသည္။ ျပကၡဒိန္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း၌ အားလပ္ရက္ရွည္ ကာလတစ္ခုတည္း ရွိျပီး ထိုအားလပ္ရက္ရွည္ ကာလသည္ ရက္ ၃၀ ေအာက္ေလ်ာ့နည္းပါကလည္း ထိုကာလကို တစ္လဟု မွတ္ယူရမည္။
၉၁။ ဝန္ထမ္းအဖြဲ႕အစည္း အၾကီးအမွဴး သို႔မဟုတ္ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူက အားလပ္ရက္ရွည္အတြင္း၌ တာဝန္တစ္ရပ္ကို ထမ္းေဆာင္ရန္ အမိန္႔ထုတ္ျပန္သတ္မွတ္ျပီး ယင္းတာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ရန္အလို႔ငွာ ဝန္ထမ္းသည္ တာဝန္က်ရာ ေဒသ၌ တစ္ဆက္တည္း ရွိေနရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း သို႔မဟုတ္ အျခားေစလႊတ္သည့္ ေဒသသို႔ သြားေရာက္ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေထာက္ခံပါက အဆိုပါ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ ကာလကို အားလပ္ရက္ရွည္ မခံစားရသည့္ ကာလဟု သတ္မွတ္သည္။
၉၂။ အားလက္ရက္ရွည္ ခံစားခြင့္ရွိသည့္ ဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္ -
(က) အားလပ္ရက္ရွည္ကို အျပည့္ခံစားရသည့္ ႏွစ္မ်ားတြင္ လုပ္သက္ခြင့္ ခံစားခြင့္ မရွိေစရ။
(ခ) အားလပ္ရက္ရွည္ကို လံုးဝ မခံစားရသည့္ ႏွစ္အတြက္ လုပ္သက္ခြင့္ကို နည္းဥပေဒ ၈၇ ပါအတိုင္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
(ဂ) အားလပ္ရက္ရွည္ကို တစ္စိတ္တစ္ေဒသ ခံစားရသည့္ ႏွစ္မ်ားအတြက္ လုပ္သက္ခြင့္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
မခံစားရသည့္ အားလပ္ရက္ရွည္ေပါင္း
------------------------------------------ x ၃၀ = လုပ္သက္ခြင့္
ခံစားခြင့္ရွိသည့္ အားလပ္ရက္ရွည္ေပါင္း
(ဃ) အားလပ္ရက္ရွည္ကို အျခားခြင့္တစ္မ်ဳိးမ်ဳိး၏ ေရွ႕မွျဖစ္ေစ၊ ေနာက္မွျဖစ္ေစ တစ္ဆက္တည္း ဆက္စပ္ခံစားႏိုင္သည္။ သို႔ရာတြင္ လုပ္သက္ခြင့္ႏွင့္အတူ ခံစားသည့္အခါ ယင္းခြင့္ႏွင့္ အားလပ္ရက္ရွည္ စုစုေပါင္းကာလသည္ ေလးလထက္ မပိုေစရ။
ေဆးလက္မွတ္ခြင့္
-------------------
၉၃။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္သည္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္သည့္ ကာလကို အေျခမခံဘဲ လုပ္သက္ႏုရင့္မေရြး ခြင့္ျပဳႏိုင္သည့္ ခြင့္မ်ဳိးျဖစ္သည္။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရာတြင္ -
(က) ဝန္ထမ္းလုပ္သက္ တစ္ေလွ်ာက္လံုးအတြက္ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည့္ ကာလသည္ ၁၂ လ ျဖစ္သည္။ အထူးလံုေလာက္ေသာ ကိစၥမ်ားတြင္ ေနာက္ထပ္ ေျခာက္လထိ ထပ္မံခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(ခ) က်န္းမာေရးဝန္ၾကီးဌာနက သတ္မွတ္ထားသည့္ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕၏ ေထာက္ခံခ်က္ကို တင္ျပမွသာ ခြင့္ျပဳရမည္။ တစ္ၾကိမ္လွ်င္ မည္မွ်ခြင့္ျပဳရမည္ဟု သတ္မွတ္ခ်က္ မရွိေသာ္လည္း ေဆးလက္မွတ္၌ ေထာက္ခံထားသည့္ ကာလထက္ ေက်ာ္လြန္၍ ခြင့္မျပဳရ။
(ဂ) ဝန္ထမ္းတစ္ဦးသည္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ကုန္ဆံုးခ်ိန္တြင္ က်န္းမာစြာျဖင့္ တာဝန္ျပန္လည္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ဖြယ္ အေျခအေနရွိသည္ဟု ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က မွတ္ခ်က္ျပဳမွသာ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရမည္။
(ဃ) ဝန္ထမ္းသည္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္အစား လုပ္သက္ခြင့္ ခံစားခြင့္ျပဳရန္ ေတာင္းခံပါက လုပ္သက္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ခြင့္ျပဳသည့္ လုပ္သက္ခြင့္ကာလကို နည္းဥပေဒခြဲ (က)တြင္ ပါရွိသည့္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ကာလသတ္မွတ္ခ်က္တြင္ ထည့္သြင္း တြက္ခ်က္ျခင္း မျပဳရ။
၉၄။ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ ကာလအတြင္း ခြင့္လစာကို ပ်မ္းမွ်လစာ၏ ၁/၂ ႏႈန္း ခံစားခြင့္ရွိသည္။
နာမက်န္းပင္စင္ ယူရေတာ့မည့္ ဝန္ထမ္း၏ ခြင့္ခံစားမႈဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား
----------------------------------------------------------------------------
၉၅။ မက်န္းမာ ျဖစ္ေနသည့္ ဝန္ထမ္းကို ေဆးစစ္မႈ ခံယူေစရာတြင္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က ယင္းဝန္ထမ္းသည္ တာဝန္ကို ျပန္လည္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မည့္ အလားအလာမရွိဟု ေဆးမွတ္ခ်က္ျပဳသည့္အခါ နာမက်န္းပင္စင္ ခံစားခြင့္ ျပဳရမည္။ ထိုဝန္ထမ္း၏ ခြင့္စာရင္းတြင္ ခြင့္လက္က်န္မ်ားရွိလွ်င္ -
(က) သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က ဝန္ထမ္းသည္ တာဝန္ကို ျပန္လည္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမရွိဟု ေဆးမွတ္ခ်က္ျပဳပါက ဝန္ထမ္းသည္ -
(၁) ခြင့္ခံစားေနစဥ္ ေဆးစစ္ေဆးမႈ ခံယူခဲ့ျခင္းျဖစ္လွ်င္ ယင္းခြင့္ကာလ ကုန္ဆံုးသည့္ အခါတြင္ နာမက်န္းပင္စင္ ယူခြင့္ ျပဳရမည္။
(၂) တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနစဥ္ ေဆးစစ္ေဆးမႈ ခံယူခဲ့ျခင္းျဖစ္လွ်င္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က အေၾကာင္းၾကားသည့္ ေန႔ရက္ သို႔မဟုတ္ ေဆးမွတ္ခ်က္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးသည့္ ေန႔ရက္မွစ၍ နာမက်န္းပင္စင္ ယူခြင့္ျပဳရမည္။
(ခ) သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ သို႔မဟုတ္ ေဆးအဖြဲ႕က တာဝန္ကို ျပန္လည္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္သည့္ အေျခအေန မရွိဟု သတ္မွတ္ျခင္း ခံရသည့္ ဝန္ထမ္းကို ေအာက္ပါ အခ်က္တစ္ရပ္ရပ္ႏွင့္ ညီညြတ္ျပီး ခြင့္လက္က်န္လည္း လံုေလာက္စြာရွိလွ်င္ အထူးကိစၥရပ္အေနျဖင့္ လုပ္သက္ခြင့္ႏွင့္ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္တို႔ကို ေပါင္း၍ျဖစ္ေစ၊ ေဆးလက္မွတ္ခြင့္ တစ္မ်ဳိးတည္းကိုျဖစ္ေစ ေျခာက္လထက္မပိုေစဘဲ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
(၁) ဝန္ထမ္း မက်န္းမာျဖစ္ခဲ့ရျခင္းသည္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ျခင္း၊
(၂) ဝန္ထမ္းသည္ လုပ္သက္တစ္ေလွ်ာက္တြင္ အျခားေသာ ဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ေသာ္ ခြင့္အနည္းငယ္မွ်သာ ခံစားခဲ့သူျဖစ္ျခင္း၊
(၃) မၾကာမီကာလ၌ လုပ္သက္ႏွစ္ျပည့္တစ္ႏွစ္ ထပ္မံျပည့္ေျမာက္ႏိုင္ျခင္း။
လစာမဲ့ခြင့္
-----------
၉၆။ လစာမဲ့ခြင့္သည္ ဝန္ထမ္း၏ ခြင့္စာရင္း၌ အျခားခြင့္အမ်ဳိးအစားမ်ား မက်န္ရွိသည့္အခါ သို႔မဟုတ္ အျခားခြင့္အမ်ဳိးအစားမ်ား ရွိေသာ္လည္း ဝန္ထမ္းကိုယ္တိုင္က လစာမဲ့ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳရန္ စာျဖင့္ ေတာင္းခံသည့္အခါတြင္ ခြင့္ျပဳသည့္ ခြင့္ျဖစ္သည္။
၉၇။ လစာမဲ့ခြင့္ကို အျခားေသာ ခြင့္မ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္။
၉၈။ ခြင့္ေပးပိုင္ခြင့္ ရွိသူသည္ ဝန္ထမ္းတစ္ဦး ခြင့္မဲ့ပ်က္ကြက္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္းအေပၚ မူတည္၍ လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ရာ ခိုင္လံုေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္ရွိပါက ခြင့္မဲ့ပ်က္ကြက္ခဲ့သည့္ ကာလမ်ားကို လစာမဲ့ခြင့္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခြင့္ ျပဳႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ သတ္မွတ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းကို ေဖာ္ျပရမည္။ သာမန္အားျဖင့္ လစာမဲ့ခြင့္ကို စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးဆိုင္ရာ ျပစ္ဒဏ္တစ္ရပ္အျဖစ္ မသတ္မွတ္ရ။
၉၉။ လစာမဲ့ခြင့္ကာလအတြင္း မည္သည့္ခြင့္လစာမွ် ခံစားခြင့္မရွိ။ ဤခြင့္ကာလကို အျငိမ္းစားလစာ ေရတြက္ရာတြင္ လုပ္သက္ကာလအျဖစ္ ထည့္သြင္းေရတြက္ျခင္း မျပဳရ။
၁၀၀။ လစာမဲ့ခြင့္ကာလအတြင္း ဝန္ထမ္းေရးရာ ခံစားခြင့္မ်ား အားလံုးဆံုးရႈံးသည္။ သို႔ရာတြင္ နာမက်န္းျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ၊ မလႊဲမေရွာင္သာသည့္ အေၾကာင္းတစ္ရပ္ရပ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ လစာမဲ့ခြင့္ခံစားခဲ့ရျခင္း ျဖစ္ပါက လစာမဲ့ခြင့္ကာလအတြက္ လစာေငြကိုသာ ထိခိုက္ေစျပီး အျခားဝန္ထမ္းေရးရာ အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုးရႈံးမႈ မျဖစ္ေစရ။
ပန္းအမ်ဳိးမ်ဳိးတို ့၏ အဂၤလိပ္ အေခၚေ၀ၚမ်ား
*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*
.1. Jasmine = စံပယ္ပန္း။
2. Rose = ႏွင္းဆီပန္း။
3. Orchid = သစ္ခြပန္း။
4. Lotus = ၾကာပန္း။
5. Water-lily = ၾကာပန္း။
6. Lily = ႏွင္းပန္း။
7. Tiger-lady = သဇင္ပန္း။
8. Gladiola = သစၥာပန္း။
9. Marigold = ထပ္တစ္ရာပန္း။
10. Chrysanthemum = ဂႏၶမာ။
11. Wormwood = ေဒါနပန္း။
12. Vervain = ေဆာင္ေတာ္ကူး။
13. Bridal bouquet = ေဆာင္ေတာ္ကူး။
14. Tulip = ခတၱာပန္း။
15. Gumkino flower = ပိေတာက္ပန္း။
16. Eugenia leaves = သေျပရြက္မ်ား။
17. Ixora = ပုဏၰရိတ္ပန္း။
18. Canna = ဗုဒၶံသရဏံ။
19. Golden coreopsis = စိန္ျခယ္ပန္း။
20. Aster =ေမျမိဳ႕ပန္း။
21. Antigonum/ coralvine = တိုက္ပန္း။
22. Gardenia = ဇီဇ၀ါ။
23. Sunflower = ေနၾကာပန္း။
24. Cherry = ခ်ယ္ရီပန္း
25. Dahlia = ေဒလီယာပန္း
26. Queen of the night = ညေမႊးပန္း။
27. Gold mohur = စိန္ပန္း။
28.hibiscus = ေခါင္ရမ္း။
29. Shoe flower = ေခါင္ရမ္းပန္း။
30. Laburnum = ငုပန္း။
31. Star-flower = ခေရပန္း။
32. Water-hyacinth = ေဗဒါ။
33. Golden shower = ေသာ္က။
34. Bougainvillaea = စကၠဴပန္း။
35. Frangipani = တရုတ္စကား။
36. Clematis = ခြာညိဳ။
37. Anthurium = ပိန္းပန္း။
38. Croton = ရြက္လွ။
39. Daisy = ေဒစီပန္း။
40. Yellow champac = စကား၀ါ။
41. White champak = စကားျဖဴ။
42. Arabian jasmine = ၾကက္ရုန္း။
43. Slipper orchid = ဂမုန္္းသစ္ခြ။
44. Johnquil = ဂမုန္း။
45. Trumpet flower = သခြတ္ပန္း။
46. Golden rod = ခိုင္ေရႊ၀ါ။
47. Zinnia = ေဒါင္းဖန္၀ါပန္း။
48. Canterbury bell-flower = ေခါင္းေလာင္းပန္း။
49. Spanish jasmine = မေလးပန္း။
50. Rhododendron = ေတာင္ဇလပ္ပန္း
51. Carnation = ေဇာ္မႊားပန္္း။
52. Oleander = ႏြယ္သာကီပန္း။
53. Kumudra waterlily = ကုမုျဒာၾကာပန္း။
54. Alexandrian laurel = ပုန္းညက္ပန္း။
55. Sandal wood flower = စႏၵကူးပန္း။
56. Yellow oleander = ဖေယာင္းပန္း။
57. Begonia = ေၾကြပန္း။
58. Mesua ferrea = ကံ႔ေကာ္ပန္း။
59. Casssiafistula = ငု၀ါပန္း။
60. Small jasmine = ဇြန္ပန္း။
61. Ivy flower = တိုက္ကပ္ႏြယ္ပန္း။
62. Balsam flower = ဒန္းပန္း။
63. Star ipomea = ျမတ္ေလးပန္း။
64. Salitetrasperma = မိုးမခပန္း။
65. Vachellia = နန္းလံုးၾကိဳင္။
66. Religiosa = အင္ၾကင္း။
67. Callophillum amoenum= သရဖီ။
68. Yellow ginge lily = ေရႊပန္း။
69. White waxy flower = ေငြပန္း။
သုတရသမ်ွေဝမယ္
*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*
.1. Jasmine = စံပယ္ပန္း။
2. Rose = ႏွင္းဆီပန္း။
3. Orchid = သစ္ခြပန္း။
4. Lotus = ၾကာပန္း။
5. Water-lily = ၾကာပန္း။
6. Lily = ႏွင္းပန္း။
7. Tiger-lady = သဇင္ပန္း။
8. Gladiola = သစၥာပန္း။
9. Marigold = ထပ္တစ္ရာပန္း။
10. Chrysanthemum = ဂႏၶမာ။
11. Wormwood = ေဒါနပန္း။
12. Vervain = ေဆာင္ေတာ္ကူး။
13. Bridal bouquet = ေဆာင္ေတာ္ကူး။
14. Tulip = ခတၱာပန္း။
15. Gumkino flower = ပိေတာက္ပန္း။
16. Eugenia leaves = သေျပရြက္မ်ား။
17. Ixora = ပုဏၰရိတ္ပန္း။
18. Canna = ဗုဒၶံသရဏံ။
19. Golden coreopsis = စိန္ျခယ္ပန္း။
20. Aster =ေမျမိဳ႕ပန္း။
21. Antigonum/ coralvine = တိုက္ပန္း။
22. Gardenia = ဇီဇ၀ါ။
23. Sunflower = ေနၾကာပန္း။
24. Cherry = ခ်ယ္ရီပန္း
25. Dahlia = ေဒလီယာပန္း
26. Queen of the night = ညေမႊးပန္း။
27. Gold mohur = စိန္ပန္း။
28.hibiscus = ေခါင္ရမ္း။
29. Shoe flower = ေခါင္ရမ္းပန္း။
30. Laburnum = ငုပန္း။
31. Star-flower = ခေရပန္း။
32. Water-hyacinth = ေဗဒါ။
33. Golden shower = ေသာ္က။
34. Bougainvillaea = စကၠဴပန္း။
35. Frangipani = တရုတ္စကား။
36. Clematis = ခြာညိဳ။
37. Anthurium = ပိန္းပန္း။
38. Croton = ရြက္လွ။
39. Daisy = ေဒစီပန္း။
40. Yellow champac = စကား၀ါ။
41. White champak = စကားျဖဴ။
42. Arabian jasmine = ၾကက္ရုန္း။
43. Slipper orchid = ဂမုန္္းသစ္ခြ။
44. Johnquil = ဂမုန္း။
45. Trumpet flower = သခြတ္ပန္း။
46. Golden rod = ခိုင္ေရႊ၀ါ။
47. Zinnia = ေဒါင္းဖန္၀ါပန္း။
48. Canterbury bell-flower = ေခါင္းေလာင္းပန္း။
49. Spanish jasmine = မေလးပန္း။
50. Rhododendron = ေတာင္ဇလပ္ပန္း
51. Carnation = ေဇာ္မႊားပန္္း။
52. Oleander = ႏြယ္သာကီပန္း။
53. Kumudra waterlily = ကုမုျဒာၾကာပန္း။
54. Alexandrian laurel = ပုန္းညက္ပန္း။
55. Sandal wood flower = စႏၵကူးပန္း။
56. Yellow oleander = ဖေယာင္းပန္း။
57. Begonia = ေၾကြပန္း။
58. Mesua ferrea = ကံ႔ေကာ္ပန္း။
59. Casssiafistula = ငု၀ါပန္း။
60. Small jasmine = ဇြန္ပန္း။
61. Ivy flower = တိုက္ကပ္ႏြယ္ပန္း။
62. Balsam flower = ဒန္းပန္း။
63. Star ipomea = ျမတ္ေလးပန္း။
64. Salitetrasperma = မိုးမခပန္း။
65. Vachellia = နန္းလံုးၾကိဳင္။
66. Religiosa = အင္ၾကင္း။
67. Callophillum amoenum= သရဖီ။
68. Yellow ginge lily = ေရႊပန္း။
69. White waxy flower = ေငြပန္း။
သုတရသမ်ွေဝမယ္
Subscribe to:
Posts (Atom)